Yolu hazırlayan şəxsin gələcəyi barədə vəd ilə Əhdi-Ətiq bitir

Surə Mudəssir (Surə 74 – Mudəssir) Məhkəmə Günü barədə xəbərdarlıq edən peyğəmbəri (s) təsvir edir 

Ey (libasına) bürünüb örtünmüş (peyğəmbər)! Qalx və (insanları) xəbərdar et! Təkcə Rəbbini uca tut!

Surə Mudəssir 74:1-3

Sur üfürülərkən – Çətin bir gün olacaq. (Həmin gün) kafirlərə asan olmayacaqdır.

Surə Mudəssir 74:8-10

Surə Kafirun (Surə 109 – Kafirun) kafirləri çağıran peyğəmbəri (s) təsvir edir:

De: “Ey kafirlər! Mən sizin ibadət etdiklərinizə ibadət etmərəm, siz də mənim ibadət etdiyimə ibadət edən deyilsiniz. Mən sizin ibadət etdiklərinizə ibadət edən deyiləm, siz də mənim ibadət etdiyimə ibadət edən deyilsiniz. Sizin dininiz sizə, mənim dinim də mənədir!”

Surə Kafirun 109:1-6

İlyas (s) peyğəmbərə istinadla Əhdi-Ətiq tamamlanır. İlyas Mudəssir Surənin və Kafirun Surənin söylədiyi kimi edirdi. Lakin Əhdi-Ətiq İlyas kimi bir peyğəmbərin gələcəyi barədə də yazır. Bu peyğəmbər adamların ürəklərini hazırlayacaq. Biz onu Yəhya (s) peyğəmbər kimi tanıyırıq.

Yəhya (s) peyğəmbərin gəlişi barədə peyğəmbərlik olub

 Qulun əlaməti adlı məqalədə gördük ki, Qulun gəlişi barədə peyğəmbərlik olunmuşdur. Onun gəlişinə aid bütün vəd bir vacib sual üzərində qurulmuşdur. Yeşaya 53 bu sual ilə başlayır:

“Xəbərimizə kim inandı…?

Yeşaya 53:1a

Yeşaya (s) əvvəlcədən demişdi ki, bu Qula çoxları inanmayacaq. Problem Qulun sözlərində və ya əlamətlərin yerinə yetirilməsində deyil, çünki əlamətlərin hamısı vaxtında və dəqiq yerinə yetirilmişdi (‘Yeddiillik’ dövrləri, adı, ‘həlak olacaq’). Problem əlamətlərin az olduğunda da deyil. Xeyr, problem adamların qəddar ürəkləridir. Buna görə də, Quldan əvvəl kimsə gəlib  adamları Onun gəlişinə hazırlamalı idi. Beləliklə, Yeşaya peyğəmbər (s) Qulun yolunu hazırlayan şəxs barədə yazır:

“Nida edənin səsi gəlir:

«Səhrada Rəbbin yolunu hazırlayın,

Çöldə Allahımızın keçəcəyi yerləri hamar edin.

Hər dərə yüksəldiləcək,

Hər dağ və təpə aşağı endiriləcək,

Yoldakı əyriliklər düzələcək,

Kələ-kötür yerlər hamar ediləcək.

Rəbbin əzəməti aşkar olunacaq,

Bütün bəşər bunu birlikdə görəcək».

Bu sözlər Rəbbin ağzından çıxıb”

Yeşaya 40:3-5

Yeşaya (s) ‘Səhrada Rəbbin yolunu hazırlayan’ adam barədə yazırdı. Bu adam “Çöldə Allahımızın keçəcəyi yerləri hamar” edəcək. Lakin Yeşaya bunun təfsilatlarını açıqlamadı.

