Rutla Boazın əlahiddə məhəbbət hekayəsi

Böyük məhəbbət hekayələrini nümunə gətirmək istəsəniz Məhəmməd peyğəmbər (s) və Xədicə, peyğəmbər (s) və onun sevimli arvadı Aişə, Əli və Fatimədən danışarsınız; kinolardan və ədəbiyyatdan isə Romeo və Culyetta, Leyli və Məcnun, Əli və Jasmin (Ələddinin kinosundan), Sindrella və Bədheybət. Bunlarda tarix, mədəniyyət və romantik əhvalat birləşərək çılğın məhəbbət hekayəsini yaradaraq ürəklərimizi, hisslərimizi və xəyalımızı fəth edir.

Lakin bunlardan fərqli olaraq, Rut ilə Boazın arasında olan heyrətamiz məhəbbət uzun müddət davam edən nəticələri ilə daha məşhurdur. Əslində, aşiqlərin yaşadıqları vaxtdan üç min il keçməsinə baxmayaraq, bu məhəbbət hekayəsi yaşayan milyonlarla adamlara hələ bu gün də təsir göstərir.

Rut və Boaz barədə Maun Surəsi, Duha Surəsi, Şərh Surəsi və Mumtəhənə Surəsi nə yazır.

Bu Surələrdə Rutla  Boazın məhəbbət hekayəsi əbədi dəyərləri nümayiş etdirirlər. Ruta balaca xeyirxahlıq göstərən Boaz Maun Surəsinin (Surə 107) təsvir etdiyi şər adamın tam əksi idi:

“O elə adamdır ki, yetimi qovar və (heç kəsi) kasıba əl tutmağa sövq etməz”

Maun Surəsi 107:2-3.

“Və az bir şey verməkdən belə imtina edirlər”

Maun Surəsi 107:7)

Rut isə Duha Surəsinin (Surə 93) təsvir etdiyi adamın mükəmməl nümunəsidir:

“Səni çaşqın olduğun halda doğru yola yönəltmədimi? Kasıb olduğun zaman səni varlandırmadımı? Elə isə yetimə xor baxma! Səndən (kömək) diləyəni qovma! Və Rəbbinin nemətindən danış”

Duha Surəsi 93:7-11

Şərh Surəsindəki (Surə 94) həqiqət isə Rutun qaynanası Naomiyə aiddir:

“Məgər Biz sənin üçün köksünü açmadıqmı? Yükünü səndən götürmədikmi? (Onlar) belini bükürdü. Biz adını sənə görə ucaltmadıqmı? Sözsüz ki, hər çətinliyin ardınca asanlıq gəlir. Sözsüz ki, hər çətinliyin ardınca asanlıq gəlir”

Şərh Surəsi 94:1-6

Boaz imana gəlmiş qaçqın Rut ilə Mumtəhənə Surəsində (Surə 60) verilən nümunəyə uyğundur:

“Ey iman gətirənlər! Mömin qadınlar hicrət edib sizin yanınıza gəldikləri zaman onları imtahana çəkin. Allah onların imanını daha yaxşı bilir. Əgər bunların mömin olduqlarını bilsəniz, onları kafirlərə qaytarmayın. Nə bunlar onlara halaldır, nə də onlar bunlara halaldırlar. (Kafirlərin bu qadınlara) sərf etdikləri mehri özlərinə qaytarın. (Həmin) qadınların mehrlərini özlərinə verdiyiniz halda onlarla evlənməyinizdə sizə heç bir günah yoxdur. Kafir qadınlarınızı kəbin altında saxlamayın, sərf etdiyiniz mehri tələb edin. Qoy onlar da (mömin qadınlara) sərf etdikləri mehri (sizdən) tələb etsinlər. Allahın hökmü budur. O sizin aranızda hökm verir. Allah Biləndir, Müdrikdir”

Mumtəhənə Surəsi 60:10

Rut və Boaz bu gün

Onların məhəbbət hekayəsi həmçinin Allahın sizə və mənə olan məhəbbətinin rəmzidir. Müxtəlif xalqların nümayəndələri olan Rut ilə Boazın hekayəsində qadağa olunmuş məhəbbət, immiqrasiya, güclü kişi ilə zəif qadın arasında olan münasibət təsvir olunur. Bu, müasir dövrdə də belədir. Söhbət Ərəb-yəhudi münasibətlərindən gedir. Hekayə sağlam nikah qurmaqda bizə nümunədir. Rut ilə Boazın məhəbbət hekayəsini hər cəhətdən bilməyə dəyər.

Müqəddəs Kitabda Rut Kitabı onların məhəbbəti barədə yazır. Kitab çox qısa, yalnız 2400 sözdən ibarətdir və onu oxumağa dəyər (burada). Söhbət b.e.ə.1150-ci ildə baş verənlərdən gedir. Beləliklə, bu, qələmə alınmış ən qədim məhəbbət hekayəsidir. Bu barədə bir neçə film çəkilib.

Rutun məhəbbət hekayəsi – Hollivudun çəkilişi

Rutun məhəbbət hekayəsi

Yəhudi millətindən olan Naomi və onun əri İsraildəki quraqlıq səbəbi ilə iki oğullarını götürüb yaxınlıqdakı Moav (bugünkü İordaniya) ölkəsinə köçdülər. İki oğul yerli qızlarla evlənəndən qısa müddət sonra vəfat etdilər. Naominin əri də öldü. Naomi iki gəlini ilə tək qaldı. Naomi doğma İsrail torpağına qayıtmaq qərarına gəldi. Gəlinlərindən biri, Rut onunla getmək istədi. Uzun müddət sonra dul və övladsız qalmış Naomi cavan və aciz gəlini və (Ərəb) köçkünü Rut ilə birlikdə doğma Bet-Lexem şəhərinə qayıdır. 

Rut və Boazın ilk görüşü

Rut kasıbçılıqdan əlacsız qalıb əkinlərdə biçinçilərin ardınca düşüb yerə düşən sünbülləri yığmağa getdi.  Musa peyğəmbərin (s) Şəriət Qanunu biçinçilərə tökülən sünbülləri kasıbların yığması üçün yığmamağı tapşırır. Təsadüfi görünsə də, Rut Boaz adlı zəngin bir mülkədarın tarlalarında sünbül yığmağa başlayır. Boaz Rutu sünbül yığan digər kasıbların arasında görür və biçinçilərinə onun üçün qəsdən arxada çox sünbül qoymağı tapşırır. Beləliklə, Boaz Maun Surəsində təsvir olunan şər adamın əksi kimi davranır. Rutun isə Duha Surəsində qeyd olunduğu kimi, ehtiyacları ödənilir.

Ruth & Boaz meet. Much art has been done depicting their meeting

Rut və Boazın ilk görüşü. Bu rəsmdə incəsənət baxımından əlavələr olunub.

Çoxlu sünbül yığa bildiyi üçün Rut hər gün Boazın tarlasına gəlir. Qayğıkeş Boaz biçinçilərinə Rutu tapşırır ki, onu incidən və ya ona sataşan olmasın. Rut və Boaz bir-biri ilə maraqlanmağa başladılar, lakin aralarında yaşda, cəmiyyətdə tutduqları mövqedə, milliyyətdə böyük fərq olduğu üçün heç biri hünər edib ilk addımı atmırdı. Onda Naomi kömək etdi. O, Ruta məhsul bayramından sonra gecə Boazın yanında cəsarətlə uzanmağı məsləhət gördü. Boaz bunun nikaha dəvət olduğunu bildi və onunla evlənməyə qərar verdi.

Qohum qəyyum

Lakin bu, adi məhəbbət münasibəti deyildi. Naomi Boazın qohumu, Rut isə Naominin gəlini olduğu üçün Boaz və Rut nikahsız da artıq qohum idilər. Boaz ‘qohum qəyyum’ idi. Yəni Musanın (s) Qanununa uyğun olaraq, Boaz Rutla onun vəfat etmiş əri (Naominin oğlunun) adından evlənməli və onu təmin etməli idi. Yəni Boaz Naominin ailəsinə məxsus olan tarlaları da satın almalı idi. Qiymət baha olsa da bu, Boazı dayandırmadı. Naominin ailəsinə məxsus tarlaları almağa (həmçinin Rutla evlənməyə) daha bir qohumun da ixtiyarı var idi. Beləliklə,  Rut ilə Boazın evlənməsi həmin o adamın qərarından asılı idi. Həmin adam Naomi və Rutun qeydinə qalmaq məsuliyyətini öz üzərinə götürə bilərdi. Şəhər ağsaqqallarının məclisində bu adam öz mülkünü düşünərək nikahdan imtina edir. Beləliklə, Naominin ailə mülkünü satın almağa və Rutla evlənməyə Boazın yolu açılır. Bir çox əzablı illərdən sonra Naomi xoş günə çıxır və bu, Şərh Surəsində çox yaxşı təsvir olunur.

Rut və Boazın nəsli

Onların Oved adlı oğlu dünyaya gəldi. Oved padşah Davudun babası idi. Davuda verilən vədə görə, Məsih onun nəslindən gələcəkdi. Daha sonrakı peyğəmbərliklər Məsihin bakirədən doğulacağı barədə söyləyirlər. Nəhayət, peyğəmbər İsa Məsih (s)  Bet-Lexemdə doğulur; vaxtilə Rut və Boaz həmin şəhərdə görüşmüşdülər. Onların məhəbbəti və nikahı nəticəsində nəslindən gələn Xilaskar vasitəsilə bu gün müasir təqvimin əsası qoyuldu; MiladPasxa kimi ümumdünya bayramları 3000 il əvvəl kənddə başlayan məhəbbətin nəticəsidir.

Daha böyük məhəbbət hekayəsini təsəvvür edin

Zəngin və qüdrətli Boaz kasıb köçkün Rutla mərdlik və ehtiramla davrandı. Sıxıntı və təzyiqlə dolu müasir dünyada Boaz xeyirxah nümunədir. Məhəbbət və nikahla başlayan bu ailənin nəslinin tarixə olan təsiri böyükdür. Hər dəfə cihazlarımızda bugünkü tarixi görəndə məhəbbət hekayəsini və nəslin təsirini xatırlayırıq. Rut ilə Boazın məhəbbət hekayəsi daha böyük olan bir məhəbbətin rəmzidir. Siz və mən bu məhəbbətə dəvət olunuruq.

Müqəddəs Kitab Ruta aid sözləri qeyd edir:

Xalqımı ölkədə Özüm üçün əkəcəyəm,

“Mərhəmət tapmamış” dediyimə

Mərhəmət edəcəyəm.

“Xalqım deyil” dediyimə

“Xalqımsan” deyəcəyəm.

O isə Mənə “Allahımsan” deyəcək

Huşə 2:23

Əhdi-Ətiq peyğəmbəri Huşə (b.e.ə.750) öz pozulmuş nikahının bərpasından danışaraq Allahın məhəbbətlə bizə müraciət etməsindən bəhs edir. Məhəbbət görməyən Rut daha sonra Boaz tərəfindən sevilir. Eləcə də, Allah məhəbbət hiss etməyən adamlara Öz məhəbbətini göstərmək istəyir. Bu, İncildə qeyd olunur (Romalılara 9:25): Allah Ondan uzaqda olanları sevir.

Allah Öz məhəbbətini necə göstərir? Boaz Ruta qohum olduğu kimi, onların nəslindən gələn İsa Məsih də bizə qohumdur. İsa çarmıxa çəkiləndə bizim Allah qarşısında əvəzimizə günahın cəzasını Öz üzərinə götürdü:

“O Özünü bizim üçün fəda etdi ki, bizi hər cür qanunsuzluqdan satın alsın, təmizləyib Özünə məxsus və yaxşı işlərə səy göstərən bir xalq yaratsın”

Titə 2:14

‘Qohum və qəyyum’ olan Boaz Rutu satın almaq üçün qiymət ödədi. Eləcə də, İsa bizim üçün ‘qohum və qəyyum’dur, bizi satın almaq üçün Öz həyatını qurban verdi.

Nikah nümunəsi

İsa Məsih (və Boaz) öz gəlinini satın aldı. Bu, nikahda bizim üçün nümunədir. Müqəddəs Kitab nikah barədə belə izah edir:

“Məsih qorxusu ilə bir-birinizə tabe olun. Ey qadınlar, Rəbbə tabe olduğunuz kimi ərlərinizə tabe olun.  Çünki bədənin Xilaskarı olan Məsih imanlılar cəmiyyətinin Başı olduğu kimi ər də arvadının başıdır. Ona görə cəmiyyət Məsihə tabe olduğu kimi arvadlar da hər vəziyyətdə öz ərlərinə tabe olsunlar.

Ey ərlər, Məsih imanlılar cəmiyyətini sevib onun uğrunda Özünü fəda etdiyi kimi siz də arvadlarınızı sevin. Məsih bunu ona görə etdi ki, cəmiyyəti su ilə yuyub kəlamla təmizləyərək təqdis etsin və beləcə onda ləkə, qırışıq yaxud başqa qüsur olmadan izzətli şəkildə, müqəddəs və nöqsansız olaraq Öz hüzuruna çıxarsın. Ərlər də eyni şəkildə arvadlarını öz bədənləri kimi sevməlidirlər. Arvadını sevən özünü sevir. Çünki heç kim heç zaman öz vücuduna nifrət etməz. Əksinə, Məsih cəmiyyətə yanaşdığı kimi onu bəsləyib qayğısına qalar. Axı biz Onun bədən üzvləriyik.

«Buna görə də kişi ata-anasını tərk edib arvadına qovuşacaq və ikisi bir bədən olacaq».

Bu sirr böyükdür, mən bunun Məsihə və cəmiyyətə dəxli olduğunu söyləyirəm. Sizə gəlincə, qoy hər kəs öz arvadını özü kimi sevsin, arvad isə ərinə ehtiram etsin”

Efeslilərə 5:21-33

Boaz və Rut nikahlarını məhəbbət və hörmət üzərində qurdular. İsanın bizim qeydimizə qalması da bütün ərlər üçün nümunədir; onlar öz arvadlarını fədakar məhəbbətlə sevməlidirlər. Beləliklə, eyni dəyərlərlə nikahımızı qursaq, düzgün hərəkət etmiş olarıq.

Sizin və mənim üçün toya dəvət

Bütün yaxşı məhəbbət hekayələri kimi, Müqəddəs Kitab da toy ilə bitir. Boaz Rutu satın almaq üçün qiymət ödəməklə toya yol açdı. Eləcə də,  İsa Məsihin (s) ödədiyi qiymət bizim toyumuza yol açır. Bu toy məcazi deyil, həqiqidir. Toya dəvəti qəbul edənlərin hamısı ‘Məsihin gəlini’ adlanır. Belə yazılıb:

“Gəlin sevinib şad olaq,

Onu izzətləndirək!

Çünki Quzunun toyu başlayır.

Gəlini özünü hazırlayıb”

Vəhy 19:7

İsanın təklifini qəbul edənlərin hamısı satın alınaraq onun ‘gəlini’ olurlar. Səmada baş verəcək bu toy bizim hamımıza təklif olunur. Müqəddəs Kitab sizi və məni bu toya dəvətlə tamamlanır:

“Ruh da, gəlin də deyir: «Gəl!» Qoy eşidən də desin: «Gəl!» Susayan qoy gəlsin, arzu edən həyat suyunu müftə götürsün”

Vəhy 22:17

Rut və Boazın arasında olan münasibət bu gün də adamlar üçün məhəbbət nümunəsidir. Bu, Allahın səmavi məhəbbətinin rəmzidir. Gəlin təklifi qəbul edəndə O, Öz gəlini ilə evlənəcək. İstənilən nikah təklifi olduğu kimi, Allahın da təklifi barədə düşünmək gərəkdir. Burada başlayaraq Həzrət Adəmin vaxtından təsvir olunan ‘planı’ oxuyun, burada Həzrət İbrahimin bu planını gördüyünə fikir verin, burada baxın Musa qiyməti ödəyəcək Satın alanı necə göstərdi və burada uzun müddət əvvəl bunlar barədə edilən peyğəmbərliklərə nəzər salın və bunun Allahın təklifinin olub-olmadığını dəqiq bilin.

Rutun kitabına aid film də çəkilib

Quran və tarix: İsa Məsih çarmıxda öldümü?

Biz bu sualı dərindən araşdıracağıq. Bu məsələni aydın etmək üçün Kəbədən Qara Daşın aparılmasına (h.q.318) nəzər salacağıq. 

İsa Məsihin (s) çarmıxda ölümünü inkar edənlər adətən Nisa Surəsi 157-ci ayəyə istinad edirlər.

“Bir də: “Həqiqətən, biz Allahın elçisi Məryəm oğlu İsa Məsihi öldürdük!”– dediklərinə görə (lənətədüçaredildilər.) Halbuki onu nə öldürdülər, nə də çarmıxa çəkdilər. Onlara ancaq (İsanın) bənzəri göstərildi. Şübhəsiz ki, bunda ixtilaf edənlər onun barəsində şəkk-şübhə içindədirlər. Bu haqda onların, zənnə uymaqdan başqa heç bir məlumatı yoxdur. Onlar onu öldürdüklərinə yəqinliklə əmin deyillər”

Nisa Surəsi 4:157

İsa Məsih öldürüldümü?

Fikir verin,  ayə İsa Məsihin ölmədiyini söyləmir. Ayə deyir yəhudilər ‘nə öldürdülər, nə də çarmıxa çəkdilər…’. Bu, fərqlidir. İncil yəhudilərin peyğəmbəri həbs etdikləri, baş kahin Qayafanın sorğu-suala tutduğu barədə yazır:

Yəhudi başçıları İsanı Qayafanın yanından vali sarayına apardılar. Səhər açılırdı. Amma özləri vali sarayına girmədilər ki, murdar olmasınlar və Pasxa yeməyini yeyə bilsinlər”

Yəhya 18:28

Pilat Roma valisi idi. Roma işğalı altında olduqları üçün yəhudilər edam edə bilməzdilər. Daha sonra Pilat peyğəmbəri öz Roma əsgərlərinin əlinə verdi.

Onda Pilat İsanı çarmıxa çəkilmək üçün onlara təslim etdi”

Yəhya 19:16

Beləliklə, İsa Məsihi çarmıxa çəkən yəhudilər deyil, Roma hakimiyyəti və Roma əsgərləri olub. Peyğəmbərin şagirdi yəhudi rəhbərlərini ittiham edəndə demişdi:

İbrahimin Allahı, İshaqın Allahı və Yaqubun Allahı, ata-babalarımızın Allahı Qulu İsanı izzətləndirib. Siz Onu sataraq Pilatın qarşısında rədd etdiniz. Pilat Onu azad etmək üçün qərar vermişdi”

Həvarilərin İşləri 3:13

Yəhudilər onu Romalılara verdilər, onlar da onu çarmıxa çəkdilər. Çarmıxda öləndən sonra onun bədənini qəbirə qoydular:

İsanın çarmıxa çəkildiyi yerdə bir bağça, bu bağçanın içində də hələ heç kəsin qoyulmadığı təzə bir qəbir var idi. Qəbir yaxında olduğuna görə İsanın cəsədini oraya qoydular, çünki o gün Yəhudilərin Hazırlıq günü idi”

Yəhya 19:41-42

Nisa Surəsi 157 yəhudilərin İsa Məsihi çarmıxa çəkmədiyi barədə yazır. Bu, düzdür. İsa Məsihi çarmıxa Romalılar çəkdilər.

Məryəm Surəsi və peyğəmbərin ölümü

Məryəm Surəsi İsa Məsihin ölüb-ölməməsini aydınlaşdırır.

Doğulduğum gün də, öləcəyim gün də, yenidən dirildiləcəyim gün də mənə salam olsun!” Barəsində şübhəyə düşdükləri haqq söz olan Məryəm oğlu İsa budur

Məryəm Surəsi 19:33-34

Burada aydın deyilir ki, İsa Məsih gələcəkdə Öz ölümünü əvvəlcədən görür və bu barədə danışırdı. İncil də bu barədə yazır.

‘Əvəzində Yəhuda öldürüldü’ nəzəriyyəsi

Yəhudanın İsa Məsihə bənzər simasının dəyişməsi barədə nəzəriyyə geniş yayılıb: yəhudilər (İsa kimi görünən) Yəhudanı həbs etdilər, Romalılar (İsa kimi görünən) Yəhudanı çarmıxa çəkdilər, və nəhayət, (İsa kimi görünən) Yəhuda dəfn olundu. Bu nəzəriyyəyə görə, İsa Məsih ölmədən səmalara yüksəldi. Nə Quran, nə də İncil hadisələrin bu gedişini təsvir etmir, lakin buna baxmayaraq, bu nəzəriyyə geniş yayılıb. Beləliklə, gəlin bu nəzəriyyəni tədqiq edək.

İsa Məsih tarixi yazılarda

Dünyəvi tarixdə İsa Məsihə və Onun ölümünə dair bir neçə sənəd qalıb. Gəlin bunlardan ikisinə nəzər salaq. B.e.65-ci ilində İsa Məsihin davamçılarını təqib edən Roma İmperatoru Neron barədə yazaraq Roma tarixçisi Takit İsa Məsihdən bəhs edir:

 ‘Dəhşətli cinayətlərinə görə xristian adlananlara hamı nifrət edirdi. Neron… ən kəskin əzablar verərək onları cəzalandırırdı. Onların müəllimi Xristos Qeysər Tiberinin hakimiyyəti dövründə Yəhudeyanın valisi Ponti Pilat tərəfindən öldürülmüşdür. Lakin müvəqqəti yatırılmış bu ziyanlı mövhumat yenidən canlandı. Lakin təkcə bu bəlanın yarandığı Yəhudeyada deyil, bütün Roma şəhərində də yayıldı’.

Takit. Annals XV. 44

Takit İsa Məsih barədə növbəti qeyd olunanları təsdiqləyir:

  • 1) O, tarixi Şəxsiyyət olub;
  • 2) Ponti Pilat tərəfindən edam edilib;
  • 3) Peyğəmbər İsa Məsih öləndən sonra davamçıları hərəkatı Yəhudeyada (Yerusəlimdə) başladılar;
  • 4) B.e.65-ci ilində (Neronun dövründə) onlar Yəhudeyadan Romaya yayıldılar, elə ki, Roma İmperatoru bunun qarşısını almaq məcburiyyətində qaldı.

Yosef yəhudi hərbi komandanı/tarixçi olub. O, birinci əsrə aid yəhudi tarixini yazıb. İsa Məsihin həyatı barədə bunları qeyd edir:

‘O vaxt bir müdrik adam var idi … İsa. O, … xeyirxah və … saf idi. Yəhudilərdən və digər millətlərdən bir çoxları Onun şagirdi oldu. Pilat Onu çarmıxda ölümə məhkum etdi. Onun şagirdləri Onun təlimindən dönmədilər. Şagirdlərinin dediklərinə görə, çarmıxda öləndən üç gün sonra İsa onlara göründü və O, sağ idi’.

Yosef. 90 AD. Antiquities xviii. 33

Yosef bunların təsdiq edir:

  • 1) İsa Məsih tarixdə yaşayıb,
  • 2) O, dini müəllim olub,
  • 3) Roma valisi Pilat Onu edam etdirib,
  • 4) Ölümündən sonra şagirdləri Onun dirilməsini hamıya elan etdilər.

Tarixi yazılardan görünür ki, peyğəmbərin ölümü hamıya məlum idi, bu barədə mübahisə getmirdi; şagirdləri Onun dirilməsini Roma dünyasına elan etdilər.

Tarixi vəziyyət – Müqəddəs Kitabdan

Müqəddəs Kitabda Həvarilərin İşləri Kitabında yazılıb ki, çarmıxdakı ölümdən bir neçə həftə sonra şagirdlər İsa Məsihin dirilməsini Yerusəlimdəki Məbəddə bəyan etdilər:

Kahinlər, məbəd mühafizəçilərinin başçısı və sadukeylər xalqa vəz edən Peterlə Yəhyanın üstünə getdilər. Çünki bu həvarilərin xalqı öyrətməsinə, İsaya şamil edərək ölülər arasından dirilməni bəyan etməsinə qıcıqlandılar. Onları tutdular və axşam olduğu üçün sabahkı günə qədər zindanda saxladılar. Lakin onların sözünə qulaq asanlardan bir çoxu iman etdi. Beləliklə, iman edən kişilərin sayı beş minə qədər çatdı.

Ertəsi gün Yəhudilərin rəhbərləri, ağsaqqalları və ilahiyyatçıları Yerusəlimə toplaşdılar. Baş kahin Xanan, Qayafa, Yəhya, İsgəndər və baş kahinin nəslindən olanların hamısı orada idi. Peterlə Yəhyanı onların qarşısına gətirib soruşdular: «Siz bunu hansı qüdrətlə, kimin adı ilə edirsiniz?» O zaman Peter Müqəddəs Ruhla dolub dedi: «Ey xalqın rəhbərləri və ağsaqqalları! Əgər bu gün biz bir xəstəyə etdiyimiz yaxşılığa və onun necə sağalmasına görə sorğu-suala çəkiliriksə, hamınız, bütün İsrail xalqı bilsin ki, bu adam sizin çarmıxa çəkdiyiniz, lakin Allahın ölülər arasından diriltdiyi Nazaretli İsa Məsihin adı ilə qarşınızda sağlam durub. Siz “bənnaların rədd etdiyi daş guşədaşı olan” həmin İsadır. Ondan başqa heç kimdə xilas yoxdur. Çünki səma altında biz insanlara verilən başqa bir ad yoxdur ki, onun vasitəsilə xilas olaq».

Onlar Peter və Yəhyanın cəsarətini görəndə, onların savadsız, sadə insanlar olduğunu biləndə heyrətə düşdülər, amma tanıdılar ki, onlar İsa ilə birgə olmuşdular. Şəfa tapan adam Peter və Yəhya ilə birgə onların gözləri qarşısında durmuşdu, buna görə onların əleyhinə heç nə deyə bilmədilər. Ali Şuranın üzvləri onlara bayıra çıxmağı əmr edəndən sonra aralarında müzakirəyə başlayıb dedilər: «Bu adamlara nə edək? Bütün Yerusəlim əhalisinə aydın olub ki, bu adamların əli ilə əhəmiyyətli bir əlamət göstərilib və biz bunu dana bilmərik. Amma bu xəbərin xalq arasında daha çox yayılmasının qarşısını almaq üçün onlara hədə-qorxu gələk ki, bundan sonra bu Adı çəkib heç kimə heç nə deməsinlər»

-Həvarilərin İşləri 4:1-17 

Bu, baş kahini və yanındakıların hamısını, yəni sadukey təriqətinə mənsub olanları hərəkətə gətirdi, çünki qısqanclıqları aşıb-daşırdı. Ona görə də həvariləri tutub ümumi zindana atdılar. Amma Rəbbin mələyi gecənin bir vaxtında gəlib zindanın qapısını açdı, onları bayıra çıxarıb dedi: «Gedin, məbəddə durun və camaata yeni həyatla bağlı sözlərin hamısını deyin».Həvarilər bunu eşidəndə səhər tezdən məbədə daxil olub təlimlərini öyrətməyə başladılar.

Baş kahin və yanındakılar gəlib Ali Şuranı İsrailin bütün ağsaqqallar məclisini çağırdı ki, bir yerə yığılsınlar. Onlar həvariləri gətirtmək üçün mühafizəçiləri zindana göndərdilər. Lakin mühafizəçilər gəlib zindanda həvariləri tapa bilmədi və geri qayıdıb belə xəbər verdilər:  «Gördük ki, zindan bağlıdır, tamamilə nəzarət altındadır və gözətçilər qapıda dayanıb. Amma qapıları açanda içəridə heç kimi tapa bilmədik». Bu sözləri eşidən məbəd mühafizəçilərinin başçısı ilə başçı kahinlər «Bu işin sonu necə qurtaracaq?» deyə çaşıb-qaldılar.  Elə bu zaman kimsə onların yanına gəlib xəbər verdi: «Baxın, zindana saldığınız adamlar məbəddə dayanıb camaata təlim öyrədir». Bu vaxt başçı ilə mühafizəçilər gedib həvariləri gətirdilər. Xalqın onları daşqalaq etməsindən qorxduqları üçün güc tətbiq etmədilər.

Onlar həvariləri Ali Şuranın qarşısına gətirdilər. Baş kahin onlardan soruşdu: «Bu adla təlim öyrətməyi sizə qəti qadağan etmədikmi? Amma siz təliminizi bütün Yerusəlimə yaydınız və o Adamın qanını bizim boynumuza yükləmək istəyirsiniz». Peter və başqa həvarilər belə cavab verdi: «İnsana deyil, Allaha itaət etmək daha vacibdir. Ata-babamızın Allahı sizin çarmıxa çəkib öldürdüyünüz İsanı diriltdi. İsrailə günahlarından tövbə və bağışlanma imkanı vermək üçün Allah Onu Bani və Xilaskar olaraq Öz sağ tərəfinə qaldırdı. Bu şeylər barədə biz şahidik, Allahın Özünə itaət edənlərə verdiyi Müqəddəs Ruh da şahiddir».

Onlar bunu eşidəndə çox qəzəbləndi və həvariləri öldürmək istədilər. Lakin bütün xalqın hörmətini qazanmış Qanun müəllimi olan Qamliel adlı bir farisey Ali Şurada ayağa qalxdı və əmr etdi ki, bu adamları qısa müddətə bayıra çıxarsınlar. O, Ali Şuranın üzvlərinə belə dedi: «Ey İsraillilər, bu insanlara nə edəcəyiniz barədə yaxşı-yaxşı fikirləşin. Bir qədər bundan əvvəl Tevda özü barəsində yüksək iddiada olaraq ortaya çıxdı və ona təxminən dörd yüz nəfər qoşuldu. Lakin bu kişi öldürüldü, bütün tərəfdarları darmadağın edildi və bu hərəkat yatırıldı. Sonra siyahıyaalma zamanı Qalileyalı Yəhuda ortaya çıxdı və camaatı ardınca apardı. O da öldü və tərəfdarlarının hamısı darmadağın edildi. İndiki iş barəsində sizə onu deyirəm ki, bu adamlardan əl çəkin və azad buraxın. Əgər bu hərəkat, bu iş insandandırsa, məhv olub gedəcək. Yox, əgər Allahdandırsa, bu adamların işini məhv edə bilməzsiniz. Allaha qarşı çıxanların vəziyyətinə belə, düşə bilərsiniz». Onlar Qamlielin sözünə baxdılar, həvariləri içəri çağırıb qamçılatdılar və əmr etdilər ki, İsanın adını çəkərək heç nə danışmasınlar. Sonra onları azad etdilər.

Həvarilər bu ad uğrunda təhqirə layiq görüldükləri üçün sevinərək Ali Şuranın önündən ayrıldılar

Həvarilərin İşləri 5:17-41

Yəhudi rəhbərlərinin bunları susdurmağa çox çalışdıqlarlına fikir verin. Bu gün də hakimiyyətlər ölkədə yeni hərəkatların qarşısını almaq üçün şagirdləri həbs edir, hədələyir, döyür və daha sonra (bəzilərini) öldürürlər. Bu şagirdlər Yerusəlimdə öz sözlərini bəyan edirdilər. Həmin şəhərdə bir neçə həftə əvvəl İsa Məsihə bənzəyən şəxs açıq-aşkar edam olundu və sonra dəfn olundu. Kim edam olundu? Peyğəmbər? Yoxsa ona bənzəyən Yəhuda?

Gəlin müxtəlif variantlara nəzər salaq və məntiqi nəticəni seçək.

İsa Məsihin cəsədi və qəbir

Qəbirə aid iki variant var. Qəbir ya boşdur, ya da peyğəmbərə bənzəyən adamın cəsədi oradadır. Başqa variant ola bilməz.

Gəlin güman edək ki, Yəhuda peyğəmbər kimi göründü, onun əvəzinə çarmıxa çəkildi və daha sonra onun (peyğəmbərə bənzəyən) cəsədi qəbirə qoyuldu. İndi isə növbəti hadisələr barədə düşünün. Bunlar barədə biz tarixdən bilirik. Yosefus, Takitus və Həvarilərin İşləri kitabları – hamısı bizə çarmıxdakı ölümdən qısa müddət sonra şagirdlərin Yerusəlimdə xəbəri bəyan etmələrindən, hakimiyyətin isə onlara qarşı ciddi tədbirlər gördüklərindən yazır. Bu nəzəriyyəni araşdırdığımıza görə, deyək, ölən peyğəmbər kimi görünən Yəhuda olub. Lakin bu nəzəriyyəyə görə, Yəhuda ölü vəziyyətdə qaldı. Bu nəzəriyyəyə görə, cəsəd qəbirdə qaldı (lakin hələ də, peyğəmbərə bənzəyirdi). Şagirdlər, hakimiyyət, Takitus, Yosefus – hamı səhv edib cəsədin peyğəmbərə aid olduğunu düşünürdülər, əslində isə bu, (peyğəmbərə bənzəyən) Yəhudanın cəsədi olub.

Bu, sual yaradır. Nə üçün Yerusəlimdəki Roma və yəhudi rəhbərləri hələ də qəbirdə olan cəsədin dirilməsi haqqında əfsanələri susdurmaq üçün ciddi tədbirlər gördülər? Axı qəbir kütlələrə peyğəmbərin dirilməsi haqqında vəz edən şagirdlərin gözü qarşısında idi?! (İsa Məsihə bənzəyən) Yəhuda hələ də qəbirdə olsaydı, rəhbərlər, sadəcə, cəsədi hamıya göstərərdilər və beləliklə, (Məsihin dirildiyi barədə vəz edən) şagirdlərinin yalanı ifşa olunardı. Daha şagirdləri həbs etmək, onlara əzab vermək, öldürmək nəyə lazım idi? Rəhbərlər bunu etmədilər, çünki onlara cəsədi göstərə bilmədilər – qəbir boş idi.

Bir nümunə olaraq: Qara Daş, Kəbə, Məkkə və Mədinənin Məscidləri

B.e.930-cu (h.q.318-ci) ilində Qara Daş (Həcərül Əsvəd) o dövrdə Abbasid hakimiyyətinə qarşı olan Şiyələr qrupu tərəfindən Kəbədən oğurlanıb aparılmışdı. Qara Daşı 23 il saxladılar və sonra Qara Daş Kəbəyə qaytarıldı. Qara Daş yerində olmaya bilər.

Belə bir vəziyyəti təsəvvür edin: Məkkənin böyük Məscidində (Məscid-əl Haram) bir qrup adam kütlələrə bəyan edir ki, Qara Daş artıq Kəbənin Pasxan küncündə deyil. Onlar elə inandırıcı danışırlar ki, Məsciddəki zəvvarlar Qara Daşın yox olmasına inanmağa başlayırlar. İki müqəddəs Məscidin mühafizəçiləri (Xədim əl-Ḥaramayn aš-Šarīfayn) bunun qarşısını necə ala bilər? Bu uydurmadırsa və Qara Daş Kəbədədirsə, yaxşısı, hamıya Qara Daşın əsrlər boyu olduğu kimi Kəbədə olduğunu göstərməkdir. Onda bu söhbət dərhal bitər. Qara Daşın Məkkədəki Məscidə yaxın olması bunu mümkün edir. Əgər mühafizəçilər bu xəbəri susdurmaq üçün Qara Daşı göstərə bilmirlərsə, onda bu daş h.q.318-ci ildə olduğu kimi, yenə aparılıb.

Lakin şayiə yayan adamlar Mədinədə Peyğəmbər Məscidindədirsə (Məscid ən-Nəbəvi) və Qara Daşın (450 km məsafədə olan) Məkkədəki Kəbədən aparıldığını bəyan edirlərsə, Məscid mühafizəçiləri bu xəbəri elə də asanlıqla susdura bilməyəcəklər, çünki Mədinədəki adamlara uzaqda olan Qara Daşı göstərmək çətindir.

Müqəddəs əşyanın mübahisəyə yaxın olması yalanı təkzib və ya sözün doğruluğunu təsdiq etməyi mümkün edir, çünki o yoxlamaq üçün yaxındadır.

Dirilmə barədə xəbərə qarşı çıxan yəhudi rəhbərləri kütləyə cəsədi göstərmədilər

Bu prinsip Yəhudanın/İsanın Yerusəlimdəki cəsədinə də tətbiq oluna bilər. (İsaya bənzəyən) Yəhudanın qəbiri Məbəddən bir neçə metr məsafədə yerləşirdi. İsa Məsihin şagirdləri Məbəddə səs-küy salaraq kütlələrə peyğəmbərin dirilməsindən xəbər verirdilər. Yəhudi rəhbərlər qəbirdəki (İsaya bənzər) Yəhudanın cəsədini göstərərək dirilmə barədə şayiəni asanlıqla susdura bilərdilər. Əslində, (qəbirdəki cəsədin ifşa etdiyi) dirilmə barədə xəbər qəbirə yaxın yarandı; bunu təsdiq edən dəlil açıq-aşkar idi. Yəhudi rəhbərləri onları susdurmaq üçün cəsədi göstərmədiklərinə görə cəsəd orada yox idi.

Yerusəlimdə minlərlə adam dirilmə xəbərinə inandı

Həmin vaxt Yerusəlimdə minlərlə adam İsa Məsihin dirilməsinə iman etdi. Peteri dinləyən kütlənin içində olsaydınız və bu sözün düzgün olub-olmadığı barədə düşünsəydiniz, vaxt ayırıb qəbirdə cəsədin olub-olmadığını yoxlamazdınızmı? (Peyğəmbər İsa Məsihə bənzəyən) Yəhudanın cəsədi qəbirdə olsaydı həvarilərə heç kim inanmazdı. Lakin tarix onların Yerusəlimdə minlərlə davamçılarının yaranmasından yazır. Peyğəmbərə bənzəyən cəsəd Yerusəlimə yaxın bir yerdə olsaydı, bu, baş verməzdi. Qəbirdə qalan Yəhudanın cəsədi barədə söz cəfəngiyatdır. Bu, mənasızdır.

“Yəhudanın cəsədi” nəzəriyyəsi boş qəbirin səbəbini izah etmir.

İsa Məsihə bənzər dəyişən, Onun əvəzinə çarmıxa çəkilən və dəfn olunan Yəhuda nəzəriyyəsinin problemi bundan ibarətdir ki, cəsəd qəbirdə qalmalıdır. Şagirdlər peyğəmbərin dirilməsinə əsaslanan hərəkatı edamın icra olunduğu şəhərdə başladılar. Bu, Pentikost günündən cəmi bir neçə həftə sonra baş verdi. Bunun yeganə izahı boş qəbirdir. 

İki variant var idi: (1) ya peyğəmbərə bənzəyən Yəhudanın cəsədi qəbirdədir, ya da (2) qəbir boşdur və İsa Məsih dirilib. Qəbirdə cəsədin olduğu halda dirilmə haqqında söhbətin cəfəngiyat olduğu üçün, görünür, İsa Məsih Romalıların əlindən öldü və qəbirdən dirildi. Bu barədə aydın yazılıb. İsa Məsih bizə yeni həyat hədiyyəsini təklif edir.