Əhdi-Ətiqin sonuncu peyğəmbəri ­– Malaki peyğəmbər

Yeşaya , Malaki, İlyas (s) və digər peyğəmbərlər zaman xəttində

Yeşayadan təxminən 300 il sonra Malaki (s) peyğəmbər gəldi. O, Zəburun sonuncu Kitabını yazdı. Bu sonuncu Kitabda Malaki (s) yolu hazırlayan adam barədə Yeşayanın sözünü davam edir:

«Budur, Mən Öz elçimi göndərirəm. O, önümdə yol hazırlayacaq. Axtardığınız Xudavənd qəflətən Öz məbədinə gələcək. Görmək arzusunda olduğunuz Əhd Mələyi gələcək» deyir Ordular Rəbbi

Malaki 3:1

Burada yenə yol hazırlayan elçi barədə peyğəmbərlik edilir. Yol hazırlayan adamdan sonra Əhd Mələyi gələcək. Əhd Mələyi kimdir? Yadda saxlayın ki, Yeremya (s) peyğəmbər Allahın ürəklərimizə Yeni Əhdi yazacağını peyğəmbərlik etmişdir. Yalnız bundan sonra biz günaha aparan susuzluğumuzu doyura biləcəyik. Malaki (s) burada həmin Əhdə istinad edir. Yolu hazırlayan Şəxs həmin Əhdin verilməsini bəyan edəcək.

Malaki (s) peyğəmbərin sonuncu sözü ilə bütün Əhdi-Ətiq tamamlanır. Yazısının sonuncu bəndi yenə də, gələcəyə aiddir:

“Rəbbin böyük və dəhşətli günü gəlməzdən qabaq İlyas peyğəmbəri sizin yanınıza göndərəcəyəm. O, ataların ürəklərini oğullarına, oğullarının ürəklərini isə atalarına tərəf döndərəcək ki, daha Mən gəlib ölkəni lənətləyib məhv etməyim”

Malaki 4:5-6

 “Rəbbin böyük və dəhşətli günü gəlməzdən qabaq İlyas peyğəmbəri göndərəcəyəm”? Malaki (s) nə demək istəyir? İlyas kim olub? O, bir peyğəmbər olub və biz onun barəsində danışmamışıq. Əhdi-Ətiqin bütün peyğəmbərlərinə nəzər sala bilmərik, lakin siz onu yuxarıdakı zaman xəttində görə bilərsiniz. İlyas (s) təxminən b.e.ə. 850-ci ildə yaşayırdı. O, səhrada yaşadığına, heyvan dərisindən paltar geyindiyinə və çöl yeməkləri ilə qidalandığına görə tanınırdı. Çox güman ki, o, qeyri-adi görünüşə də malik idi. Malaki (s) yazır ki, Yeni Əhdin yolunu hazırlayan şəxs İlyasa (s) bənzər olacaq.

Bu sözlə Əhdi-Ətiq bitir. Bu, Əhdi-Ətiqin son cümləsidir, b.e.ə. 450-ci ildə yazılmışdır. Tövrat, Zəbur və peyğəmbərlər gələcəyə aid vədlərlə doludur. Gəlin birinə nəzər salaq.