Bu məsələni araşdıraraq, gəlin  tədqiqatçı Cumminq Sünni ədəbiyyatına dair yazdıqlarına, ruhanilərin və din alimlərinin şərhlərinə nəzər salaq.

Pentikost – Qüdrət və istiqamət vermək üçün gələn Vəsatətçi

Bələd Surəsi (Surə 90) şəhər, An-Nasr Surəsi (Surə 110) isə kütlələrin həqiqi Allaha səcdə qılmağa gəlməsindən yazır:

“And içirəm bu şəhərə! Sən də o şəhərin sakinisən”

Bələd Surəsi 90:1-2

“Allahın köməyi və qələbə gəldiyi zaman, insanların dəstə-dəstə Allahın dininə girdiklərini gördükdə həmd ilə Rəbbini təriflə və Ondan bağışlanmağını dilə. Həqiqətən, O, tövbələri qəbul edəndir!”

Surə An-Nasr 110: 1-3

İsa Məsihin (s) dirilməsindən düz 50 gün sonra Bələd Surəsində və An-Nast Surəsində təsvir olunanlar baş verdi. Həmin şəhər Yerusəlim, İsa Məsihin şagirdləri – şəhərdə şəhadətçilik edənlər idi. Lakin həmin şəhərdə kütlələri hərəkətə gətirən Rəbbin Ruhu idi. Nəticədə bayram, şükürlər və bağışlanma oldu. Biz də həmin günü yaşaya bilərik. Gəlin bu xüsusi günün tarixini öyrənək.

Peyğəmbər İsa Məsih (s) Pasxa günü çarmıxa çəkildi, lakin növbəti gün olan Bazar günü ölülərdən dirildi. Ölüm üzərində qələbə çalaraq O, hər bir qəbul etmək istəyənə həyat ənamını təklif edir. Dirilməsində əmin olmaları üçün şagirdləri ilə 40 gün vaxt keçirən İsa Məsih  daha sonra səmalara yüksəldi. Lakin göyə qalxmazdan əvvəl bu göstərişi verdi:

“Gedin, bütün millətləri Mənim şagirdim edin; onları Ata, Oğul və Müqəddəs Ruh adı ilə vəftiz edin; sizə əmr etdiyim hər şeyə riayət etməyi onlara öyrədin. Budur, Mən dövrün sonuna qədər hər gün sizinləyəm»”

Matta 28:19-20

O, həmişə şagirdləri ilə birlikdə olacağına söz verdi, lakin qısa müddət sonra onları tərk edərək göylərə yüksəldi. Göyə qalxandan sonra İsa Öz şagirdləri ilə (və bizimlə) necə birgə ola bilər?

Cavabı bir müddət sonra baş verən hadisə verir. Həbsdən əvvəl şagirdləri ilə şam yeməyi vaxtı İsa Məsih bir Vəsatətçi göndərəcəyinə söz verdi. Dirilmədən 50 gün sonra (göyə yüksələndən 10 gün sonra) bu söz yerinə yetirildi. Həmin gün Pentikost günü adlanır. Bu, böyük hadisəni qeyd edən bir bayramdır. Lakin məsələ həmin gün təkcə nəyin baş verməsi deyil, nə vaxtnə üçündür. Bu, Allahdan olan bir Əlamət və sizin üçün möhtəşəm bir hədiyyədir.

Pentikost günündə nə baş verdi

Bu hadisələr Müqəddəs Kitabın Həvarilərin İşləri Kitabının 2-ci fəslində ətraflı təsvir olunur. Həmin gün Allahın Müqəddəs Ruhu İsa Məsihin (s) ilk davamçılarının üzərinə endi və onlar dünyanın müxtəlif dillərində ucadan danışmağa başladılar. Bu, elə böyük həyəcana səbəb oldu ki, Yerusəlimə gələn minlərlə adam baş verənlərə tamaşa etməyə gəldi. Toplanmış kütlənin qarşısında Peter ilk Müjdə vəzini etdi və ‘o gün üç min nəfərə yaxın insan imanlılara qoşuldu’ (Həvarilərin İşləri 2:41). Həmin Pentikost günündən başlayaraq Müjdə davamçılarının sayı artır.

Pentikost günündə baş verənlər bununla bitmir. Peyğəmbərin həyatında baş verən digər hadisələr kimi, Pentikost günü də bir bayram gününə düşdü. Həmin bayramın qeyd olunması Tövratda Musa peyğəmbər (s) tərəfindən başlamışdı.

Musanın Tövratında təsvir olunan Pentikost Bayramı

Musa (s) (b.e.ə.1500) il ərzində bir neçə bayramı qeyd etməyi əmr etmişdi. Pasxa yəhudi ilinin birinci bayramı idi. İsa Pasxa Bayramı günündə çarmıxa çəkildi. Onun ölümünün və Pasxa quzularının qurban təyin edilməsi bizim üçün bir Əlamətdir.

İkinci bayram Nübar adlanır, bu bayramda peyğəmbər dirildi. Nübar Bayramında dirildiyi üçün ona iman edənlərin dirilməsinə aid vəd verilir. Bayramın adı peyğəmbərlik etdiyi kimi, onun dirilməsi ‘Nübardır’.

Düz 50 gün ‘Nübar’ Bayramından sonra Tövrat yəhudilərdən Pentikost Bayramını qeyd etməyi tələb edir (‘Pente’ = 50). Əvvəlcə bu bayramın adı “Həftələr” olub, çünki yeddi həftə sayılaraq onun günü müəyyən edilirdi. Yəhudilər Həftələr Bayramını 1500 il ərzində peyğəmbər İsa Məsihin (s) dövrünədək qeyd ediblər. Peterin vəzini eşidən adamların bütün dünyadan gəlmələrinin səbəbi Həftələr Bayramı idi. Bu adamlar Tövratda təsvir olunan bayramı qeyd etmək üçün Yerusəlimə gəlmişdilər. Həmin gün də Allahın Müqəddəs Ruhu adamların üzərinə endi. Bu gün yəhudilər Pentikost Bayramını qeyd edirlər, lakin ona Şavuot deyirlər.

Tövratda Həftələr Bayramına dair bu göstərişləri oxuyuruq:

“Yeddinci Şənbə gününün ertəsinədək əlli gün sayın, sonra Rəbbə təzə taxıl təqdimi gətirin. Yaşadığınız hər yerdən yellədib təqdim etmək üçün bir efanın onda ikisi narın undan maya ilə bişirilmiş iki kömbə çörəyi Rəbbə nübar təqdimi gətirin”

Levililər 23:16-17

Pentikost: Allahdan bir Əlamət

Müqəddəs Ruh adamların üzərinə Pentikost Bayramında endi. Bu, Tövratın Həftələr (və ya Pentikost) Bayramıdır.  İsa Məsih Pasxa Bayramı günü çarmıxa çəkildi,  Nübar Bayramında dirildi, Müqəddəs Ruh isə Həftələr Bayramı günü verildi. Bunlar bizim üçün Allahdan olan Əlamətlərdir. İl ərzində nə çox gün var! Nə üçün çarmıxa çəkilmə, dirilmə və daha sonra Müqəddəs Ruhun gəlməsi Tövratın üç bayramının gününə düşür? Məgər bu, Allahın planını bizə göstərmək üçün deyilmi?

İncildəki hadisələr Tövratın üç bahar bayramına düşür

Pentikost: Vəsatətçi Yeni Qüdrət verir

Müqəddəs Ruhun gəlişinin Əlamətlərini izah edən Peter Yoel peyğəmbərin sözünə istinad edir. Yoel peyğəmbər Allahın Ruhunun bütün adamların üzərinə töküləcəyi barədə əvvəlcədən söyləmişdi. Pentikost günündə həmin peyğəmbərlik yerinə yetdi.

Gördüyümüz kimi, peyğəmbərlər  bizi günaha aparan ruhani susuzluğun təbiətini göstərmişdilər. Peyğəmbərlər həmçinin Yeni Əhdin gələcəyini söyləyirdilər. Həmin vaxt Qanun təkcə daş lövhələr və kitablarda deyil, ürəklərimizdə yazılacaq. Yalnız Qanun ürəklərimizdə yazılanda bizdə Qanuna riayət etmək üçün qüdrət və bacarıq olacaq. Adamların qəlbində yaşamaq üçün Müqəddəs Ruhun Pentikost Günündə gəlməsi bu vədin yerinə yetirilməsidir.

Müjdənin ‘Xoş Xəbər’ olmasının daha bir səbəbi odur ki, Müjdə həyatı daya yaxşı yaşamaq üçün qüvvətlə təmin edir. Artıq həyat –  Allah ilə adamların birliyidir. Bu birlik Allahın Ruhunun insanın daxildə yaşaması nəticəsində yaranır. Bu, Pentikost Günü başladı (Həvarilərin İşləri 2-ci fəsil). Artıq həyat başqa səviyyədə, Müqəddəs Ruh vasitəsilə Allah ilə birgə yaşana bilər. Xoş Xəbər budur. Allah Öz Müqəddəs Ruhu vasitəsilə bizi daxildən istiqamətləndirir. Müqəddəs Kitab bunu belə izah edir:

“Həqiqət kəlamını, xilasınızın Müjdəsini eşidib Məsihə iman edən zaman siz də vəd olunmuş Müqəddəs Ruhla Onda möhürləndiniz. Müqəddəs Ruh Allaha məxsus olanların satın alınmasından ötrü irsimiz üçün qoyulan girovdur. Belə ki Allahın izzətini mədh edək”

Efeslilərə 1:13-14

“Əgər İsanı ölülər arasından Dirildənin Ruhu sizdə yaşayırsa, Məsihi ölülər arasından Dirildən, sizdə yaşayan Ruhu ilə sizin də fani bədənlərinizə həyat verəcək”

Romalılara 8:11

“Ancaq təkcə Yaradılış yox, Ruhun nübarını alan biz özümüz də övladlığa qəbul olunmağımızı, yəni bədənimizin satın alınmasını gözləyərək içimizdə inildəyirik”

Romalılara 8:23

İnsanın daxilində yaşayan Allahın Ruhu ikinci Nübardır, çünki Ruh – möhür, girovdur, “Allahın övladı” olacağımız üçün tam dəyişəcəyimizin zəmanətidir.

Müjdə  Qanunu icra etməyə çalışaraq, lakin buna nail olmadan yeni həyatı təklif edir. Bu, Süleymanın boş hesab etdiyi var-dövlət, vəzifə, mülk və bu dünyanın digər ötüb-keçən həzzləri sayəsində bol həyat deyil. İncil yeni və bol həyatı Allahın Müqəddəs Ruhunun qəlbimizdə yaşaması nəticəsində vəd edir. Allah qəlbimizə gəlib yaşamaq istəyir, bizə qüdrət və istiqamət vermək istəyir – Xoş Xəbər budur! Tövratın Pentikost Bayramında maya ilə bişirilən yumşaq çörək gələcək bol həyatın rəmzidir. Köhnə və Yeni Pentikost bayramlarının bir günə düşməsi Allahın bizə bol həyat vermək planına açıq-aydır bir Əlamət və işarədir.  

Müqəddəs Kitab nə deyir?

Müqəddəs Kitab (Bibliya) tarixdə gördüyümüz kitab formasına salınmış ilk Kitabdır. Müqəddəs Kitab dünyada məşhur Kitabdır, yer üzündəki bütün adamlara və millətlərə aiddir. Bu məşhur Kitab demək olar ki, yer üzündəki bütün xalqların dilinə tərcümə olunmuşdur. Müqəddəs Kitab bir çox millətlərə təsir göstərib. Bu, planetimizdə ən çox oxunan Kitabdır. Lakin bu Kitab qalın və mürəkkəbdir. Çoxumuz bu Kitabın mövzusunu bilmir və ya anlamırıq. Bu məqalə Müqəddəs Kitabdan bir cümləni götürüb bu gözəl Kitabda yazılan peyğəmbər İsa Məsihin (s) işini izah edəcək.

Müqəddəs Kitab gələcəyimizdə olacaq böyük problemi həll etmək üçün verilib. Bu problem Mucadilə Surəsində (Surə 58) təsvir olunur və  gələcək Qiyamət Günü barədə yazır:

O gün Allah onların hamısını dirildəcək və etdikləri əməlləri onlara xəbər verəcəkdir. Allah onları hesaba almış, onlar isə (etdiklərini) unutmuşlar. Allah hər şeyə şahiddir. Məgər Allahın göylərdə və yerdə olan hər şeyi bildiyini görmürsən? Üç nəfərin arasında gedən elə bir xəlvəti söhbət yoxdur ki, (onların) dördüncüsü, beş nəfərin də altıncısı O olmasın. İstər bundan az, istərsə də çox olsunlar – harada olursa olsunlar, (Allah) onların yanındadır. Sonra Qiyamət günü onlara nə etdiklərini xəbər verəcəkdir. Allah hər şeyi bilir.

Mucadilə Surəsi 58:6-7

Mucadilə Surəsi bizə Allahın bilmədiyi bir sirrin olmadığı barədə deyir; Məhkəmədə Allah bu bilikdən istifadə edəcək. 

Qiyamə Surəsi (Surə 75) bunu ‘Dirilmə Günü’ adlandırır və adamların öz həyatlarına görə cavab verəcəkləri barədə xəbərdarlıq edir.

O gün insan deyəcəkdir: “Hara qaçaq?” Xeyr, (o gün ) pənah aparılacaq yer tapılmayacaq. O gün qayıdış (ancaq) sənin Rəbbinə olacaqdır. O gün insana əvvəllər etdiyi və sonraya saxladığı (əməlləri) barədə xəbər veriləcəkdir. Əslində, insan öz əleyhinə şahidlik edəcəkdir; üzrlü olub-olmadığı bütün halları ortaya qoysa da.

Qiyamə Surəsi 75:10-15

Beləliklə, həyatımızdakı xəcalət çəkdiyimiz niyyət və əməllərimiz varsa, nə edək? Bu barədə narahat olan adamlara Müqəddəs Kitabın sözü var.

Müqəddəs Kitabın sözü

Peyğəmbər İsa Məsihin (s) sonuncu həftəsini ətraflı araşdırdıq. İncil yazır ki, O,  6-cı gün – Xoş Cümə günündə çarmıxa çəkildi və  növbəti olan Bazar günü dirildi. Bu barədə Tövrat , Zəbur və Peyğəmbərlərin kitabları əvvəlcədən söyləyir. Bəs bu, nə üçün baş verdi? Bu gün sizə və mənə bunun nə xeyri var? Gəlin görək peyğəmbər İsa Məsih bizə nə təklif edir və biz mərhəməti və bağışlanmanı necə qəbul edə bilərik. Bunu bilsək, Saffat Surəsində təsvir olunan (Surə 37) İbrahimin qurbanını, Fatihə Surəsində (Surə 1) ‘bizi doğru yola yönəlt’ duasının mənasını başa düşərik. Həmçinin ‘Müsəlman’ sözünün mənası nə üçün ‘təslim olan’dır? Nə üçün dəstəmaz, zəkat və halal yemək kimi dini şərtlər yaxşıdır, lakin Mühakimə Günü üçün kifayət deyil?

Pis xəbər – bizim Allah ilə münasibətlərimiz barədə peyğəmbərlər nə yazır

Tövrat Allahın insanı yaratması barədə belə yazır:

“Allah insanı Öz surətində yaratdı, Allahın surətində yaratdı, onları kişi və qadın olaraq yaratdı.”

Yaradılış 1:27

“Surətində” fiziki mənada deyil, Allaha emosional, düşüncə, ünsiyyət və ruhani cəhətdən bənzəmək deməkdir. Biz Allah ilə ünsiyyətdə olmaq üçün yaradılmışıq. Biz bu münasibəti növbəti rəsmdə aydın görə bilərik. Uca Hakim olan Yaradan Allah yuxarıda, kişi və qadın isə şəkildə aşağıda yerləşdirilib, çünki biz fani məxluqlarıq. Allah ilə münasibət ox işarələri ilə göstərilir.

Adamlar Yaradan Allah ilə münasibətdə olmaq üçün Allahın surətində yaradıldılar 

Allahın xasiyyəti mükəmməldir. O, müqəddəsdir. Zəbur yazır:

“Sən pislikdən xoşlanan Allah deyilsən, Şər Sənin yanına gəlməz. Təkəbbürlülər hüzurunda dayana bilməz, Bütün şər iş görənlərə nifrət edirsən”

Zəbur 5:4-5

Adəm yalnız bircə dəfə itaətsizlik etdi və Allahın müqəddəsliyi Adəmi məhkum etməyi tələb etdi. Tövrat və Quran yazır ki, Allah insanı öləri etdi və Öz hüzurundan qovdu. Həmin vəziyyət bizə də aiddir. Biz günah edəndə və Allaha istənilən cəhətdən itaətsizlik edəndə Allaha hörmətsizlik etmiş oluruq, çünki biz yaradıldığımız surətə uyğun hərəkət etmirik. Allah ilə münasibətlərimiz pozulub. Nəticədə bizimlə Yaradan Allah arasında dəfedilməz divar yaranır.

Günahlarımız bizimlə müqəddəs Allah arasında dəfedilməz divar yaradır

Günahın yaratdığı divarı aşmaqda din kömək edirmi

Bir çoxumuz Allah ilə aramızda olan maneəni din vasitəsilə aradan qaldırmağa çalışırıq. Xeyirxah əməllərlə bu divarı aşmağa çalışırıq. Dualar, oruc, Həcc, məscidə getmək, zəkat, sədəqə – bütün bunlar növbəti şəkildə göstərildiyi kimi, divardan aşmağın cəhdləridir. Dini xeyirxahlığımızın bəzi günahları yox etdiyinə ümid edirik. Xeyirxah işlərimiz kifayət qədər çox olsa bütün günahlarımızdan azad ola bilərik və mərhəmətlə bağışlanmanı əldə edə bilərik.

Allah qarşısında layiq olmaq üçün xeyirxah əməllərlə divarı aşmağa çalışırıq

Görəsən, günahdan azad olmaq üçün nə qədər xeyirxah işlər görməliyik? Xeyirxah əməllərimizin günahlarımızı silmək və Allah ilə bizim aramızda divarı aradan qaldırmaq üçün kifayət olduğunu necə biləcəyik? Saleh niyyətlə olan cəhdlərimiz  kifayətdirmi? Biz əmin deyilik və buna görə də mümkün qədər çox cəhd edirik; Mühakimə Günündə kifayət qədər çox xeyirxah işlər görəcəyimizə ümidvarıq.

Layiq olmaq üçün xeyirxah işlər görmək cəhdlərdən başqa xoş niyyətlə cəhdlər edirik, çoxlarımız təmiz olmaq üçün çox çalışır. Biz duadan qabaq böyük səylə dəstəmaz alırıq. Bizi murdarlaya bilən adamlardan, əşyalardan və qida məhsullarından uzaq olmağa çalışırıq. Lakin peyğəmbər Yeşaya dedi:

“Hamımız elə bil ki murdarlandıq, Bütün saleh əməllərimiz murdar əskiyə bənzəyir. Hamımız yarpaq kimi soluruq, Şər əməllərimiz bizi külək tək sovurub-aparır.”

Yeşaya 64:6

Peyğəmbər bizə deyir ki, hətta bizi murdarlayan bütün şeylərdən uzaq dursaq belə, günahlarımız “bütün saleh əməllərimizi murdar əskiyə” bənzədir. Bu, pis xəbərdir. Lakin vəziyyət bundan da pisdir.

Daha pis xəbər: günah ilə ölümün gücü

Musa peyğəmbər (s) Qanunun tələbini aydın söylədi: tam itaət tələb olunur. Qanun heç vaxt “əmrlərin çoxuna riayət etməyə çalış” deməyib. Əslində Qanun dəfələrlə qeyd edir ki, günahın cəzası ölümdür.  Nuhun (s) dövründə və  Lutun (s) arvadı  məsələsində də günahın ölümlə nəticələndiyini gördük.

İncil bu həqiqəti belə söyləyir:

Günahın əvəzi ölümdür…

Romalılara 6:23

“Ölüm” sözünün hərfi mənası ‘ayrılıq’ deməkdir. Can bədəndən çıxanda insan fiziki cəhətdən ölür. Eyni ilə biz indi Allahdan ruhani cəhətdən ayrıyıq və buna görə də Onun gözündə ölü və natəmizik.

Bunun günahdan azad olmaq üçün xeyirxah əməllərlə layiq olmağa ümidin problemini üzə çıxarır. Məsələ bundadır ki, bizim cəhdlərimiz, xeyirxah işlərimiz, xoş niyyətlərimiz, əməlisalehliyimiz pis olmasa da, kifayət deyil, çünki günah əvəzində ölüm tələb edir. Yalnız ölüm bu divarı aşmağı mümkün edir, çünki bu halda, Allahın ədaləti qane olur. Layiq olmaq cəhdlərimiz xərçəng xəstəliyini halal qida ilə sağaltmaq cəhdlərinə bənzəyir (nəticəsi ölümdür). Halal qida pis deyil, yaxşıdır – və insan halal qidalanmalıdır – lakin bu, xərçəng xəstəliyini sağalda bilməz. Xərçəng üçün sizə tamamilə başqa şey – xərçəng hüceyrələrini öldürən bir müalicə gərəkdir.

Beləliklə, dini cəhətdən layiq olmaq üçün bütün cəhdlərimizə və xoş niyyətlərimizə baxmayaraq, Allahın gözündə biz əslində meyit kimi ölü və natəmizik.

Günahımızın nəticəsi ölümdür – Allah qarşısında biz natəmiz cəsədlər kimiyik

İbrahim doğru yolu göstərir

Peyğəmbər İbrahimlə (s) bu, başqa cür oldu.  ‘İbrahim Allaha iman etdi və bu, ona salehlik sayıldı’. İbrahim saleh əməllərinə görə deyil, iman etdiyinə və ona vəd edən Allaha etibar etdiyinə görə saleh oldu. Layiq olmaq cəhdləri əvəzinə o, lazım olan əvəzi təmin edən Allaha etibar etdi. Biz bunu İbrahimin oğlu əvəzinə Allahın qurbanlıq quzunu təmin etməsi barədə məqalədə gördük.

İbrahimə doğru yol göstərildi və o, vəd verən Allaha etibar etdi və Allah ölmək üçün qurbanı təmin etdi

Quran bu barədə Saffat Surəsində (Surə 37) yazır:

Biz onun əvəzinə böyük bir qurbanlığı fidyə verdik. Sonradan gələnlər arasında ona (gözəl xatirə) qoyduq. İbrahimə salam olsun!  

Saffat Surəsi 37:107-109

Allah ‘fidyə verdi’ (qiyməti ödədi) və İbrahim xeyir-dua, mərhəmət və bağışlanmanı aldı. Bunların hamısı “salam” sözündə cəmləşir.

Xoş Xəbər: İsa Məsihin bizim uğrumuzda etdikləri

İbrahim peyğəmbər bizə doğru yolu göstərən bir nümunədir. Fatihə Surəsi (Surə 1) yazır:

“Haqq-hesab gününün Hökmdarına! Biz yalnız Sənə ibadət edir və yalnız Səndən kömək diləyirik. Bizi doğru yola yönəlt – nemət bəxş etdiyin şəxslərin yoluna, qəzəbə uğramışların və azmışların (yoluna) deyil!”

Fatihə Surəsi 1:4-7

İncil izah edir ki, İbrahimin nümunəsi Allahın əvəz qurbanını təmin etdiyini göstərir. Allah günahın əvəzini təmin edərək ölümə sadə, lakin çox möhtəşəm bir çarə verir.

“Günahın əvəzi ölümdür, Allahın ənamı isə Rəbbimiz Məsih İsada olan əbədi həyatdır.”

Romalılara 6:23

Bu vaxta qədər biz yalnız ‘pis xəbər’ lərdən danışırdıq. Lakin ‘İncil’ sözünün hərfi mənası ‘Xoş Xəbər’dir. İncilin əsas sözü budur: İsanın ölümü bizimlə Allah arasında olan divarı aradan qaldırmaq üçün kifayət olan qurbandır. Buna görə də İncil Xoş Xəbərdir. 

Qurbanlıq quzu İbrahimin qurbanını əvəz etdiyi kimi, Allahın Quzusu olan İsa Məsih də qurban olaraq günaha görə əvəzimizdə ölür

Peyğəmbər İsa Məsih qurban oldu və daha sonra  Nübar olaraq ölülərdən dirildi. İndi O, bizə Öz yeni həyatını təklif edir. Artıq biz günahın ölüm məhbusları olmamalıyıq.

İsa Məsihin dirilməsi ‘Nübar’ idi. Biz də ölümdən dirilərək yeni həyatı yaşaya bilərik.

İsa Məsih qurban və dirilmə vasitəsilə bizi Allahdan ayıran günah divarında bir qapı oldu. Buna görə Peyğəmbər dedi:

“Qapı Mənəm, kim Məndən girərsə, xilas olar, girib-çıxar və otlaq tapar. Oğru yalnız qarət etmək, öldürmək və tələf etmək üçün gəlir. Mənsə gəldim ki, onlar həyata, bol həyata malik olsun.”

Yəhya 10:9-10
Beləliklə, İsa Məsih günah və ölüm divarında bir qapıdır

Bu qapı sayəsində biz Yaradan Allah ilə ilkin və günahdan əvvəl olan münasibətimizi bərpa edə bilərik, mərhəmət alaraq  günahlarımızın bağışlamasına əmin ola bilərik.

Qapı açıq olduğuna görə Yaradan Allah ilə münasibətimiz bərpa olunur

İncil bəyan edir:

“Bir Allah və Allahla insanlar arasında bir Vasitəçi vardır. O, İnsan olan Məsih İsadır. O hamını satın almaq üçün Özünü fidyə verdi və bu da münasib vaxtda edilən şəhadətdir.”

1 Timoteyə 2:5-6

Allahın sənə hədiyyəsi

Peyğəmbər ‘hamını satın almaq’ üçün ‘Özünü fidyə verdi‘. “Hamı” bizi də daxil edir. Ölümü və dirilməsi vasitəsilə O, fidyə verdi, qiyməti ödədi ki, Vasitəçi olsun. O, bizə həyatı təklif edir. Bu həyat necə verilir?

“Günahın əvəzi ölümdür, Allahın ənamı isə Rəbbimiz Məsih İsada olan əbədi həyatdır.”

Romalılara 6:23

Fikir verin bu həyat bizə necə verilir. Bu, … ‘ənamdır’. Ənam və ya hədiyyə barədə fikirləşin. Hədiyyənin böyük-kiçiyi olmur. Hədiyyəni qazanmırlar, hədiyyə üçün layiq olmaq gərək deyil. Layiq olmağa çalışaraq qazanmısansa, bu, artıq hədiyyə deyil, zəhmət haqqıdır! Eyni ilə siz İsa Məsihin qurbanına layiq olmaq üçün onu qazana bilməzsiniz. Bu, sizə ənam və ya hədiyyə olaraq verilir. Bu, çox sadədir.

Bəs ənam özü nədir? Ənam – əbədi həyatdır. Yəni sizə və mənə ölüm gətirən günahın əvəzi ödənildi. Allah sizi və məni bu qədər sevir. Bu, möhtəşəmdir. 

Beləliklə, siz və mən yeni həyatı necə əldə edirik? Yenə də hədiyyələr barədə düşünün. Bir kimsə sizə hədiyyə vermək istəyirsə, siz onu qəbul etməlisiniz. Hədiyyə təklif olunanda iki variant var. Ya hədiyyə rədd olunur, (“Yox, sağ ol”), ya da qəbul olunur (“Hədiyyənə görə çox sağ ol. Qəbul edirəm”). Bu hədiyyəni də qəbul etmək lazımdır. Bu hədiyyəni dərk etmək, buna iman etmək, tədqiq etmək olmur. Fayda olsun deyə, təklif olunan hədiyyəni qəbul etmək gərəkdir.

“Başlanğıcda Kəlam var idi. Kəlam Allahla birlikdə idi. Kəlam Allah idi. O, başlanğıcda Allahla birlikdə idi. Hər şey Onun vasitəsilə yarandı və yaranan şeylərdən heç biri Onsuz yaranmadı. Həyat Onda idi və bu həyat insanların nuru idi. Nur qaranlıqda parlayır, qaranlıq isə onu bürüyə bilmədi.

Allahın göndərdiyi bir adam var idi, onun adı Yəhya idi. O, şəhadət üçün gəldi ki, Nur barədə şəhadət etsin və hamı onun vasitəsilə iman etsin. O özü Nur deyildi, amma Nur barədə şəhadət etmək üçün gəldi.  Bu, həqiqi Nur idi və dünyaya gələrək hər bir insanı işıqlandırırdı. O, dünyada idi, dünya Onun vasitəsilə yarandı, amma dünya Onu tanımadı. Öz diyarına gəldi, amma soydaşları Onu qəbul etmədi. Lakin Onu qəbul edənlərin hamısına, adına iman edənlərə Allahın övladları olmaq ixtiyarını verdi. Onlar nə qandan, nə bəşər arzusundan, nə də kişi istəyindən deyil, yalnız Allahdan doğuldu.”

Yəhya 1:12-13

İncil Allah barədə deyir:

“Xilaskarımız Allah bütün insanların xilas olmasını istəyir…”

1 Timoteyə 2:3-4

O, Xilaskardır və O, təklif etdiyi hədiyyəni bütün adamların qəbul etməsini, günahdan və ölümdən xilas olmasını istəyir. Bu hədiyyəni qəbul etməyimiz Allahın iradəsidir. Allahın iradəsinə təslim olmaq – bu, “müsəlman” sözünün əsl mənasıdır. Müsəlman təslim olan kəsdir.
Beləliklə, bu hədiyyəni biz necə qəbul edirik? İncil deyir:

“Burada Yəhudi ilə Yunan arasında fərq yoxdur, hamısının Rəbbi birdir və Onu çağıranların hamısına bol bərəkət verir.”

Romalılara 10:12

Fikir verin ki,  bu vəd ‘hamı’ üçündür. Ölülərdən dirildiyi üçün  İsa Məsih indi sağdır. Beləliklə, Onun adını çağırsanız O eşidəcək və Öz hədiyyəsini sizə verəcək. Onun adını çağırın və Ondan xahiş edin. Çox güman ki, əvvəllər heç vaxt bunu etməmisiniz. Növbəti dua sizə kömək edə bilər. Bu, sehrli sözlər deyil. Allahın qüdrətini həyatınıza gətirən bu sözlər deyil. İbrahim kimi əvəz qurbanına etibar etməlisiniz. Bu hədiyyəni verən İsa Məsihə etibar etməlisiniz. Ona etibar edəndə O, bizi eşidəcək və cavab verəcək. İncil qüdrətlidir və eyni zamanda çox sadədir. Dua nümunəsinin sözlərini təkrar edə bilərsiz.

Əziz Peyğəmbər və Xilaskar İsa Məsih. Günahlarım məni Yaradan Allahdan ayırıb. Çox çalışsam belə, bu divarı aşa bilmirəm. Başa düşürəm ki, sənin ölümün günahlarımı təmizləmək üçün bir qurban idi. Bilirəm, qurban olandan sonra ölülərdən dirildin. Qurbanının kifayət olduğuna inanıram və Sənə təslim oluram. Xahiş edirəm, məni günahlardan təmizlə və Yaradanla münasibətimi bərpa etmək üçün Vasitəçim ol ki, əbədi həyatım olsun. İsa Məsih, bunların hamısını mənim üçün etdiyinə görə Sənə minnətdaram. Xahiş edirəm, məni həyatda istiqamətləndirməkdə davam et, mənim Rəbbim və Rəhbərim ol. Uca və mərhəmətli Allahın adı ilə dua edirəm. Amin.

Sağ və sol tərəfdə olan mələklər Qiyamət Günündə kömək edəcəklərmi?

Haqqə Surəsi (Surə 69) Qiyamət Günü səslənəcək sur barədə yazır:

Sur bircə dəfə üfürüləcəyi, yer və dağlar qaldırılıb bircə dəfə bir-birinə çırpılacağı zaman – həmin gün Vaqiə qopacaq. Göy yarılacaq və həmin gün o, süst olacaqdır. Mələklər isə onun ətrafında olacaqlar. O gün sənin Rəbbinin Ərşini səkkiz (mələk) daşıyacaqdır. O gün siz (məhşərə) gətiriləcəksiniz və heç bir sirriniz gizlədilməyəcəkdir.

Haqqə Surəsi 69:13-18

Qaf Surəsi (Surə 50), həmçinin Allahın surunun üfürüləcəyi günü təsvir edir. Həmin gün sağda və solda olan qoruyucu mələklər əməllərimiz və nailiyyətlərimizi üzə çıxaracaqlar:

İnsanı Biz yaratdıq və nəfsinin ona nəyi vəsvəsə etdiyini də bilirik. Biz ona şah damarından da yaxınıq. Sağında və solunda iki (mələk) oturub (onun əməllərini qeydə alır.) Dediyi elə bir söz yoxdur ki, (onu yazmaq üçün) yanında hazır durmuş gözətçi olmasın. Ölüm bihuşluğu həqiqətən gələcəkdir. (Ey insan!) Bu sənin uzaq qaçdığın şeydir. Sur üfürüləcəkdir. Bu, vəd olunmuş təhdid günüdür. Hər kəs onu qova-qova (məhşərə) gətirənlə və bir də (əməllərinə) şahidlik edənlə (birlikdə) gələcəkdir. Sən bunun (bu günün) haqqında qəflət içində idin. Amma Biz pərdəni sənin üzündən qaldırdıq. Sən bu gün çox yaxşı görürsən!” Yoldaşı (şahid mələk) deyəcəkdir: “Bu yanımdakı hazırdır!”

Qaf Surəsi 50:16-23

20-ci ayə “sur üfürüləcəkdir” deyir.  Sur nə vaxt üfürüləcək? İncildə İsa Məsih (s) Öz gəlişi barədə peyğəmbərlik edəndə göydəki surun (şeypurun) üfürüləcəyi barədə deyir:

“O, mələklərini uca şeypur səsi ilə göndərəcək. Mələklər də göylərin bir ucundan o biri ucuna qədər dörd külək istiqamətindən Onun seçdiklərini toplayacaq”

Matta 24:31

Bundan sonra nə baş verəcək? Qaf Surəsi sağda və solda dayanan mələyin əməllərimizi qeyd etdiyini deyir. Allah bizə şah damarından da yaxın olduğuna görə İncil bizə əməllərimiz barədə qeydlərin çox olduğunu və kitablara yazıldığını deyir. Bu, İsa Məsihin şagirdi Yəhyanın gördüyü və yazdığı Vəhydə deyilir. Vəhy İncilin sonuncu Kitabıdır. Burada yazılıb:

“Böyük ağ taxt və onun üstündə Oturanı gördüm. Yer və göy Onun önündən qaçdı və onlara yer tapılmadı. Mən gördüm ki, böyükdən kiçiyə qədər ölülər taxtın önündə dayanıb. Kitablar açıldı və həyat kitabı olan başqa bir kitab da açıldı. Ölülər kitablarda yazılanlara əsasən öz əməllərinə görə mühakimə olundu. Dəniz öz içində olan ölüləri, ölüm və ölülər diyarı da öz qoynunda olan ölüləri təslim etdi. Hər biri öz əməlinə görə mühakimə olundu. Ölüm və ölülər diyarı odlu gölə atıldı. Bu odlu göl ikinci ölümdür. Kimin adı həyat kitabına yazılmayıbsa, o, odlu gölə atıldı”

Vəhy 20:11-15

Kitablarda qeyd olunan əməllərinə görə hamı mühakimə olunacaq. Buna görə də, sağda və solda olan mələkləri salamlayaraq əməllərimizin yazılmasına fayda verdiyimizə ümid edirik.

Həyat Kitabı

Lakin fikir verin ki,  ‘Həyat Kitabı’ adlanan başqa bir kitab da var. Bu kitab yaxşı və pis əməllərimizin qeyd olunduğu kitablardan fərqlidir. Belə yazılıb: “Kimin adı həyat kitabına yazılmayıbsa, o, odlu gölə atıldı” (cəhənnəmin başqa adıdır). Beləliklə, sağda olan mələk yaxşı əməllərimizin uzun siyahısını tərtib etsə belə və soldakı günah siyahımız qısa olsa belə, adımız ‘Həyat Kitabı’nda deyilsə, cəhənnəmə gedəcəyik. Bu ‘Həyat Kitabı’ nədir və adımız orada necə yazıla bilər?

Həm Tövrat, həm də Quran Həzrət Adəmin günah etməsindən, Allahın onu cənnətdən qovmasından və onu öləri etməsindən yazır. Yəni Adəm (və onun övladları olan biz) Həyat Mənbəyindən ayrı düşdü. Məhz bu səbəblə biz öləriyik və bir gün öləcəyik. Peyğəmbər İsa Məsih (s) bu Həyatı bərpa etməyə gəldi ki, adlarımız Həyat Kitabına yazılsın. Belə yazılıb:

“Doğrusunu, doğrusunu sizə deyirəm: Mənim sözümə qulaq asıb Məni Göndərənə inanan şəxs əbədi həyata malikdir və ona hökm çıxarılmayacaq, əksinə, ölümdən həyata keçib”

Yəhya 5:24

İbrahim (s) peyğəmbər bu həyat ənamını necə görmüşdü? İsa Məsih bu həyatı bizə necə verir? Ətraflı cavab burada yazılıb. Qaf Surəsi bizə xəbərdarlıq edir:

(Allah əmr edib deyəcək:) “Atın Cəhənnəmə hər bir inadcıl kafiri”

Qaf Surəsi 50:24

Beləliklə, Əbədi Həyat təklif olunursa, nə üçün bundan xəbərimiz olmasın?

İsa Məsihdən həyat hədiyyəsini qəbul etməyin yolu

Peyğəmbər İsa Məsihin (s) sonuncu həftəsini ətraflı araşdırdıq. İncil yazır ki, O,  6-cı gün – Xoş Cümə günündə çarmıxa çəkildi və  növbəti olan Bazar günü dirildi. Bu barədə Tövrat , Zəbur və Peyğəmbərlərin kitabları əvvəlcədən söyləyir. Bəs bu, nə üçün baş verdi? Bu gün sizə və mənə bunun nə xeyri var? Gəlin görək peyğəmbər İsa Məsih bizə nə təklif edir və biz mərhəməti və bağışlanmanı necə qəbul edə bilərik. Bunu bilsək, Saffat Surəsində təsvir olunan (Surə 37) İbrahimin qurbanını, Fatihə Surəsində (Surə 1) ‘bizi doğru yola yönəlt’ duasının mənasını başa düşərik. Həmçinin ‘Müsəlman’ sözünün mənası nə üçün ‘təslim olan’dır? Nə üçün dəstəmaz, zəkat və halal yemək kimi dini şərtlər yaxşıdır, lakin Mühakimə Günü üçün kifayət deyil?

Pis xəbər – bizim Allah ilə münasibətlərimiz barədə peyğəmbərlər nə yazır

Tövrat Allahın insanı yaratması barədə belə yazır:

“Allah insanı Öz surətində yaratdı, Allahın surətində yaratdı, onları kişi və qadın olaraq yaratdı.”