Tövrat, Zəbur və peyğəmbərlərin kitablarından bir neçə vədə nəzər salaq

  • İbrahim (s) peyğəmbər Qurbanın əlaməti adlı məqalədə Moriya dağında ‘hazırlanacaq’ deyə bəyan etmişdi. Əhdi-Ətiqin yazılması tamamlananda yəhudilər hələ də bunu gözləyirdilər.
  • Musa peyğəmbər (s) demişdi ki, İsraillilər üçün Pasxa əlamətdir. İsraillilər tarix boyu Pasxa bayramını qeyd etsələr də, Əlamətin hələ yerinə yetirilmədiyini unudublar.
  • Tövratda Musa peyğəmbər (s) demişdi ki, bir peyğəmbər gələcək; Allah onun barəsində demişdi: “Sözlərimi onun ağzına qoydum”. Həmçinin, gələcək peyğəmbəri vəd edən Allah bəyan etmişdi: “Mənim adımla söylədiyi sözlərə qulaq asmayan adamı ittiham edəcəyəm”.
  • Padşah Davud (s) gələcək ‘Xristos’ və ya ‘Məsihin’ gəlişini bəyan etmişdi. Tarix boyu İsraillilər Məsihin padşahlıq dövrünü gözləyiblər.
  • Yeşaya peyğəmbər (s) bakirənin oğuldoğacağı barədə peyğəmbərlik etmişdi. Əhdi-Ətiqin yazılmasının sonunda yəhudilər bu hadisəni  hələ də gözləyirdilər.
  • Yeremya peyğəmbər (s) Yeni Əhd haqqında peyğəmbərlik etmişdi. Bu Əhd daş lövhədə deyil, ürəklərimizdə yazılacaq.
  • Zəkəriyyə peyğəmbər (s) gələcək Məsihin (Xristosun) adını söyləmişdi.
  • Daniel peyğəmbər  (s) demişdi: Məsih(və ya Xristos) həlak olmaq üçün gələcək. Adamların əksəriyyəti isə Məsihin bir hakim olaraq gələcəyini gözləyirdilər.
  • Yeşaya peyğəmbər (s) gələcəkQul’ haqqında yazırdı. Bu Qul çox əzab çəkəcək və edam olunacaq.
  • Burada gördük ki, Malaki (s) peyğəmbər bütün bunlardan əvvəl yolu hazırlayan adamın gəlişi barədə peyğəmbərlik etmişdi. O, adamların ürəklərini hazırlamalı idi, çünki ürəklərimiz Allahın işlərinə qarşı asanlıqla daş olur.

Beləliklə, b.e.ə. 450-cü ildə Əhdi-Ətiq tamamlananda yəhudilər bu gözəl vədlərin yerinə yetirilməsini gözləyirdilər. Onlar elə hey gözləyirdilər. Bir nəsil o birisini əvəz edirdi, sonra daha bir nəsil gəlirdi, bu vədlər isə yerinə yetmirdi.

Əhdi-Ətiq tamamlanandan sonra nə baş verdi?

 İsrailliləri tarixində  gördüyümüz kimi, Böyük İsgəndər b.e.ə. 330-cü ildə tanıdığımız dünyanın əksəriyyətini istila etdi. Bunun nəticəsində adamlar və sivilizasiyalar Yunan dilini qəbul etdilər. Bu gün ingilis dili kimi, Yunan dili ümumdünya dili idi. Ticarət, təhsil, ədəbiyyatda əsasən bu dil istifadə olunurdu. Təxminən b.e.ə.250-ci ildə yəhudi müəllimlər Tövrat, Zəbur və peyğəmbərlərin kitablarını İbrani dilindən Yunan dilinə tərcümə etdilər. Bu tərcümə  Septuaginta adlandı. Burada gördüyümüz kimi, ilk dəfə “Xristos” sözü istifadə edilməyə başlandı.  Burada isə gördüyümüz kimi, ‘İsa’ adı istifadə edilməyə başlandı.

Yeşaya , Malaki, İlyas (s) və digər peyğəmbərlər zaman xəttində

Bu müddət ərzində (b.e.ə. 300 – 100; zaman xəttində göy rənglə qeyd olunur) Misir ilə Suriya arasında hərbi rəqabət aparılırdı; İsraillilər bu iki imperiyanın arasında yerləşir, onlar tez-tez müharibə vəziyyətini yaşayırdılar. Bəzi Suryani padşahlar Yunan dinini bir din kimi (bütpərəstlik) İsraillilərə məcbur qəbul etdirmək, bir Allaha ibadətin isə kökünü kəsmək istədilər. Yəhudi xalqının bəzi rəhbərləri üsyan edib Musa peyğəmbərin (s) təşkil etdiyi ibadəti bərpa etdilər. Bu dini rəhbərlərdən hansısa yəhudilərin gözlədiyi adam olubmu? Bu adamlar Tövrat, Zəbur və peyğəmbərlərin kitablarında göstərilən ibadətin sadiq icraçıları olsalar da, Peyğəmbərlik Əlamətlərinə uyğun deyildilər. Əslində onlar özlərini peyğəmbər deyil, sadəcə, ibadəti bütpərəstlikdən qoruyan vətənpərvər yəhudilər adlandırırdılar. 