Yaradılış 1:27

“Surətində” fiziki mənada deyil, Allaha emosional, düşüncə, ünsiyyət və ruhani cəhətdən bənzəmək deməkdir. Biz Allah ilə ünsiyyətdə olmaq üçün yaradılmışıq. Biz bu münasibəti növbəti rəsmdə aydın görə bilərik. Uca Hakim olan Yaradan Allah yuxarıda, kişi və qadın isə şəkildə aşağıda yerləşdirilib, çünki biz fani məxluqlarıq. Allah ilə münasibət ox işarələri ilə göstərilir.

Adamlar Yaradan Allah ilə münasibətdə olmaq üçün Allahın surətində yaradıldılar 

Allahın xasiyyəti mükəmməldir. O, müqəddəsdir. Zəbur yazır:

“Sən pislikdən xoşlanan Allah deyilsən, Şər Sənin yanına gəlməz. Təkəbbürlülər hüzurunda dayana bilməz, Bütün şər iş görənlərə nifrət edirsən”

Zəbur 5:4-5

Adəm yalnız bircə dəfə itaətsizlik etdi və Allahın müqəddəsliyi Adəmi məhkum etməyi tələb etdi. Tövrat və Quran yazır ki, Allah insanı öləri etdi və Öz hüzurundan qovdu. Həmin vəziyyət bizə də aiddir. Biz günah edəndə və Allaha istənilən cəhətdən itaətsizlik edəndə Allaha hörmətsizlik etmiş oluruq, çünki biz yaradıldığımız surətə uyğun hərəkət etmirik. Allah ilə münasibətlərimiz pozulub. Nəticədə bizimlə Yaradan Allah arasında dəfedilməz divar yaranır.

Günahlarımız bizimlə müqəddəs Allah arasında dəfedilməz divar yaradır

Günahın yaratdığı divarı aşmaqda din kömək edirmi

Bir çoxumuz Allah ilə aramızda olan maneəni din vasitəsilə aradan qaldırmağa çalışırıq. Xeyirxah əməllərlə bu divarı aşmağa çalışırıq. Dualar, oruc, Həcc, məscidə getmək, zəkat, sədəqə – bütün bunlar növbəti şəkildə göstərildiyi kimi, divardan aşmağın cəhdləridir. Dini xeyirxahlığımızın bəzi günahları yox etdiyinə ümid edirik. Xeyirxah işlərimiz kifayət qədər çox olsa bütün günahlarımızdan azad ola bilərik və mərhəmətlə bağışlanmanı əldə edə bilərik.

Allah qarşısında layiq olmaq üçün xeyirxah əməllərlə divarı aşmağa çalışırıq

Görəsən, günahdan azad olmaq üçün nə qədər xeyirxah işlər görməliyik? Xeyirxah əməllərimizin günahlarımızı silmək və Allah ilə bizim aramızda divarı aradan qaldırmaq üçün kifayət olduğunu necə biləcəyik? Saleh niyyətlə olan cəhdlərimiz  kifayətdirmi? Biz əmin deyilik və buna görə də mümkün qədər çox cəhd edirik; Mühakimə Günündə kifayət qədər çox xeyirxah işlər görəcəyimizə ümidvarıq.

Layiq olmaq üçün xeyirxah işlər görmək cəhdlərdən başqa xoş niyyətlə cəhdlər edirik, çoxlarımız təmiz olmaq üçün çox çalışır. Biz duadan qabaq böyük səylə dəstəmaz alırıq. Bizi murdarlaya bilən adamlardan, əşyalardan və qida məhsullarından uzaq olmağa çalışırıq. Lakin peyğəmbər Yeşaya dedi:

“Hamımız elə bil ki murdarlandıq, Bütün saleh əməllərimiz murdar əskiyə bənzəyir. Hamımız yarpaq kimi soluruq, Şər əməllərimiz bizi külək tək sovurub-aparır.”

Yeşaya 64:6

Peyğəmbər bizə deyir ki, hətta bizi murdarlayan bütün şeylərdən uzaq dursaq belə, günahlarımız “bütün saleh əməllərimizi murdar əskiyə” bənzədir. Bu, pis xəbərdir. Lakin vəziyyət bundan da pisdir.

Daha pis xəbər: günah ilə ölümün gücü

Musa peyğəmbər (s) Qanunun tələbini aydın söylədi: tam itaət tələb olunur. Qanun heç vaxt “əmrlərin çoxuna riayət etməyə çalış” deməyib. Əslində Qanun dəfələrlə qeyd edir ki, günahın cəzası ölümdür.  Nuhun (s) dövründə və  Lutun (s) arvadı  məsələsində də günahın ölümlə nəticələndiyini gördük.

İncil bu həqiqəti belə söyləyir:

Günahın əvəzi ölümdür…

Romalılara 6:23

“Ölüm” sözünün hərfi mənası ‘ayrılıq’ deməkdir. Can bədəndən çıxanda insan fiziki cəhətdən ölür. Eyni ilə biz indi Allahdan ruhani cəhətdən ayrıyıq və buna görə də Onun gözündə ölü və natəmizik.

Bunun günahdan azad olmaq üçün xeyirxah əməllərlə layiq olmağa ümidin problemini üzə çıxarır. Məsələ bundadır ki, bizim cəhdlərimiz, xeyirxah işlərimiz, xoş niyyətlərimiz, əməlisalehliyimiz pis olmasa da, kifayət deyil, çünki günah əvəzində ölüm tələb edir. Yalnız ölüm bu divarı aşmağı mümkün edir, çünki bu halda, Allahın ədaləti qane olur. Layiq olmaq cəhdlərimiz xərçəng xəstəliyini halal qida ilə sağaltmaq cəhdlərinə bənzəyir (nəticəsi ölümdür). Halal qida pis deyil, yaxşıdır – və insan halal qidalanmalıdır – lakin bu, xərçəng xəstəliyini sağalda bilməz. Xərçəng üçün sizə tamamilə başqa şey – xərçəng hüceyrələrini öldürən bir müalicə gərəkdir.

Beləliklə, dini cəhətdən layiq olmaq üçün bütün cəhdlərimizə və xoş niyyətlərimizə baxmayaraq, Allahın gözündə biz əslində meyit kimi ölü və natəmizik.

Günahımızın nəticəsi ölümdür – Allah qarşısında biz natəmiz cəsədlər kimiyik

İbrahim doğru yolu göstərir

Peyğəmbər İbrahimlə (s) bu, başqa cür oldu.  ‘İbrahim Allaha iman etdi və bu, ona salehlik sayıldı’. İbrahim saleh əməllərinə görə deyil, iman etdiyinə və ona vəd edən Allaha etibar etdiyinə görə saleh oldu. Layiq olmaq cəhdləri əvəzinə o, lazım olan əvəzi təmin edən Allaha etibar etdi. Biz bunu İbrahimin oğlu əvəzinə Allahın qurbanlıq quzunu təmin etməsi barədə məqalədə gördük.

İbrahimə doğru yol göstərildi və o, vəd verən Allaha etibar etdi və Allah ölmək üçün qurbanı təmin etdi

Quran bu barədə Saffat Surəsində (Surə 37) yazır:

Biz onun əvəzinə böyük bir qurbanlığı fidyə verdik. Sonradan gələnlər arasında ona (gözəl xatirə) qoyduq. İbrahimə salam olsun!  

Saffat Surəsi 37:107-109

Allah ‘fidyə verdi’ (qiyməti ödədi) və İbrahim xeyir-dua, mərhəmət və bağışlanmanı aldı. Bunların hamısı “salam” sözündə cəmləşir.

Xoş Xəbər: İsa Məsihin bizim uğrumuzda etdikləri

İbrahim peyğəmbər bizə doğru yolu göstərən bir nümunədir. Fatihə Surəsi (Surə 1) yazır:

“Haqq-hesab gününün Hökmdarına! Biz yalnız Sənə ibadət edir və yalnız Səndən kömək diləyirik. Bizi doğru yola yönəlt – nemət bəxş etdiyin şəxslərin yoluna, qəzəbə uğramışların və azmışların (yoluna) deyil!”

Fatihə Surəsi 1:4-7

İncil izah edir ki, İbrahimin nümunəsi Allahın əvəz qurbanını təmin etdiyini göstərir. Allah günahın əvəzini təmin edərək ölümə sadə, lakin çox möhtəşəm bir çarə verir.

“Günahın əvəzi ölümdür, Allahın ənamı isə Rəbbimiz Məsih İsada olan əbədi həyatdır.”

Romalılara 6:23

Bu vaxta qədər biz yalnız ‘pis xəbər’ lərdən danışırdıq. Lakin ‘İncil’ sözünün hərfi mənası ‘Xoş Xəbər’dir. İncilin əsas sözü budur: İsanın ölümü bizimlə Allah arasında olan divarı aradan qaldırmaq üçün kifayət olan qurbandır. Buna görə də İncil Xoş Xəbərdir. 

Qurbanlıq quzu İbrahimin qurbanını əvəz etdiyi kimi, Allahın Quzusu olan İsa Məsih də qurban olaraq günaha görə əvəzimizdə ölür

Peyğəmbər İsa Məsih qurban oldu və daha sonra  Nübar olaraq ölülərdən dirildi. İndi O, bizə Öz yeni həyatını təklif edir. Artıq biz günahın ölüm məhbusları olmamalıyıq.

İsa Məsihin dirilməsi ‘Nübar’ idi. Biz də ölümdən dirilərək yeni həyatı yaşaya bilərik.

İsa Məsih qurban və dirilmə vasitəsilə bizi Allahdan ayıran günah divarında bir qapı oldu. Buna görə Peyğəmbər dedi:

“Qapı Mənəm, kim Məndən girərsə, xilas olar, girib-çıxar və otlaq tapar. Oğru yalnız qarət etmək, öldürmək və tələf etmək üçün gəlir. Mənsə gəldim ki, onlar həyata, bol həyata malik olsun.”

Yəhya 10:9-10
Beləliklə, İsa Məsih günah və ölüm divarında bir qapıdır

Bu qapı sayəsində biz Yaradan Allah ilə ilkin və günahdan əvvəl olan münasibətimizi bərpa edə bilərik, mərhəmət alaraq  günahlarımızın bağışlamasına əmin ola bilərik.

Qapı açıq olduğuna görə Yaradan Allah ilə münasibətimiz bərpa olunur

İncil bəyan edir:

“Bir Allah və Allahla insanlar arasında bir Vasitəçi vardır. O, İnsan olan Məsih İsadır. O hamını satın almaq üçün Özünü fidyə verdi və bu da münasib vaxtda edilən şəhadətdir.”

1 Timoteyə 2:5-6

Allahın sənə hədiyyəsi

Peyğəmbər ‘hamını satın almaq’ üçün ‘Özünü fidyə verdi‘. “Hamı” bizi də daxil edir. Ölümü və dirilməsi vasitəsilə O, fidyə verdi, qiyməti ödədi ki, Vasitəçi olsun. O, bizə həyatı təklif edir. Bu həyat necə verilir?

“Günahın əvəzi ölümdür, Allahın ənamı isə Rəbbimiz Məsih İsada olan əbədi həyatdır.”

Romalılara 6:23

Fikir verin bu həyat bizə necə verilir. Bu, … ‘ənamdır’. Ənam və ya hədiyyə barədə fikirləşin. Hədiyyənin böyük-kiçiyi olmur. Hədiyyəni qazanmırlar, hədiyyə üçün layiq olmaq gərək deyil. Layiq olmağa çalışaraq qazanmısansa, bu, artıq hədiyyə deyil, zəhmət haqqıdır! Eyni ilə siz İsa Məsihin qurbanına layiq olmaq üçün onu qazana bilməzsiniz. Bu, sizə ənam və ya hədiyyə olaraq verilir. Bu, çox sadədir.

Bəs ənam özü nədir? Ənam – əbədi həyatdır. Yəni sizə və mənə ölüm gətirən günahın əvəzi ödənildi. Allah sizi və məni bu qədər sevir. Bu, möhtəşəmdir. 

Beləliklə, siz və mən yeni həyatı necə əldə edirik? Yenə də hədiyyələr barədə düşünün. Bir kimsə sizə hədiyyə vermək istəyirsə, siz onu qəbul etməlisiniz. Hədiyyə təklif olunanda iki variant var. Ya hədiyyə rədd olunur, (“Yox, sağ ol”), ya da qəbul olunur (“Hədiyyənə görə çox sağ ol. Qəbul edirəm”). Bu hədiyyəni də qəbul etmək lazımdır. Bu hədiyyəni dərk etmək, buna iman etmək, tədqiq etmək olmur. Fayda olsun deyə, təklif olunan hədiyyəni qəbul etmək gərəkdir.

“Başlanğıcda Kəlam var idi. Kəlam Allahla birlikdə idi. Kəlam Allah idi. O, başlanğıcda Allahla birlikdə idi. Hər şey Onun vasitəsilə yarandı və yaranan şeylərdən heç biri Onsuz yaranmadı. Həyat Onda idi və bu həyat insanların nuru idi. Nur qaranlıqda parlayır, qaranlıq isə onu bürüyə bilmədi.

Allahın göndərdiyi bir adam var idi, onun adı Yəhya idi. O, şəhadət üçün gəldi ki, Nur barədə şəhadət etsin və hamı onun vasitəsilə iman etsin. O özü Nur deyildi, amma Nur barədə şəhadət etmək üçün gəldi.  Bu, həqiqi Nur idi və dünyaya gələrək hər bir insanı işıqlandırırdı. O, dünyada idi, dünya Onun vasitəsilə yarandı, amma dünya Onu tanımadı. Öz diyarına gəldi, amma soydaşları Onu qəbul etmədi. Lakin Onu qəbul edənlərin hamısına, adına iman edənlərə Allahın övladları olmaq ixtiyarını verdi. Onlar nə qandan, nə bəşər arzusundan, nə də kişi istəyindən deyil, yalnız Allahdan doğuldu.”

Yəhya 1:12-13

İncil Allah barədə deyir:

“Xilaskarımız Allah bütün insanların xilas olmasını istəyir…”

1 Timoteyə 2:3-4

O, Xilaskardır və O, təklif etdiyi hədiyyəni bütün adamların qəbul etməsini, günahdan və ölümdən xilas olmasını istəyir. Bu hədiyyəni qəbul etməyimiz Allahın iradəsidir. Allahın iradəsinə təslim olmaq – bu, “müsəlman” sözünün əsl mənasıdır. Müsəlman təslim olan kəsdir.
Beləliklə, bu hədiyyəni biz necə qəbul edirik? İncil deyir:

“Burada Yəhudi ilə Yunan arasında fərq yoxdur, hamısının Rəbbi birdir və Onu çağıranların hamısına bol bərəkət verir.”

Romalılara 10:12

Fikir verin ki,  bu vəd ‘hamı’ üçündür. Ölülərdən dirildiyi üçün  İsa Məsih indi sağdır. Beləliklə, Onun adını çağırsanız O eşidəcək və Öz hədiyyəsini sizə verəcək. Onun adını çağırın və Ondan xahiş edin. Çox güman ki, əvvəllər heç vaxt bunu etməmisiniz. Növbəti dua sizə kömək edə bilər. Bu, sehrli sözlər deyil. Allahın qüdrətini həyatınıza gətirən bu sözlər deyil. İbrahim kimi əvəz qurbanına etibar etməlisiniz. Bu hədiyyəni verən İsa Məsihə etibar etməlisiniz. Ona etibar edəndə O, bizi eşidəcək və cavab verəcək. İncil qüdrətlidir və eyni zamanda çox sadədir. Dua nümunəsinin sözlərini təkrar edə bilərsiz.

Əziz Peyğəmbər və Xilaskar İsa Məsih. Günahlarım məni Yaradan Allahdan ayırıb. Çox çalışsam belə, bu divarı aşa bilmirəm. Başa düşürəm ki, sənin ölümün günahlarımı təmizləmək üçün bir qurban idi. Bilirəm, qurban olandan sonra ölülərdən dirildin. Qurbanının kifayət olduğuna inanıram və Sənə təslim oluram. Xahiş edirəm, məni günahlardan təmizlə və Yaradanla münasibətimi bərpa etmək üçün Vasitəçim ol ki, əbədi həyatım olsun. İsa Məsih, bunların hamısını mənim üçün etdiyinə görə Sənə minnətdaram. Xahiş edirəm, məni həyatda istiqamətləndirməkdə davam et, mənim Rəbbim və Rəhbərim ol. Uca və mərhəmətli Allahın adı ilə dua edirəm. Amin.

Zəbur və Peyğəmbərlərin kitabları İsa Məsih barədə necə peyğəmbərlik edir?

 Tövratda Musa peyğəmbər (s) gələcək İsa Məsih (s) barədə bildiyini göstərdi. O, bunu Əlamətlər vasitəsilə göstərdi. Bu Əlamətlər peyğəmbərin gəlişinə işarə edir. Musadan sonra gələn peyğəmbərlər Allahın planını açıqlayıblar. Allahdan ilham alan Davud (s) əvvəlcə Zəbur 2-də gələcək Məsih barədə yazır. Bu, təxminən b.e.ə. 1000-ci ildə baş verdi. Daha sonra Zəbur 22-də Davud əl-ayaqları “deşilən” və əzab çəkən bir nəfər barədə vəhy alaraq yazır. Daha sonra onun barəsində ‘torpağa salıb ölüm verdin’, sonra isə yer üzündə yaşayan “bütün millətlərin soyları”na təsir göstərəcək böyük qələbəyə nail olduğu barədə yazır.  Bu, gələcək İsa Məsihin çarmıxdakı qurbanı və dirilməsi barədə deyilmi? Gəlin görək Səba Surəsi (Surə 34) və Nəml Surəsi (Surə 27) bizə Zəbur (yəni Zəbur 22-də) Kitabında Allahın Davuda ilham verməsi barədə nə yazır.

Zəbur 22-də yazılan peyğəmbərlik

Burada siz  Zəbur 22-ni oxuya bilərsiniz. Növbəti cədvəl Zəbur 22-ni İsa Məsihin çarmıxa çəkilməsi ilə müqayisə edir.  İsa Məsihin çarmıxa çəkilməsi barədə Onun şagirdləri İncildə yazırlar. Mətnlərdə eyni yerlər eyni rənglə qeyd olunur ki, oxşarlığı asanlıqla görə biləsiniz.

Çarmıxa çəkilmə barədə İncildə yazılanlar Zəbur 22 – b.e.ə. 1000-ci ildə yazılıb
(Matta 27: 31-48) .. Sonra Onu (İsanı) çarmıxa çəkməyə apardılar….. 39 Gəlib-keçənlər başlarını yırğalayıb Ona böhtan ataraq 40 «Ey məbədi dağıdıb üç gündə tikən! Əgər Allahın Oğlusansa, Özünü xilas et və çarmıxdan düş!» deyirdilər.41 Eynilə baş kahinlər, Qanun müəllimləri və ağsaqqallar ona lağ edirdilər. 42 «Başqalarını xilas edirdi, amma Özünü xilas edə bilmir! İsrailin Padşahıdır, qoy indi çarmıxdan düşsün və biz də Ona iman edək. 43 Allaha güvənirdi. Allah Onu sevirsə, qoy indi xilas etsin! Çünki “Mən Allahın Oğluyam” dedi»… Doqquzuncu saata yaxın İsa uca səslə nida edərək dedi: «Ey Allahım, Allahım, niyə Məni tərk etdin?» 48 Aralarından biri dərhal qaçıb bir süngər gətirdi, şərab sirkəsinə batırıb bir qamışın ucuna keçirərək İsaya verdi ki, içsin. Mark 15:16-20, 37 16 Əsgərlər İsanı… apardılar. 17Ona tünd qırmızı bir xalat geyindirdilər və tikanlardan bir tac hörüb başına qoydular. 18«Yəhudilərin Padşahı sağ olsun!» deyərək İsanı salamlamağa başladılar. 19Sonra qamışla Onun başına vurub Ona tüpürdülər və önündə diz çökərək səcdə qıldılar. 20Onu ələ salandan sonra tünd qırmızı xalatı əynindən çıxarıb Öz paltarlarını geyindirdilər. Sonra Onu çarmıxa çəkmək üçün bayıra apardılar… 37 İsa uca səslə qışqırıb son nəfəsini verdi.(YƏHYA 19:34) əsgərlər onun ayaqlarını qırmadılar…, İsanın böyrünü nizə ilə deşdilər, oradan qan və su axdı.…onu çarmıxa çəkdilər… (YƏHYA 20:25) [Tomas] Onun əllərində mıxların açdığı yaraları görməsəm,…”…YƏHYA 20:23-24 Əsgərlər İsanı çarmıxa çəkdikləri zaman Onun paltarlarını götürüb hər əsgər üçün bir pay olmaqla dörd hissəyə böldülər. Tikişsiz və başdan-ayağa toxunma olan köynəyini götürdülər. 24 Onlar bir-birinə dedilər: «Bunu cırmayaq, püşk ataq, görək kimin olur». Müqəddəs Yazıdakı  «Aralarında paltarlarımı bölüşdürdülər, Geyimim üçün püşk atdılar» sözü yerinə yetsin deyə əsgərlər bunu etdilər 1 Ey Allahım, Allahım, niyə məni tərk etdin? Niyə ah-zarımdan uzaq durursan, mənə imdad etmirsən? 2 Ey Allahım, gündüz çağıranda mənə cavab vermirsən, Gecə rahatlığım yoxdur… 7 Məni hər görən lağ edir;
Dodaq büzüb, başını yırğalayıb belə deyir:
8 «Qoy güvəndiyi Rəbb onu azad etsin,
Rəbb ondan razı qalıb, qoy onu xilas etsin» 9 Lakin bətndən dünyaya məni gətirən, Ana qucağında ikən mənə əminlik verən Sənsən.
10
Doğulandan bəri Səndən asılıyam, Ana bətnindən bəri Allahım Sənsən.11 Məndən uzaq durma, çünki əzab yaxındır, Köməyimə çatan yoxdur.12 Nə qədər buğa məni dövrəyə salıb, Güclü Başan buğaları yan-yörəmi bürüyüb.
13
Yırtıcı aslanlar kimi nərə çəkirlər, Məni parçalamaq üçün ağızlarını açırlar.
14 Mən su kimi töküldüm, Bütün sümüklərim oynaqlarından çıxdı, Köksümdəki ürəyim mum kimi əridi. 15 Saxsı parçası kimi gücüm qurudu, Dilim damağıma yapışdı, Sən məni torpağa salıb ölüm verdin. 16 Şər insanlar dəstəsi məni dövrəyə aldı, İt sürüsü kimi yan-yörəmi bürüdülər, Ayaqlarımı, əllərimi deşdilər. 17 Sümüklərimi saya bilirəm, Onlar baxırlar, gözlərini mənə zilləyirlər! 18 * Aralarında paltarlarımı bölüşdürürlər, Geyimim üçün püşk atırlar.

İncil çarmıxdakı ölümü gözləri ilə görən şahidlər tərəfindən yazmışdı. Zəbur 22 isə çarmıxa çəkilən adamın adından yazılıb. Zəbur 22 və İsa Məsihin çarmıxa çəkilməsi arasında bu oxşarlığı necə izah etmək olar? Bu dərəcədə olan uyğunluq təsadüfdürmü? Paltarların bölünməsinə görə püşkün atılması necə? Tikişi olan paltarlar tikişindən bölünüb əsgərlərin arasında bölündü, tikişsiz paltar üçün isə püşk atıldı. Çarmıx edamı icad olunmasından xeyli əvvəl yazılmış Zəbur 22 onu ətraflı təsvir edir (əl-ayaqlar deşilib, ölən adamın əllərinin dartıldığına görə sümüklər oynaqdan çıxıb). Bundan başqa, Yəhyanın Müjdəsi yazır ki, İsanın böyrünü nizə ilə deşəndə qan və su axdı. Bu, ürəyin ətrafında mayenin yığılmasını göstərir. Beləliklə, İsa Məsih ürəyi partladığına görə öldü. Bu, Zəbur 22-də olan təsvir ilə eynidir: ‘Köksümdəki ürəyim mum kimi əridi’. Zəbur 22-də İbrani dilində ‘deşildi’ kimi tərcümə olunan söz əslində ‘aslan kimi’-dir. Başqa sözlə, əl-ayaqlar deşiləndə, sanki aslandan zərər çəkmiş kimi oldular.

Zəbur 22-nin İncil ilə uyğun gəlməsini imansızlar belə izah edirlər ki, İncili yazan şahidlər İsa ilə baş verənləri uyduraraq peyğəmbərliyə uyğunlaşdırıblar. Bu, oxşarlığın səbəbini izah edirmi?

Zəbur 22 və İsa Məsihin həqiqiliyi

Lakin Zəbur 22 yuxarıda qeyd olunan 18-ci ayə ilə bitmir. O davam edir. Ölümdən sonrakı təsvirlərin nə qədər zəfərli olduğuna fikir verin!

“Qoy məzlumlar doyunca yesin,

Rəbbi axtaranlar Ona həmd etsin!

Qoy canınız həmişə sağ olsun!

Yer üzünün qurtaracağınadək hər yerdə yaşayanlar

Rəbbi xatırlayacaq, Ona tərəf dönəcəklər.

Bütün millətlərin soyları

Onun hüzurunda səcdə qılacaq.

Çünki hökmranlıq Rəbbindir,

Millətlər üzərində səltənət sürən Odur!

Bütün dünya zənginləri yeyib-doyacaq,

Rəbbin hüzurunda səcdə qılacaq.

Torpağa düşənlərin hamısı –

Özlərini ölümdən saxlaya bilməyənlər

Onun hüzurunda diz çökəcəklər.

Gələcək nəsillər Ona qulluq edəcək,

Xudavənd haqqında övladlarına deyəcək;

Onun ədalətini, Onun əməllərini

Gələcəkdə doğulan xalqa bildirəcək”

Zəbur 22:26-31

Bu, həmin adamın ölümü barədə yazmır. Ölüm barədə Zəbur 22-nin əvvəlində yazılıb. İndi Davud peyğəmbər (s) gələcəyə baxaraq həmin adamın ölümünün “nəsillərə” (30-cu ayə) və “gələcəkdə doğulan xalqa” təsiri barədə yazır. Bu, İsa Məsihdən 2000 il sonra yaşayan bizlər barədədir. Davud bizə “gələcəkdə doğulan xalq” deyir. Bu, xalq əl-ayağı deşilən, dəhşətli əzabda ölən adamdan sonra doğulacaq. “Gələcək nəsillər Ona qulluq edəcək, Xudavənd haqqında övladlarına deyəcək”. 27-ci ayə nəticəni təsvir edir: “Bütün millətlərin soyları

Onun hüzurunda səcdə qılacaq”. 29-cu ayə: “Torpağa düşənlərin hamısı – özlərini ölümdən saxlaya bilməyənlər (yəni biz) Onun hüzurunda diz çökəcəklər”. Bu adamın salehliyi Onun öldüyü vaxt hələ dünyaya gəlməyən adamlara bəyan ediləcək.

Beləliklə, “İncili yazanlar onu Zəbur 22-yə uyğunlaşdırıblar” sözü əsassız qalır, çünki peyğəmbərlik daha uzaq gələcəyə – bizim yaşadığımız vaxta aiddir. Birinci əsrdə yaşayan İncili yazanlar İsa Məsihin ölümünü bizim dövrümüzə qədər təsirli edə bilməzdilər. İmansızların söylədikləri Zəbur 22-nin 3000 il əvvəl peyğəmbərlik etdiyi İsa Məsihin bütün dünyaya uzun müddətli təsirini izah etmir.

Quran – Davuda Allah tərəfindən əvvəlcədən bilik verildi

Zəbur 22-nin sonunda qələbə barədə yazılan söz Quranın Saba Surəsinin və An-Naml Surəsinin (Saba 34 və An-Naml 27) təsdiqidir, çünki burada Zəburu yazan Davudun Allahdan lütf və bilik alması qeyd olunur:

“Biz Davuda Özümüzdən bir lütf bəxş etdik (və buyurduq:) “Ey dağlar və quşlar! Onunla birlikdə (Allahın şəninə) təriflər deyin!” Biz dəmiri onun üçün yumşaltdıq”

Səba Surəsi 34:10

Biz Davuda və Süleymana elm verdik. Onlar dedilər: “Bizi Öz mömin qullarının çoxundan üstün tutan Allaha həmd olsun!”

Nəml Surəsi 27:15

Burada deyildiyi kimi, gələcəyi görmək üçün Davuda Allah bilik və lütf verdi. Həmin bilik sayəsində Davud Zəbur 22-də şükür nəğmələrini yazdı.

İndi isə Vaqiə Surəsində (Surə 56) yazılan suala nəzər salaq:

(Can) boğaza yetişdiyi zaman – həmin an siz (can verən adama) baxırsınız. Biz ona sizdən daha yaxın oluruq, siz isə (bunu) görmürsünüz. Madam ki, siz (iddianıza görə) haqq-hesab olunmayacaqsınız və doğru danışanlarsınız, onda o canı geri qaytarın?

Vaqiə Surəsi 56:83-87

Ölüyə canı kim qaytara bilər? Allahın işini insanın işindən ayırmaq üçün bu tapşırıq verilir. Vaqiə Surəsi Zəbur 22-də yazılanları təsvir edir və İsa Məsihin (s) işi barədə xəbər verir və ya peyğəmbərlik edir.

Heç kim İsa Məsihin çarmıxdakı ölümünün təsiri barədə Zəbur 22-dən daha yaxşı peyğəmbərlik edə bilməzdi. Tarixdə daha kim Onun ölümünün təfsilatlarını, eləcə də Onun həyatının uzaq gələcəkdə yaşayanlara təsirini söyləyə bilərdi? Yalnız İsa Məsihdən 1000 il əvvəl yaşamış adam. Heç bir insan uzaq gələcəyi belə ətraflı və dəqiq peyğəmbərlik edə bilməz. Buna görə də, bu peyğəmbərlik İsa Məsihin qurbanının “Allahın planı və əvvəlcədən məlum” olduğunun dəlilidir.

Başqa peyğəmbərlər İsa Məsihin qurbanı barədə peyğəmbərlik edirlər

Tövrat İsa Məsihin son həftəsinin əksi olan hadisələrin təsviri ilə başlayır və daha sonra bu təsvirləri aydın edir. Davuddan sonra yaşayan peyğəmbərlər İsa Məsihin ölümü və dirilməsi barədə daha ətraflı məlumat verirlər. Növbəti cədvəl nəzər saldığımız məsələlərin xülasəsini təqdim edir.

Peyğəmbərlərin sözləri Bu, Məsihin gəlişinə aid planı necə açıqlayır
Bakirədən doğulacaq ‘Bakirə oğul doğacaq və bu oğul günahsız həyat yaşayacaq’ Yeşaya peyğəmbər b.e.ə.700-ci ildə söyləmişdi.  Yalnız mükəmməl həyat başqası uğrunda qurban olaraq təqdim edilə bilər. Bu peyğəmbərliyə uyğun doğulan İsa Məsih həmin peyğəmbərliyi yerinə yetirdi və müqəddəs həyat yaşadı.
Gələcək ‘Pöhrənin’ adı olacaq və o, bizim günahlarımızı üzərinə götürəcək Yeşaya, Yeremya və Zəkəriyyə peyğəmbərlər gələcək şəxs barədə bir çox peyğəmbərliklər etdilər. İsadan 500 il əvvəl yaşayan Zəkəriyyə onun adı “İsa” olacaq demişdi.  Həmçinin Zəkəriyyə “bir gündə adamların günahları təmizlənəcək” demişdi. İsa Özünü qurban verdi və bütün günahlara görə qurban bir günün içində təqdim olundu və peyğəmbərliklər yerinə yetirildi.
Daniel peyğəmbər və Məsihin gəlişinin vaxtı Daniel Məsihin gəlişinin dəqiq ilini – 480-ci ili peyğəmbərlik etmişdi. İsa peyğəmbərliyə uyğun vaxtda dünyaya gəldi.
Daniel peyğəmbər Məsih ‘kəsiləcək’ demişdi Daniel peyğəmbər yazmışdı: Məsih ‘kəsilmək və həlak olmaq’ üçün gələcək. Bu, gələcək İsa Məsihin ölümü barədə peyğəmbərlikdir, çünki O, həyatdan “kəsiləcək”.
Yeşaya peyğəmbər gələcək Qulun ölümü və dirilməsi barədə söyləyir Yeşaya peyğəmbər Məsihin ölümü, əzabı, bizim günahlarımıza görə əl-ayağının deşilməsi, kəsilməyə aparılan quzu kimi olması, günah qurbanı olması, yenə həyat görəcəyi və qələbə çalacağı barədə çox ətraflı peyğəmbərlik etmişdi. İsa Məsih çarmıxa çəkiləndə və ölülərdən diriləndə bütün bunlar baş verdi. Bu peyğəmbərlik Məsihdən 700 il əvvəl verilmişdi və bu peyğəmbərlik Allahın planına işarə edən böyük Əlamətdir.
Yunus peyğəmbər və İsa Məsihin ölümü Yunus peyğəmbər balığın qarnında olanda qəbirdə yaşadı. Bu, İsa Məsihin bənzər öləcəyini izah edir.
Zəkəriyyə peyğəmbər və məhbusların ölümdən azad edilməsi Zəkəriyyə İsa Məsih barədə peyğəmbərlik edir: o, ‘ölüm məhbuslarını (artıq ölən adamları) azad edəcək’. Peyğəmbərliklərə uyğun olaraq, Məsihin vəzifəsi ölümə daxil olaraq onun məhbuslarını azad etmək olub.

Bir-birini yüzlərlə il ayıran, müxtəlif ölkələrdə yaşayan, müxtəlif şəraitlərdə yaşayan peyğəmbərlərin hamısının İsa Məsihin ölümüdirilməsi  nəticəsində əldə etdiyi böyük qələbə barədə qismən peyğəmbərlik etmələri bunun Allahın planına uyğun olduğunu təsdiq edir. Məhz bu səbəblə İsa Məsihin şagirdlərinin başçısı Peter öz dinləyicilərinə dedi:

“Allah peyğəmbərlərin dili ilə Öz Məsihinin əzab çəkməsi barədə əvvəlcədən bəyan etdiyini yerinə yetirdi

Həvarilərin İşləri 3:18

Peter bunu deyəndən dərhal sonra bəyan etdi:

“Beləliklə, günahlarınız silinsin deyə tövbə edib Allaha tərəf dönün ki,…”

Həvarilərin İşləri 3:19

Burada bizə aid bir xeyir-dua var:bizi günahlarımız silinə bilər.Burada biz bu məsələyə daha ətraflı nəzər salacağıq.

Musanın Tövratında İsa Məsihə aid peyğəmbərliklər

İncil  Peyğəmbər İsa Məsihin (s) çarmıxdakı qurbanı və dirilməsinin Allahın planında əsas yer tutduğunu bəyan edir. Peyğəmbərin dirilməsindən 50 gün sonra şagirdlərin başçısı olan Peter İsa Məsih barədə hamıya bəyan etdi:

“Allahın əzəldən bilib müəyyən etdiyi məqsədə uyğun olaraq siz bu Şəxsi qanunsuzlara təslim edib onların əli ilə çarmıxa mıxlatdıraraq öldürdünüz. Allah isə ölüm əzablarını kəsərək Onu diriltdi. Çünki Onu ölüm tutub saxlaya bilməzdi”

Həvarilərin İşləri 2:23-24)

Peterin sözündən sonra minlərlə adam iman etdi. Həmin sözü o dövrdə yaşayan külli miqdarda adam qəbul etdi; onları heç kim məcbur etmədi. Adamların qəbul etməsinin səbəbi Tövrat, Zəbur və Peyğəmbərlərin kitablarında yüz illərlə əvvəl yazılmışdı. Adamlar İsa Məsihin gəlişi, ölümüdirilməsi barədə peyğəmbərlikləri aşkar etmək üçün Müqəddəs Yazıları tədqiq etdilər. Dəyişməz Müqəddəs Yazılar bu gün də bizim əlimizdədir; biz onları tədqiq edə bilərik. Peter Allahın əzəldən bilib müəyyən etdiyi məqsədə uyğun olaraq” deyəndə həqiqəti deyibmi?

İncilin yazıldığı dövrdə yaşayan adamların Tövratdan Adəmə və Yaradılışın altı gününə aid oxuduqlarının nəticəsini diqqətinizə çatdırırıq:

“… Veriyadakı Yəhudilərsə Salonikdə olanlardan daha açıq fikirli idi. Kəlamı böyük həvəslə qarşılayaraq hər gün Müqəddəs Yazıları araşdırır, «Bu düzgün təlimdirmi?» deyə yoxlayırdılar…”

Həvarilərin İşləri 17:11

Onlar Müqəddəs Yazıları diqqətlə araşdırdılar, çünki həvarilərin sözləri onlara qəribə və yeni görünürdü. Biz qəribə və yeni səslənən sözləri rədd etməyə meyilliyik. Biz hamımız belə edirik. Lakin bu söz Allahdandırsa və onlar bu sözü rədd etsəydilər, Ğaşiyə Surəsindəki xəbərdarlıq (Surə 88) onların həyatında yerinə yetirilərdi.

Lakin üz döndərib küfr edəni, Allah ən şiddətli əzabla cəzalandırar. Şübhəsiz ki, onların dönüşü Bizədir. Sonra onları sorğu-suala çəkmək də Bizə aiddir”

Ğaşiyə Surəsi 88: 23-26

Onlar yeni sözün Allahdan olub-olmadığını dəqiq yoxlamağın yolunu bilirdilər. Bunun üçün həmin sözü peyğəmbərlərin yazıları ilə müqayisə etmək lazım idi. Bu halda onlar Allahdan gələn sözü rədd etməyərək cəza ilə üzləşməyəcəkdilər. Onlardan nümunə götürsək müdrik olarıq. Onlar kimi biz də Peyğəmbər İsa Məsihin (s) ölümünə və dirilməsinə aid peyğəmbərliklərin olub-olmamasını bilmək üçün Müqəddəs Yazıları araşdıraq. Gəlin Tövratdan başlayaq.

Allahın gələcəyi bilməsi barədə Tövratın əvvəlində və Quranda yazılır

Biz Tövratın ilk səhifəsindən görürük ki, Allah İsa Məsihin (s) həyatı və qurbanı barədə əvvəldən bilirdi. Bütün Müqəddəs Kitablarda (Tövrat, Zəbur, İncil və Quranda) yalnız iki həftə var ki, bunların hər günü ardıcıllıqla təsvir olunur. Bu iki həftədən biri – Allahın hər şeyi yaratdığından bəhs edir; altı gün Tövratın ilk iki fəslində təsvir olunur. Fikir verin ki,  Quran Yaradılışın bu altı günü barədə yazır.

“Doğrudan da, Rəbbiniz göyləri və yeri altı gündə yaradan, sonra da Ərşə ucalan Allahdır. O, gündüzü sürətlə təqib edən gecə ilə örtüb bürüyür. Günəşi, ayı və ulduzları Öz əmrinə tabe edən də Odur. Əslində, yaratmaq da, əmr etmək də Ona məxsusdur. Aləmlərin Rəbbi Allah nə qədər xeyirxahdır”

Əraf Surəsi 7:54

“O, göyləri, yeri və onların arasındakıları altı gündə yaratdı, sonra da Ərşə ucaldı. O, ər-Rəhmandır. Bunu biləndən soruş!”