Bu dövrə aid olan tarixi kitablar ibadəti bütpərəstlikdən qoruyan səyləri təsvir edirlər. Bu kitablar tarixi və dini baxımdan çox dəyərlidir. Lakin yəhudilər bunları peyğəmbərlərin kitabları hesab etmirlər. Buna görə də bu kitablar Əhdi-Ətiqə daxil olmadı. Dindar adamlar tərəfindən yazılmış yaxşı kitablar olduqlarına baxmayaraq, onlar peyğəmbərlər tərəfindən yazılmamışdır. Bu kitablar Apokrif adı ilə tanınır.

Lakin bu kitablar faydalı olduqlarına görə çox vaxt Tövrat, Zəbur və digər peyğəmbərlərin kitabları ilə bərabər oxunaraq yəhudilərin tarixini tamamlayır. İsa Məsihdən (s) sonra Tövrat, Zəbur, peyğəmbərlərin kitabları və İncil yığılaraq bir kitab – Bibliya və ya Müqəddəs Kitab adlanan bir toplu yaradıldı. Apokriflər Tövrat, Zəbur, peyğəmbərlərin və ya İncil kitablarının bir hissəsi olmasa da, bu gün bəzi Müqəddəs Kitablar Apokrifləri də daxil edirlər.

Tövrat Zəbur və peyğəmbərlərin kitablarında verilən vədlər hələ də yerinə yetirilir. Yunan dilinin təsiri nəticəsində qüdrətli Roma İmperiyası genişləndi və Yunanları əvəz edərək yəhudilərin üzərində hökm etməyə başladı (yuxarıdakı zaman xəttində bu, göy rəngdən sonra gələn sarı rəng ilə qeyd olunan dövrdür). Romalılar uğur və qəddarlıqla hökm edirdilər. Vergilər yüksək idi; Romalılar fikir ayrılığına dözüm göstərmirdilər. Yəhudilər Tövrat, Zəbur və peyğəmbərlərin kitablarında verilən vədləri səbirsizliklə gözləyirdilər. Gözlədikləri müddət ərzində onların ibadəti sərtləşdi, onlar peyğəmbərlərin kitablarından deyil, ənənələrdən gələn bir çox qaydaları icra edirdilər. Bu əlavə ‘əmrlər’ ilk baxışdan yaxşı görünsələr də, tezliklə yəhudi din müəllimlərinin ürək və düşüncələrində Tövrat, Zəbur və peyğəmbərlərin göstərişlərini əvəz etdilər. 

Daha sonra, sanki Allahın vədləri unutduğu bir vaxt, nəhayət, möhtəşəm mələk Cəbrayıl yolu hazırlayan şəxsin doğulmasını bəyan etməyə gəldi. Biz onu Yəhya peyğəmbər (yaxud Vəftizçi Yəhya – s) kimi tanıyırıq. Lakin bu, İncilin başlanğıcıdır və biz buna növbəti məqalədə nəzər salacağıq.

Gələcək Qulun əlaməti

Əvvəlki məqalədə  biz Daniel peyğəmbərin Məsihin “həlak olacağı” barədə peyğəmbərlik etdiyini gördük. Əhdi-Ətiq üzrə səyahətimizin sonuna yaxınlaşırıq. Lakin daha bir həqiqəti öyrənməliyik. Yeşaya peyğəmbər (növbəti zaman xəttində onu tapın) Məsih barədə   peyğəmbərlik edərək Pöhrə  adından istifadə etmişdir.

Zabur üzərindən səyahətimizin sonuna yaxınlaşırıq. Ancaq öyrənmək üçün bir az daha çox şeyimiz var. İsa peyğəmbər (ona aşağıdakı qrafikdə bax) peyğəmbərlik etmişdi

Yeşaya və digər peyğəmbərlər zaman xəttində tarixi

Həmçinin, Yeşaya Qul adlandırdığı şəxsin gəlişi barədə yazırdı. Yeşaya gələcək Qul barədə çox  yazırdı. Bu ‘Qul’ kim idi? O, nə edəcəkdi? Yeşayanın yazdıqlarına diqqət yetirək. Növbəti hissədə bütün Yazını və bəzi şərhlərimi diqqətinizə gətirirəm. 

Yeşaya peyğəmbərin gələcək Qul haqqında əvvəlcədən söylədiyi sözlər: Yeşaya 52:13-53:12

Bax, qulum ağıllı davranacaq;
yüksəldiləcək və ucaldılacaqdır.
14 Onu qorxudan çox adam var idi.
görünüşü hər hansı bir insandan kənarda belə görünməmişdi və onun forması insana bənzəməzdir –
15 Buna görə də bir çox millətləri səpəcək,
padşahlar Ona görə ağızlarını bağlayacaqlar.
Onlara deyilmədiklərinə görə görəcəklər
eşitmədiklərini başa düşəcəklər.

Bilirik ki, bu Qul insan olacaq, çünki Yeşaya onu belə təsvir edir. Harun (s) İsraillilərə görə qurban gətirəndə xalqın üzərinə qurban qanını çiləyirdi. Bu halda adamların günahları örtülür və onlar daha təqsirkar olmur. Qul ‘çox millətləri heyrətə salacaq’ – Azərbaycan dilinə “heyrətə salacaq” kimi tərcümə olunmuş söz orijinal İbrani dilində “çiləyəcək”dir. Əslində, Yeşaya peyğəmbər deyir ki,  Harun (s) İsraillilərin üzərinə qurban qanı çilədiyi kimi, Qul da çox millətlərin üzərinə çiləyəcək.

Qul ‘çox millətlərin’ üzərinə çiləyəcək. Beləliklə, Qul təkcə yəhudilər üçün gəlmir. Bu bizə İbrahimin (s) vədini xatırladır. Allah demişdi ki, onun nəslindən ‘bütün millətlər’ xeyir-dua alacaq (Nümunə 1 Nümunə 3). Yeşaya yazır: çiləyən Qulun “görkəmi çox dəyişmişdi, zahirən insan surətindən çıxmışdı”. Bunun səbəbi aydın edilməsə də, bir gün millətlər bunu “anlayacaqlar”.

53 Bizim xəbərimizə kim inandı
Rəbbin qolu kimə göstərildi?
2 O, [Xidmətçi] zərif tumurcuq kimi böyüdü,
və quru torpaqdan çıxan bir kök kimi.
Bizi özünə cəlb edəcək bir gözəlliyi və əzəməti yox idi,
Görünüşündə heç nə istəməyəcəyik.
3 İnsanlar tərəfindən rüsvay edildi və rədd edildi,
əziyyət çəkən və ağrılarla tanış olan bir insan.
İnsanlar üzlərini gizlədən kimidir
ona xor baxıldı və biz onu aşağı hörmətdə saxladıq.

Bir çox millətlərin üzərinə çiləyən Qula adamlar müəyyən səbəblərə görə “həqarətlə baxıb rədd” edəcəklər; “o, dərdli, xəstəlikləri görən insan idi”.

4 Şübhəsiz ki, ağrılarımızı götürdü
     əzablarımızı dözdü,

     Lakin biz onu Allah tərəfindən cəzalandırıldığını düşündük.
     onu vurub əziyyət çəkdi.
     5 Lakin o, bizim günahlarımıza görə deşildi,
     günahlarımıza görə əzildi;
     bizə sülh gətirən əzab onun üzərində idi.
     yaraları ilə sağalırıq.

Qul “bizim” ağrımızı Öz üzərinə götürəcək. Bu Qulun həmçinin ‘bədəni deşiləcək’ və ‘əziləcək’; O,  ‘cəza alacaq’. Bu cəza bizə (çox millətlərdə olanlara) ‘əmin-amanlıq’ və ‘şəfa’ verəcək.

6 Hamımız qoyun kimi azmışıq,
hər birimiz öz yolumuza döndük;
Rəbb onu qoydu
hamımızın haqsızlığı.

Susuzluğumuzun əlaməti adlı məqalədə gördük ki, ‘çatlı hovuzdan’ dönüb Allaha üz tutsaq susuzluğumuzu asanlıqla doyura bilərik. Hamımız “yolu azmışdıq”, hər birimiz “öz yolumuzla gedirdik”. Bu, günahdır (= haqsızlıqdır).