Furqan Surəsi 25:59

“Göyləri, yeri və onların arasındakıları altı gündə yaradan, sonra da Ərşə ucalan Allahdır. Sizin Ondan başqa nə bir haminiz, nə də bir şəfaətçiniz vardır. Məgər düşünərək ibrət götürməyəcəksiniz?”

Səcdə Surəsi 32:4

“Biz göyləri, yeri və onların arasında olanları altı gündə yaratdıq və Bizə heç bir yorğunluq üz vermədi” .

Qaf Surəsi 50:38

“Göyləri və yeri altı gündə yaradan, sonra da Ərşə ucalan Odur. O, yerə girəni də, oradan çıxanı da, göydən enəni də, oraya qalxanı da bilir. Siz harada olsanız belə, O sizinlədir. Allah sizin nə etdiklərinizi görür”

Hədid Surəsi 57:4

Hər günü ətraflı təsvir olunan digər həftə – Peyğəmbər İsa Məsihin həyatının sonuncu həftəsidir. İbrahim, Musa, Davud və Məhəmməd (s) – heç bir peyğəmbərin həyatındakı bir həftə ərzində gündəlik baş verən hadisələr Müqəddəs Kitabda təsvir olunmayıb. Yaradılış həftəsinin təsviri ilə Tövrat Kitabı başlayır (buraya baxın). İsa Məsihin sonuncu həftəsinin hər gününə biz artıq diqqətlə nəzər saldıq. Növbəti cədvəldə hər iki həftə günlər üzrə bir-biri ilə müqayisə olunur.

Həftənin günü Yaradılış həftəsi İsa Məsihin sonuncu həftəsi
1-ci gün Başlanğıcda qaranlıq var idi. Allah dedi: «Qoy işıq olsun». İşıq oldu. Qaranlığa nur gəldi.   Məsih Yerusəlimə gəlir və deyir: “Mən dünyaya nur olub gəldim…” Qaranlığa nur gəldi.
2-ci gün Allah göyü yerdən ayırır Dua Evi olan Məbədi təmizləyərək İsa yer üzünə aid olanları göylərə aid olandan ayırır
3-cü gün Allah dedi və dənizin içindən torpaq qalxdı. İsa dağları qaldırıb dənizə atan iman barədə danışır.
  Allah dedi: Qoy yer üzü bitkilər yetirsin və belə də oldu. İsa dedi və əncir ağacı qurudu.
4-cü gün Allah dedi: Qoy göy qübbəsində gecəni gündüzdən ayıran çıraqlar olsun və günəş, ay və ulduzlar yarandı. İsa yer üzünə qayıdacağı zamanın əlamətləri barədə danışır – günəş, ay və ulduzlar tutqun olacaq.
5-ci gün Allah uçan dinozavr – əjdahalar daxil olmaqla, bütün uçan məxluqları yaradır Şeytan – böyük əjdaha – Məsihi vurmaq üçün Yəhudanın ürəyinə girir.
6-cı gün Allah dedi və torpaqda heyvanlar yarandı. Pasxa quzusu – qurbanlıq heyvanları Məbəddə qurban gətirilir.
  ‘Rəbb Allah… Adəmə həyat nəfəsini üfürdü’. Adəm nəfəs almağa başladı “İsa uca səslə qışqırıb son nəfəsini verdi” (Mark 15: 37).
  Allah Adəmi Bağda yerləşdirir. İsa könüllü olaraq Getsemani bağına gedir  
  Adəmə xeyirlə şəri  bilmə ağacından yeməmək tapşırıldı, əks halda lənətli olacağı barədə xəbərdarlıq verildi. İsa ağaca mismarlanır və lənəti Öz üzərinə götürür (Qalatiyalılara 3:13).
  Adəmə tay olmaq üçün bir heyvan tapılmadı. Bir adam gərək idi. Pasxa qurbanlıq heyvanları kifayət olmadı. Adam gərək oldu (İbranilərə 10:4-5).
  Allah Adəmə yuxu göndərir. İsa ölüm yuxusuna daxil olur.
  Allah Adəmin böyrünü yaralayaraq Həvvanı – Adəmin gəlinini yaradır. İsanın böyrü deşilir. Bu qurban nəticəsində İsa Özünə gəlin – Ona məxsus olan adamları əldə edir (Vəhy 21:9).
7-ci gün Allah istirahət edir. Bu günü müqəddəs elan edir. İsa Məsih ölümdə istirahət edir.

Hər iki həftənin hər gününün hadisələri bir-birini əks etdirir. Burada bir oxşarlıq var. Hər iki həftənin sonunda yeni həyatın nübarı yeni Yaradılışda çoxalıb artmağa hazırdır. Adəm və İsa Məsih bir-birinin əksidir. Quran İsa Məsih və Adəm barədə belə yazır:

Həqiqətən, Allah yanında İsanın məsəli Adəmin məsəli kimidir. ( Allah) onu torpaqdan yaratdı, sonra isə ona “Ol!”– dedi, o da oldu.

Ali-İmran Surəsi 3:59

İncil Adəm barədə yazır:

“… Adəm o gələcək İnsanın əvvəlcədən göstərilən təsviri idi”

Romalılara 5:14

“Ölüm bir insan vasitəsilə gəldiyinə görə ölülərin dirilməsi də bir İnsan vasitəsilə gəlir”

1 Korinflilərə 15:21-22

Bu iki həftəni müqayisə edəndə biz görürük ki, Adəm İsa Məsihin əks nümunəsidir. Kainatı yaratmaq üçün Allaha altı gün gərək oldumu? O, bunu bir əmr ilə edə bilməzdimi? Nə üçün O, dünyanı məhz belə yaratdı? Nə üçün Allah yeddinci gün istirahət etdi, axı O yorğun deyildi?! O, bütün bunları belə bir nizamla etdi ki, İsa Məsihin həyatındakı son hadisələr Yaradılış həftəsinə uyğun gəlsin. Bu, xüsusilə altıncı günə aiddir. Biz sözlərdə bunu aydın görə bilirik. Məsələn, sadəcə, ‘İsa Məsih öldü’ demək əvəzinə İncil deyir: ‘son nəfəsini verdi’. Bu, Allahdan “həyat nəfəsini” alan Adəmin tam əksidir. Zamanın əvvəlində göstərilən bu nümunə əvvəlcədən olan bilikdən xəbər verir. İsa Məsihin dirilməsindən sonra Peter də bunu demişdi.

Tövratda növbəti nümunələr

Daha sonra Tövrat xüsusi hadisələri qeyd edir və gələcək Peyğəmbər İsa Məsihin qurbanına işarə edən ayinləri təyin edir. Bunlar bizə Allahın əvvəlcədən Öz planını bildiyini anlamaq üçün verilmişdir. Biz bəzi əsas mərhələlərə artıq nəzər saldıq. Növbəti cədvəl bunları cəmləşdirir, İsa Məsihdən min illərlə əvvəl göstərilmiş böyük Əlamətlərə istinadlar verir. 

Tövratdakı Əlamət Gələcək İsa Məsihin qurbanına aid planı bu necə aşkar edir
Adəmin nümunəsi Adəm Allaha itaətsizlik edəndə Allah bir oğul övladı barədə söylədi; bu oğul (yalnız) qadından doğulacaq (yəni bakirədən). Bu oğul Şeytanın başını əzəcək, lakin bu zaman Şeytan onu vuracaq.
 Qabil və Habilin nümunəsi Ölən qurban gərək idi. Qabil (cansız) tərəvəz, Habil isə heyvanın həyatını qurban təqdim etdi. Allah Habilin qurbanını qəbul etdi. Bu, İsa Məsihin qurbanına işarə edir.
İbrahimin qurbanının əlaməti İbrahim peyğəmbər öz oğlunu qurban gətirdiyi yerdə minlərlə il sonra peyğəmbər İsa Məsih qurban oldu. İbrahim peyğəmbər gələcəkdə təqdim olunan həmin o qurban barədə söylədi. Onun oğlu ölməli idi, lakin sonuncu an quzu öldü ki, onun oğlu sağ qalsın. Bu, ‘Allahın Quzusu’ olan İsa Məsihə işarə edir. İsa Məsih öldü ki, biz yaşayaq.
Musanın qurbanının əlaməti Xüsusi olan Pasxa günündə quzular qurban gətirilirdi. Misirin fironu quzunu qurban təqdim etmədi və ölümlə üzləşdi. İsraillilər isə quzu qurbanını gətirərək ölümdən yan keçdilər. Yüzlərlə il sonra  İsa Məsih təqvimin eyni günündə – Pasxa günündə qurban oldu.
 Harunun qurbanının əlaməti Harun heyvan qurbanlarının xüsusi mərasimlərini qayda olaraq qoyur. Günah edən İsraillilər təmizlənmək üçün qurbanlar təqdim etməli idilər. Lakin qurbanlıq heyvanın ölümü mütləq idi. Adamlar üçün qurbanları yalnız kahinlər təqdim edə bilərdi. Bu, İsa Məsihə işarə edir; kahin vəzifəsini yerinə yetirən Məsih Öz həyatını bizə görə qurban verdi.


Tövratda Musa peyğəmbər (s) gələcək peyğəmbər İsa Məsih barədə yazır. Buna görə də yazılıb:

“Qanunda gələcək nemətlərin əsli deyil, kölgəsi var. Buna görə də Qanun ildən-ilə daimi bir surətdə təqdim olunan eyni qurbanlar vasitəsilə Allaha yaxınlaşanları əsla kamil edə bilməz”

İbranilərə 10:1

İsa Məsih Onun vəzifəsinə iman etməyənlərə xəbərdarlıq etdi:

Mən Atamın adı ilə gəlmişəm, amma siz Məni qəbul etmirsiniz. Əgər bir başqası öz adı ilə gəlsə, onu qəbul edərsiniz. Siz bir-birinizdən izzət qəbul edirsiniz, bir olan Allahdan gələn izzəti isə axtarmırsınız. Bəs onda necə iman edə bilərsiniz? Güman etməyin ki, Mən sizi Atanın önündə ittiham edəcəyəm. Sizi ittiham edən ümid bağladığınız Musadır. Əgər siz Musaya inansaydınız, Mənə də inanardınız, çünki o, Mənim barəmdə yazıb. Lakin onun yazdıqlarına inanmırsınızsa, Mənim sözlərimə necə inanacaqsınız?

Yəhya 5:43-47

Həmçinin İsa Məsih şagirdlərinə Öz vəzifəsini aydın etmək üçün söyləmişdi:

«Sizinlə birgə olarkən söylədiyim sözlər bunlardır: Musanın Qanununda, Peyğəmbərlərin kitablarında və Zəburda Mənim haqqımda yazılanların yerinə yetirilməsi lazımdır»

Luka 24:44

Peyğəmbər aydın söylədi ki, təkcə Tövrat deyil, həmçinin Musanın Qanununda, Peyğəmbərlərin kitablarında və Zəburda Onun haqqında yazılıb. Biz bunu burada oxuya bilərik. Tövrat Onun gəlişinə işarə edən hadisələri qeyd edir, sonrakı  peyğəmbərlər isə Onun gəlişi, ölümü və dirilməsi barədə bilavasitə yazırdılar.

Burada biz Peyğəmbər İsa Məsihin bizə təklif etdiyi əbədi həyat hədiyyəsini qəbul etməyin yolu barədə oxuya bilərik.

Dirilmənin nübarı: sənin üçün həyat

Rad Surəsi (Surə 13) imansızların tənqidi barədə yazır:

Əgər təəccüblənirsənsə, onların: “Doğrudanmı biz torpaq olduqdan sonra yenidən yaradılacağıq?” sözünə təəccüblən. Onlar Rəbbini inkar edənlərdir. Onlar boyunlarında qandallar olanlardır. Onlar Od sakinləridirlər və orada əbədi qalacaqlar. Kafir olanlar deyirlər: “Niyə ona Rəbbindən bir möcüzə endirilməyib?” Sən ancaq xəbərdar edənsən. Hər qövmün bir yolgöstərəni vardır.

Rad Surəsi 13:5,7

Fikir iki hissədən ibarətdir. Rad Surəsi 5-ci ayədə təsvir olunan imansızlar dirilmənin mümkünlüyü barədə sual verirlər.  Onların fikrincə, bu, əvvəllər baş verməmişdisə, gələcəkdə də baş verməyəcək. Daha sonra onlar dirilmənin olacağına bir əlamət olaraq möcüzə görmək istəyirlər. Əslində, onlar dəlil və ya bir təsdiq tələb edirlər.

Furqan Surəsi (Surə 25) eyni məsələdən bəhs edir, lakin bir qədər fərqli yazır:

(Məkkə müşrikləri) bəla yağmuru düşüb (viran qalmış) şəhərin yanından keçmişdilər. Məgər onlar onu görməmiş­­dilər? Xeyr, onlar öldükdən sonra dirilməyə də inanmırlar. Onlar səni gördükdə ancaq sənə lağ edir (və deyirlər: )“Budurmu Allahın elçi göndərdiyi kəs?”

Furqan Surəsi 25:40-41

Onlarda nə gələcək dirilmədən, nə də Peyğəmbərdən (s) qorxu var. Onlar dirilmənin göstərilməsini tələb edirlər.

Furqan Surəsi həmçinin Allahın qeyri-imanlılara münasibətini göstərir:

(Kafirlər) isə Onun əvəzinə heç nəyə fayda verməyən, həm də özləri yaradılan, özlərinə nə bir zərər, nə də bir xeyir verməyə qadir olmayan, öldürməyə, həyat verməyə və yenidən diriltməyə qüdrəti olmayanları özlərinə tanrı götürdülər.

Furqan Surəsi 25:3

Furqan Surəsi adamların çox vaxt yalançı tanrılara ibadət etdikləri barədə yazır. İnsan həqiqi Tanrını yalançı tanrıdan necə fərqləndirə bilər? Cavab ayədədir. Yalançı tanrıların “öldürməyə, həyat verməyə və yenidən diriltməyə qüdrəti” yoxdur. Yenidən dirildə bilmək qabiliyyəti həqiqi Tanrını yalançı tanrıdan fərqləndirir.

İmansızlar etinasızlıq göstərmək, yaxud qorxmaq, yalançı tanrılara ibadət edib-etməmək kimi məsələlərdə Allahdan və Onun elçilərindən əlamət tələb edirlər. Bu imansızlar üçün də meyar eynidir: dirilmə.

Dirilmə ən uca səlahiyyət və qüdrət sahibinə məxsusdur. İbrahim (s), Musa (s), Davud (s) və Məhəmməd (s) böyük peyğəmbərlər olsalar da, öləndən sonra dirilmədilər. Sokrat, Eynşteyn, Nyuton və Süleyman kimi ən müdrik adamlar da dirilmədilər. Yunan, Roma, Bizans, Əməvilər, Abbasilər, Məmlüklər, Osmanlı kimi imperatorluqlarında heç bir taxt-tac sahibi, heç bir imperator ölümə qalib gələrək dirilməyib. Bu, çox çətin məsələdir. Məhz bu çətin məsələ ilə üzləşməyi İsa Məsih (s) seçdi.

O, Bazar günü səhər gün çıxmazdan əvvəl zəfər çaldı. Sübh tezdən İsanın ölümə qalib gəlməsi sizin və mənim üçün də qələbədir. Dünyanın dərdi içində daha əsir qalmamalıyıq. Falaq Surəsi (Surə 113) yazır:

De: “Sığınıram sübhün Rəbbinə! Məxluqatının şərindən, çökən zülmətin şərindən…”

Falaq Surəsi 113:1-3

Tövratın Nübar bayramında biz yüz illərlə əvvəl məhz bu sübh haqqında edilən peyğəmbərlikləri, sübhün Rəbbinin bizi bu dünyanın bəlalarından necə azad etdiyini görəcəyik.  

İsa Məsih və Tövratın bayramları

İncildə qeyd olunan Peyğəmbər İsa Məsihin həyatının sonuncu həftəsinin hər günündə baş verən hadisələri biz diqqətlə öyrəndik. Həftənin sonunda O,  müqəddəs yəhudi bayramı olan Pasxa günündə çarmıxa çəkildi. Daha sonra O, həftənin müqəddəs sayılan 7-ci günü –  Şənbə günü ərzində fəaliyyətsiz olaraq ölü qaldı. Bu müqəddəs günlərini Allah uzun müddət əvvəl Tövratda Musa peyğəmbər (s) vasitəsilə müəyyən etmişdi. Bu göstərişlər barədə belə yazılıb:

“Rəbb Musaya dedi: «İsrail övladlarına belə de: “Rəbbin təyin etdiyi bayramlar, Mənim bayramlarım bunlardır. Bu vaxt müqəddəs toplantı çağırın:

Şənbə istirahət günü

Altı gün işinizi görün, yeddinci gün isə Şənbə istirahət və müqəddəs toplantı günüdür. Qoy Rəbbin bu Şənbə günü yaşadığınız bütün yerlərdə heç bir iş görülməsin.

Rəbbin təyin etdiyi bu müqəddəs toplantı günlərini bayramlar elan edin.

Birinci ayın on dördü axşamçağı Rəbbin Pasxa bayramıdır”

Levililər 23:1-5

Zaman xəttində gördüyünüz kimi, Peyğəmbər İsa Məsihin çarmıxa çəkilməsi və fəaliyyətsiz qalaraq istirahət etməsi 1500 il əvvəl təyin edilmiş bayram günlərinə düşür. Bu, heyranedici deyilmi? Cavab hamımıza, hətta hər gün bir-birimizlə salamlaşmağımıza belə, təsir göstərir.  

İsa Məsih Pasxa qurbanının günündə öldü (6-cı gün) və Şənbə günü istirahət etdi (7-ci gün)

Peyğəmbər İsa Məsihin Tövratın bayramları ilə əlaqəsini izləməkdə davam edirik. Tövratdan gətirdiyimiz ayələr ilk iki bayramlara aiddir. Növbəti bayram ‘Nübar’ adlanır və Tövrat bu bayrama aid belə göstərişlər verir.

Rəbb Musaya belə dedi: «İsrail övladlarına de: “Sizə verəcəyim torpağa gəldiyiniz zaman məhsulunuzu biçəndə biçdiyiniz ilk dərzi kahinin yanına gətirin. O, dərzi Rəbbin hüzurunda yellədərək təqdim etsin ki, sizdən qəbul olunsun. Kahin onu Şənbənin ertəsi günü yellətsin… Bu qurbanı Allahınıza təqdim etdiyiniz həmin günə qədər nə çörək, nə qovurğa, nə də təzə sünbül yeməyin. Bu bütün yaşadığınız yerlərdə nəsildən-nəslə sizin üçün əbədi qayda olsun

Levililər 23:9-11,14

Beləliklə, Pasxa bayramı olan ‘Şənbədən sonrakı gün’ üçüncü Müqəddəs gün olub. Hər il bu gündə Baş Kahin Müqəddəs Məbədə daxil olaraq RƏBBİN hüzurunda iki dərzi yellədərək təqdim edir. Bu, ölüm rəmzi olan qışdan sonra yeni həyatın başlanğıcına işarə edir, adamların yeyib doyması üçün bol məhsulun olacağını söyləyir.