7 Ona əzab verildi, əziyyət çəkdi,
hələ ağzını açmadı;
o, quzu kimi kəsilməyə aparıldı.
qırxma qabağında bir qoyun kimi susur,
buna görə ağzını açmadı

Habil, Nuh, İbrahim, MusaHarun (s) peyğəmbərlər quzuları qurban gətirirdilər. Qul izə Özü “kəsilməyə aparılan quzu kimi” idi. Lakin O, etiraz etmədi, “ağzını belə, açmadı”. 

8 Zülm və hökmlə əlindən alındı.
Hələ onun nəslindən kim etiraz etdi?
Çünki o, yaşayış yerindən qovuldu;
xalqımın günahına görə cəzalandırıldı.

Bu Qul “həlak oldu”, “dirilər arasından atıldı”. Daniel peyğəmbər Məsih ‘həlak olacaq’ deyəndə bunu nəzərdə tuturdumu? Burada fikir eynidir! “Edam olundu, dirilər arasından atıldı” – bu, ölmək mənasını vermirmi?

9 Ona pislərin yanında qəbir təyin edildi,
ölümü ilə zəngin olanlarla
zorakılıq etməsə də
ağzında heç bir aldanma yox idi.

“Dəfn olundu” yazılıbsa, Qul ölməli idi. “Heç bir zorakılıq etmədiyi, ağzından yalan söz çıxmadığı halda” O, “pis adam” kimi məhkum olundu.

10 Ancaq Rəbbin onu əzib əzab verməsini istədi.
baxmayaraq ki, Rəbb həyatını günah üçün qurban verir;
övladlarını görüb ömrünü uzadacaq,
Rəbbin iradəsi əlində uğur qazanacaq

Bu qəddar ölüm təsadüf və ya bədbəxt hadisə deyildi. “Çəkdiyi əziyyətlər Rəbbin iradəsi idi”. Axı, niyə? Günah üçün təqdim olunan Harunun qurbanı kimi, bu adamın da qurbanı qüsursuz olmalı idi. Bu Qulun həyatı günaha görə qurban təqdimatı oldu. Kimin günahlarına görə? Yuxarıda oxuduğumuz kimi, “çox millətlər”in üzərinə çilədiyi üçün həmin bu “çox millətlərin” günahları olmalıdır.

“O çəkdiyi iztirablarının bəhrəsini görüb qane olacaq, Mənim saleh qulum öz biliyi ilə çoxlarına bəraət qazandıracaq, Onların şər əməllərinin yükünü üzərinə götürəcək”

Qula aid dəhşətli peyğəmbərliklər burada dəyişir, çox xoş və qalib sözlər yazılır. Bu böyük ‘əzablardan’ sonra (‘edam olundu’ və ‘dəfn olundu’), bu Qul ‘həyatın nurunu’ görəcək. O, diriləcək?! Bununla Qul “çoxlarına bəraət qazandıracaq”.

“Bəraət qazandıracaq” – “saleh edəcək” deməkdir. Yadda saxlayın ki, Musanın Qanununa görə, salehliyi əldə etmək üçün BÜTÜN əmrlərə HƏMİŞƏ riayət etmək lazım idi. Lakin İbrahim (2-ci əlamət) peyğəmbərə salehlik sayıldı və ya verildi. Rəbbə etibar etməsi İbrahimə salehlik sayıldı. Qul da eyni yol ilə çoxlarını saleh edəcək. Məgər istədiyimiz və ehtiyac duyduğumuz salehlik deyilmi?

 “Buna görə Mən ona böyük adamların arasında pay verəcəyəm.

12 Buna görə də ona böyüklər arasında bir pay verəcəyəm.
və qənimətləri güclü ilə böləcək.
çünki canını ölümə verdi.
Zalımlarla birlikdə sayıldı.
Çünki çoxlarının günahını çəkdi,
və həddi aşanlara şəfaət etdi.

Bu Qul ‘güclülər’ arasında olacaq, “çünki o, canını fəda etdi”. O, “üsyankarlara” və ya günahkara “tay tutuldu”. Qulun bunu etdiyinə görə “üsyankarlardan ötrü” yalvara bilər. Yalvaran şəxs iki tərəfin arasında olan vasitəçidir. Burada iki tərəf  – “çox millətlər” və “Rəb”dir. Bu “Qul’ Allahın qarşısında dayanıb yalvarmağa layiqdir!

Bu Qul kimdir? Bu necə ola bilər? O, çox millətlərin adından Allah qarşısında yalvara bilərmi? Sonuncu peyğəmbərliyə nəzər salaraq Əhdi-Ətiq üzrə tədqiqatı tamamlayır və İncilə keçəcəyik.

Məsih: hökm etmək üçün … yoxsa “kəsilmək” üçün gəlir?

Sonuncu məqalələrdə biz Məsihin adını əvvəlcədən söyləyən peyğəmbərlərin əlamət verdiklərini gördük. (Peyğəmbərliyə görə, Məsihin adı İsa olmalı idi). Peyğəmbərlər həmçinin Məsihin gəlişinin vaxtını da bildirmişdilər. Bunlar ecazkarcasına icra olunmuş peyğəmbərliklərdir. İsanın (s) gəlişindən yüz illərlə əvvəl edilən bu peyğəmbərliklər yazıldı və dəqiq yerinə yetirildi. Bu peyğəmbərliklər yazıldı və yəhudilərin Müqəddəs Yazılarında hələ də var (!). Bunlar İncildə və ya Quranda yazılmayıb. İndi sual yaranır: Müqəddəs Kitablarında yazıldığına baxmayaraq, nə üçün yəhudilər İsanı Xristos (Məsih) kimi qəbul etmədilər və əksəriyyəti hələ də qəbul etmir?

Bu suala keçməzdən əvvəl aydın etməliyəm ki, mənim qoyduğum kimi sualı vermək tam düzgün deyil. Bir çox yəhudilər İsanın (s) dövründə onu Məsih kimi qəbul etmişdilər. Bu gün də İsanı bir Məsih kimi qəbul edən çoxlu yəhudilər var. Fakt isə budur: yəhudilər bir millət kimi onu qəbul etmədilər. Beləliklə, nə üçün?

Yəhudilər İsanı (s) nə üçün Məsih kimi qəbul etmirlər?

Mattanın Müjdəsində (İncildə) İsanın (s) yəhudi din müəllimləri ilə söhbəti qeyd olunur. Bu din müəllimləri Farisey və Sadukey adlanır, bugünkü imamlar kimi vəzifəyə malik olublar. Onlar İsaya hiyləgər sual verdilər:

İsa onlara cavab verib dedi: “Müqəddəs Yazıları və Allahın qüdrətini bilmədiyinizə görə yanılırsınız”

Matta 22:29

Bu söhbət bizə mühüm həqiqəti açır. Bunlar dini rəhbərlər olduqlarına, xalqa Tövrat və Zəburu öyrətdiklərinə baxmayaraq, İsa “Müqəddəs Yazıları və Allahın qüdrətini bilmirsiniz” deyə onları təqsirləndirir. İsa nəyi nəzərdə tuturdu? Necə ola bilər ki, alimlər Müqəddəs Kitabı bilməsinlər?

Yəhudilər BÜTÜN Müqəddəs Yazıları bilmirdilər

Bu dini müəllimlərin söhbətindəki mövzuya və Müqəddəs Kitaba etdikləri istinadlara nəzər salsanız görəcəksiniz ki, onlar bütün deyil, yalnız bəzi peyğəmbərliklərdən xəbərdar idilər. Məsələn, Bakirənin oğlunun əlamətində gördük ki, Müqəddəs Kitab alimləri Məsihin Bet-Lexem şəhərində dünyaya gələcəyi barədə peyğəmbərliyi bilirdilər. İsa doğulanda din alimləri padşah Hiroda Məsihin doğulacağı yer barədə Qanundan bu ayəni söylədilər:

«Ey Bet-Lexem Efrata, sən

Yəhuda nəsillərinin kiçiyi olsan da,

Mənim üçün İsrail üzərində

Hökmdar səndən çıxacaq.