Şənbə günü İsa Məsih (s) fəaliyyətsiz olaraq ölümdə istirahət etdi. Bu, məhz sonrakı gün – yeni həftənin Bazar günü, 16 Nisan tarixində baş verdi. İncil həmin günün hadisələrini təfsilatlarla qeyd edir. Əvvəlcə Baş Kahin Məbədə yeni həyatın ‘Nübar’ını təqdim etmək üçün gəldi. Mətn belədir:

İsa Məsih ölülərdən dirilir

Həftənin ilk günü səhər çox erkən qadınlar hazırladıqları ətirləri götürüb qəbirin yanına gəldilər. Qəbirin qapısındakı daşı yuvarlanmış gördülər. Amma içəri girib Rəbb İsanın cəsədini tapmadılar. Onlar bundan çaşqınlıq içində olarkən şimşək kimi parıldayan paltar geymiş iki kişi qəflətən onların qarşısında peyda oldu. Qadınlar təlaş içində üzüstə yerə sərildilər. Kişilər soruşdular: «Nə üçün siz Dirini ölülər arasında axtarırsınız? O burada yoxdur, O dirilmişdir! Hələ Qalileyada olarkən Onun sizə dediklərini yadınıza salın. Demişdi ki, “Bəşər Oğlu günahkar insanlara təslim olmalı, çarmıxa çəkilməli və üçüncü gün dirilməlidir”». Qadınlar da İsanın sözlərini yada saldılar.

 Qəbirdən qayıdan qadınlar bütün bunları On Bir şagirdə və başqa adamların hamısına xəbər verdilər. Həvarilərə bu xəbəri çatdıranlar Məcdəlli Məryəm, Yoxanna, Yaqubun anası Məryəm və onlarla birgə olan digər qadınlar idi. Amma bu sözlər həvarilərə mənasız göründü və qadınlara inanmadılar. Peter isə qalxıb qəbirə tərəf qaçdı. O əyilib yalnız kətan bezləri gördü və bu hadisəyə heyrət edərək öz evinə qayıtdı.

Elə o gün onlardan ikisi Yerusəlimdən altmış stadi uzaqlığında yerləşən Xamma adlı kəndə gedirdi. Onlar olub-keçən bütün bu hadisələr barədə öz aralarında söhbət edirdi. Onlar söhbət edərək öz aralarında müzakirə edərkən İsa Özü yaxınlaşıb onlarla birlikdə yol getdi. Amma onların gözləri bağlanmışdı, buna görə də Onu tanımadılar.

İsa onlardan soruşdu: «Siz yol gedə-gedə öz aranızda nə barədə danışırsınız?» Onlar qaşqabaqlı dayandılar. Onlardan Kleopa adlı bir nəfər İsaya cavab verdi: «Sən yəqin Yerusəlimə gələn adamlar arasında bu günlərdə orada baş vermiş hadisələrdən xəbəri olmayan yeganə adamsan». İsa onlara dedi: «Hansı hadisələrdən?» Onlar da Ona dedilər: «Nazaretli İsa barəsindəki hadisələrdən. O, Allahın və bütün xalqın önündə əməldə və sözdə qüdrətli bir peyğəmbər idi. Bizim başçı kahin və rəhbərlərimiz Onu ölümə məhkum etmək üçün təslim edib çarmıxa çəkdirdilər.  Biz də ümid edirdik ki, bu, İsrailin gələcək Satınalanıdır. Bundan əlavə, bu hadisələr artıq üç gündür ki, baş verib. Üstəlik bizim qadınlardan bəzisi də bizi mat qoydular: onlar səhər erkən qəbir üstünə gedib Onun cəsədini orada tapa bilməyiblər və gəlib dedilər ki, görüntüdə Onun diri olduğunu bəyan edən mələkləri görüblər. Bizimlə olan bəziləri qəbirə gedib oranın qadınların dediyi kimi olduğunu müəyyən etdilər, amma Onu görmədilər».

 Onda İsa onlara dedi: «Ey ağılsızlar və peyğəmbərlərin xəbər verdiklərinə inanmaq üçün ürəyində ləngiyənlər! Məsih bu əzabları çəkib Öz izzətinə qovuşmalı deyildimi?» Sonra Musa ilə bütün Peyğəmbərlərdən başlayaraq Müqəddəs Yazıların hamısında Özü haqqında olanları onlara izah etdi.

Onlar getdikləri kəndə yaxınlaşdılar. İsa Özünü yoluna davam etmək istəyən kimi apardı. Amma onlar İsadan təkidlə xahiş edib dedilər: «Bizimlə qal, çünki axşam düşür və gün batmaq üzrədir». O da onlarla qalmaq üçün içəri girdi.

İsa onlarla süfrəyə oturanda çörək götürüb şükür duası etdi, böldü və onlara verdi. Bu anda onların gözləri açıldı və onlar İsanı tanıdılar. Amma İsa onlar üçün görünməz oldu. Onlar bir-birlərinə dedilər: «O, yolda bizimlə danışıb və Müqəddəs Yazıları bizə izah edəndə bizim ürəklərimiz alışıb-yanmırdımı?»

Onlar elə o saat qalxıb Yerusəlimə qayıtdılar, On Bir şagirdi və onlarla birlikdə olanları bir yerdə toplaşmış gördülər. Bunlar deyirdi: «Rəbb, doğrudan da, dirilmiş və Şimona görünmüşdür». Onlar da yolda baş verənləri və çörəyi böldüyü zaman Onu necə tanıdıqlarını nəql etdilər.

Onlar bu barədə danışarkən İsa Özü aralarında durub onlara «Sizə salam olsun!» dedi. Onlarsa çaşıb dəhşətə gələrək bir ruh gördüklərini zənn etdilər. Amma İsa onlara dedi: «Nə üçün təlaşa düşürsünüz? Nəyə görə ürəklərinizə belə fikirlər gəlir? Əllərimə və ayaqlarıma baxın. Bu – Mən Özüməm! Mənə toxunun və baxın, çünki Məndə olduğunu gördüyünüz kimi ruhun əti və sümüyü olmur».  İsa bunu deyib onlara əllərini və ayaqlarını göstərdi. Onlar hələ sevincdən inanmayıb heyrətlənərkən İsa onlara dedi: «Burada yeməyə bir şey varmı?» Ona bir tikə bişmiş balıq verdilər. İsa da yeməyi götürüb onların qabağında yedi.

Sonra İsa onlara dedi: «Sizinlə birgə olarkən söylədiyim sözlər bunlardır: Musanın Qanununda, Peyğəmbərlərin kitablarında və Zəburda Mənim haqqımda yazılanların yerinə yetirilməsi lazımdır». Bundan sonra Müqəddəs Yazıları anlamaq üçün onların zehnini açdı. İsa onlara dedi: «Belə yazılıb: Məsih əzab çəkib üçüncü gün ölülər arasından dirilməlidir. Yerusəlimdən başlayaraq bütün millətlərə günahların bağışlanması üçün tövbə Onun adı ilə vəz edilməlidir. Siz bu hadisələrin şahidisiniz

Luka 24:1-48

İsa Məsihin qələbəsi

Peyğəmbər İsa Məsih (s) müqəddəs Nübar Bayramı günündə böyük qələbə çaldı. Onun düşmənləri və şagirdləri bunun mümkün olduğuna inana bilmirdilər – İsa ölümə qalib gələrək həyata qayıtdı. İncil izah edir:

“Çürüyən bədən çürüməzliyə və ölümə düçar olan bədən ölməzliyə büründükdə

«Ölüm yox edildi,

Onun üzərində qələbə çalındı!»

deyə yazılmış söz yerinə yetəcək.

«Ey ölüm, qələbən hanı?

Ey ölüm, neştərin hanı?»

Ölümün neştəri günahdır, günah isə gücünü Qanundan alır”

1 Korinflilərə 15:54-56

Lakin bu, yalnız peyğəmbərin qələbəsi deyildi. Bu, həmçinin, sizin və mənim qələbəmdir. Bu qələbə Nübar bayramında baş verdi. İncil bunu belə izah edir:

“Əslində Məsih ölülər arasından, vəfat edənlərin ilki olaraq dirildi. Ölüm bir insan vasitəsilə gəldiyinə görə ölülərin dirilməsi də bir İnsan vasitəsilə gəlir. Adəmdə hamı öldüyü kimi Məsihdə də hamı həyata qovuşacaq. Hər biri öz növbəsi ilə – ilk növbədə Məsih, sonra Məsihin zühurunda Məsihə məxsus olanlar həyata qovuşar. Bundan sonra O hər başçını, hər hakimi və hər qüvvəni aradan götürüb Padşahlığı Ata Allaha təslim edəcəyi zaman hər şey tamamlanacaq. Çünki Allah Onun bütün düşmənlərini ayaqlarının altına salanadək O, padşahlıq etməlidir. Aradan götürüləcək son düşmən isə ölümdür”

1 Korinflilərə 15:20-26

Peyğəmbər məhz Nübar bayramı günü dirilib həyata qayıtdığına görə biz də bir gün ölülərdən diriləcəyimizi bilməliyik.  Nübar bayramı yeni həyatın təqdimatı, böyük məhsulun təvəkkülüdür.  İncil İsa Məsihin dirilməsinin ‘nübar’ olduğunu bizə deyir; daha böyük dirilmə – Ona məxsus olanların dirilməsi sonra baş verəcək. Tövrat və Quran ölümün Adəm vasitəsilə gəldiyini öyrədir. İncil də eyni ilə dirilmənin İsa Məsih vasitəsilə gəldiyini öyrədir. İsa Məsih yeni həyatın Nübarıdır, hamımız onu dadmağa dəvət olunuruq.

Pasxa: Bazar günü qeyd edilən Dirilmə bayramı

Bu gün bir çoxları İsa Məsihin dirilmə bayramını Pasxa adlandırırlar; onun dirildiyi gün Pasxa Bazar günü adlanır. Lakin bu sözlər yüz illərlə sonra yarandı. Adlar əhəmiyyət kəsb etmir. Əsas məsələ – Nübar bayramının işarə etdiyi Peyğəmbərin dirilməsidir. Bu bayram yüz illərlə əvvəl, Musa peyğəmbərin vaxtında təyin olundu və bunun mənası bizim üçün çox əhəmiyyətlidir.

Zaman xəttində növbəti həftənin Bazar gününə aid qeyd olunanlara fikir verin:

İsa Məsih Nübar bayramı günü dirilir – sizə və mənə ölümdən sonra yeni həyat təklif olunur.

‘Xoş Cümə’ sualına cavab

‘Xoş Cümə’ barəsində sualımıza bu, cavab verir.  İncil izah edir:

“Amma Allahın lütfü ilə hər kəsin uğrunda ölmək üçün mələklərdən az müddət ərzində aşağı tutulmuş Şəxsi, yəni İsanı görürük. Çəkdiyi ölüm əzabına görə Onun başına izzət və əzəmət tacı qoyuldu”

İbranilərə 2:9

Xoş Cümə günündə İsa ölüm əzabını sizin, mənim və “hər kəsin uğrunda” çəkdi. Cümə günü bizə böyük xeyir verdiyi üçün “Xoş Cümə” adlanır. Nübar bayramında İsa dirildi və indi hər bir kəsə yeni həyatı təklif edir.

Quranda İsa Məsihin dirilməsi və salam

Təfsilatları az olsa da, Quran İsa Məsihin dirilmə gününü üç günün ən mühümü hesab edir. Məryəm Surəsi yazır:

 [İsal Məsih dedi] “Doğulduğum gün də, öləcəyim gün də, yenidən dirildiləcəyim gün də mənə salam olsun!”

Məryəm Surəsi 19:33

İncil  İsa Məsihin doğulmasını, Onun ölümünü və dirilməsini qeyd edir. Onun dirilməsi ‘Nübar’ olduğuna görə, dirilən Peyğəmbərdə olan salam indi sizə və mənə təklif olunur. İsa Məsih dirildiyi gün şagirdləri ilə görüşərkən onları salamladı və onlara bunu bildirdi:

O gün – həftənin ilk günü axşam çağı Yəhudi başçılarından qorxduqları üçün şagirdlərin olduqları yerin qapıları bağlı olsa da, İsa içəri girdi. O ortada durub onlara «Sizə salam olsun!» dedi. Bunu söyləyib onlara əllərini və böyrünü göstərdi. Şagirdlər də Rəbbi görüb sevindilər.  İsa yenə onlara dedi: «Sizə salam olsun! Ata Məni göndərdiyi kimi Mən də sizi göndərirəm». Bunu söylədikdən sonra onların üzərinə üfürərək dedi: “Müqəddəs Ruhu alın!”

Yəhya 20:19-22

Müsəlmanlar bir-biri ilə salamlaşaraq “salam əleyküm” – sənə salam olsun deyirlər. Daha əvvəllər “salam” sözünü peyğəmbər İsa Məsih işlədib; Öz dirilməsini bizə verdiyi sülh ilə əlaqələndirmək üçün “salam” sözündən istifadə edib.  Hər dəfə “salam” deyəndə və ya “salam” eşidəndə Peyğəmbərin bu vədini xatırlamalıyıq, bizə təklif olunan Müqəddəs Ruhun ənamı barədə düşünməliyik.

İsa Məsihin dirilməsi

Peyğəmbər İsa Məsih diriləndən sonra bir çox gün ərzində şagirdlərinə görünürdü. İncildə bu barədə qeyd olunanları burada oxuya bilərsiniz. Lakin fikir verməliyik ki, İsa Məsih şagirdlərinə ilk dəfə görünəndə:

“…bu sözlər həvarilərə mənasız göründü”

Luka 24:11

Peyğəmbər məcbur olub:

“Musa ilə bütün Peyğəmbərlərdən başlayaraq Müqəddəs Yazıların hamısında Özü haqqında olanları onlara izah etdi”

Luka 24:27

Daha sonra yenə:

“İsa onlara dedi: «Sizinlə birgə olarkən söylədiyim sözlər bunlardır: Musanın Qanununda, Peyğəmbərlərin kitablarında və Zəburda Mənim haqqımda yazılanların yerinə yetirilməsi lazımdır»”

Luka 24:44

Bunun həqiqətən Allahın planı və bizi ölümdən həyata aparan doğru yolun olduğuna necə əmin ola bilərik? Gələcəyi yalnız Allah bilir. Beləliklə, yüz illərlə əvvəl Tövrat, Zəbur və Peyğəmbərlərin digər kitabları vasitəsilə verilən Əlamətlər İsa Məsihdə icra olundu. Bunlar bizi əmin etmək üçün yazılmışdı:

Belə ki sən öyrəndiyin şeylərin doğru olduğunu biləsən

Luka 1:4

Peyğəmbər İsa Məsihin qurban olması və dirilməsi məsələsindən xəbərdar olmaq çox mühümdür. Bunun üçün dörd müxtəlif məqalələrə istinad verilir:

  1. Bu məqalə Musanın Tövratında İsa Məsihə verilən işarələrdən bəhs edir.
  2. Bu məqalə Zəbur və Peyğəmbərlərin kitablarında İsa Məsihə verilən işarələrdən bəhs edir. Bu iki məqalə bizə özümüz üçün həqiqəti aşkar etməyə imkan verir: doğrudanmı  “Məsih əzab çəkib üçüncü gün ölülər arasından dirilməlidir” (Luka 24:46).
  3. Bu məqalə bizə İsa Məsihdən dirilmə həyatını hədiyyə olaraq qəbul etməyin yolunu dərk etməyə kömək göstərir.  
  4. Bu məqalə  İsa Məsihin çarmıxa çəkilməsinə aid çaşqınlıqlar barədə yazır və müqəddəs Quranın bu barədə söylədiklərini diqqətinizə çatdırır.

7-ci gün – Şənbə və istirahət

 Yəhudilərin müqəddəs Pasxa günündə peyğəmbər İsa Məsihə xəyanət olundu və O, çarmıxa çəkildi. Buna görə də, məsihçilərdə Cümə xoş gün hesab olunur. Pasxa Cümə Axşamı gün batanda başladı və Cümə günü axşam gün batanda bitdi. Yəhudi təqvimində bu, həftənin 6-cı günüdür. Həmin günün sonuncu hadisəsi – ölü Peyğəmbərin dəfni oldu. Peyğəmbərin dəfnində iştirak edən qadınların şahidliyi barədə İncil belə yazır:

İsa ilə Qalileyadan gəlmiş qadınlar da Yusifin ardınca gedib qəbiri və Onun cəsədinin necə qoyulduğunu gördülər. Onlar evlərinə qayıdıb ətirli maddələr və qiymətli yağlar hazırladılar. Şənbə günü Allahın əmri ilə istirahət etdilər

Luka 23:55-56

Qadınlar cəsədi dəfn üçün hazırlamaq istəyirdilər, lakin buna vaxt yox idi, çünki Cümə günü axşam gün batanda Şənbə günü başlayır. Yəhudilərin təqvimində bu, həftənin 7-ci günüdür. Şənbə günündə yəhudilərə iş görməyə icazə yoxdur. Bu əmr Tövratın Yaradılış Kitabından gəlir. Allah hər şeyi 6 gün ərzində yaratdı. Tövrat yazır:

“Göylər və yer, oradakı hər şey beləcə tamamlandı. Allah yeddinci günə qədər gördüyü işləri qurtardı və yeddinci gün gördüyü işlərdən ayrılıb istirahət etdi”

Yaradılış 2:1-2

Beləliklə, qadınlar cəsədi dəfnə hazırlamaq istəsələr də, Tövrata itaət edib Şənbə günü iş görmədilər.

Baş kahinlər isə Şənbə günü öz işlərini davam etdilər. İncil onların hakim ilə görüşü barədə yazır.

“Ertəsi gün, yəni Hazırlıq günündən sonrakı gün başçı kahinlərlə fariseylər Pilatın yanına toplaşıb dedilər: «Ağa, biz xatırlayırıq ki, o yalançı hələ sağ ikən “üç gün sonra diriləcəyəm” demişdi. Ona görə də əmr et ki, üçüncü günə qədər qəbirin təhlükəsizliyi qorunsun. Yoxsa şagirdləri gəlib Onu oğurlayar və xalqa “O, ölülər arasından dirildi” deyərlər. Axırıncı yalan birincisindən daha pis olar». Pilat onlara dedi: «Bir dəstə keşikçi götürün, gedin, bacardığınız kimi qəbirin təhlükəsizliyini qoruyun». Onlar gedib qəbirin qarşısında keşikçi dəstəsi qoydular və qəbir daşına möhür basdılar. Beləliklə, qəbirin təhlükəsizliyi qorundu”

Matta 27:62-66

Beləliklə, həmin Şənbə  günündə baş kahinlər işlə məşğul idilər – bir dəstə keşikçi götürüb qəbirin təhlükəsizliyinin qorunmasını təşkil etdilər. Müqəddəs Həftənin Şənbə günündə qadınlar itaətlə istirahət edir, peyğəmbər İsa Məsihin (s) cəsədi isə ölü vəziyyətində qalmışdı. Zaman xəttində görəcəksiniz ki, onların istirahəti Yaradılışın 7-ci günündəki Allahın istirahətini əks etdirir. Bu, Tövrat Kitabında yazılır.

Peyğəmbər İsa Məsih Şənbə günü ölü vəziyyətində qalır

Lakin bu, möhtəşəm qüdrətin təzahüründən əvvəl olan bir sükut idi. Fəcr Surəsi (Surə 89) qara gecədən sonra günün çıxmasının əhəmiyyətini qeyd edir. Günün çıxması “ağıl sahibi üçün” qəribə şeyləri aşkar edə bilər. 

“And olsun dan yerinə! və olsun on gecəyə! və olsun cütə və təkə! və olsun keçib getməkdə olan gecəyə! Məgər bu (andlar) ağıl sahibi üçün kifayət deyilmi?”

Fəcr Surəsi 89:1-5

Növbəti gün möhtəşəm qələbə baş verdi (buraya baxın).

Gördüyümüz kimi, səhər günəşin çıxması növbəti günün hadisələrini işıqlandırdı.