Onun nəsli çox qədimlərə,

Zamanın başlanğıcına gedir»

Mikeya 5:2

Görəcəyiniz kimi,  Məsihə və ya Xristosa (bu terminlərin eyni olması barədə burada oxuya bilərsiniz) aid olan bu ayə onu “hökmdar” adlandırır. Yəhudi alimlərinə çox tanış olan başqa bir ayə 2-ci Məzmurdadır. Allahdan ilham alan Davud (s) əvvəlcə Məsih (Xristos) adını təqdim edir. Ayəyə görə, Məsih Siondan (= Qüdsdən və ya Yerusəlimdən) hökm edəcək:

…Yer üzünün hökmdarları Rəbbə və Onun məsh etdiyinə qarşı birləşir… Göylərin sakini gülür, Xudavənd onlara istehza edir. O deyir: «Mən padşahımı Müqəddəs dağım Sionda əyləşdirmişəm»

Zəbur Kitabı, Məzmur 2

Zəburun digər ayəsini də yəhudi din alimləri çox yaxşı bilirdilər:

Qulun Davudun xatirinə Məsh etdiyindən üz döndərmə. Rəbb Davuda sədaqətlə and içdi, bu andından dönməz: “Belindən gələn oğullarından birini səndən sonra taxtında oturdacağam… Burada Davud sülaləsindən güclü hökmdar yetirəcəyəm, Məsh etdiyim üçün bir çıraq hazır etmişəm”

Zəbur Kitabı, Məzmur 132:10-18

Öz məntiqlərinə görə düşünən yəhudilər Allahın qüdrətini tanımırdılar

Beləliklə, onlar Məsihin böyük hökmdar olacağı barədə bəzi ayələri bilirdilər. İsanın (s) dövründə yəhudilər İsraildə Roma işğalı altında yaşayırdılar. (Yəhudilərin tarixini buradan oxuya bilərsiniz). Yəhudilər yalnız hökmdar Məsihi istəyirdilər. Onlar elə Məsih istəyirdilər ki, O, qüdrətlə gəlib nifrətli Romalılara qarşı üsyan qaldırsın, 1000 il əvvəl hökmranlıq edən padşah Davud kimi möhtəşəm bir Padşahlıq qursun (Padşah Davud barədə oxumaq üçün bura baxın). Allahın planından deyil, onların öz arzularından gələn Məsih həsrəti yəhudilərə bütün Müqəddəs Yazıları tədqiq etməkdə mane oldu.

Həmçinin, onlar insani düşüncələrindən istifadə edərək Allahın qüdrətini məhdudlaşdırırdılar. Peyğəmbərliklərə görə, Məsih Yerusəlimdə padşah olacaqdı. İsa Yerusəlimdə padşah deyildi. Buna görə də, İsa Məsih ola bilməzdi! Bu, sadə məntiqdir. Yəhudilər insani məntiq və dar düşüncə səbəbi ilə Allahın qüdrətini məhdudlaşdırdılar.

Bu günə qədər yəhudilərin əksəriyyəti Əhdi-Ətiqin peyğəmbərliklərindən xəbərdar deyillər. Müqəddəs Kitaba malik olduqlarına baxmayaraq (Tanax=Tövrat + Zəbur), onlar oxusalar yalnız Tövratı oxuyurlar. Allahın bütün Müqəddəs Yazıları bilmək əmrinə onlar etinasızlıq göstərirlər və buna görə də, digər peyğəmbərliklərdən xəbərsizdirlər. İnsani məntiq səbəbi ilə Allahı məhdudlaşdırdıqları halda belə düşünürlər: Məsih hökm edəcək; İsa hökmdar deyildi, buna görə də, Məsih ola bilməz. Elə bu! Sualı dərindən tədqiq etmədilər! Bu günə qədər yəhudilərin əksəriyyəti bu məsələdə dərinə getmirlər.

Məsih: …‘ həlak olmaq’ üçün gəldi

Onlar Müqəddəs Yazıları tədqiq etsəydilər indi oxuyacağımız həqiqəti öyrənərdilər. Əvvəlki məqalədə gördük ki, Daniel peyğəmbər  (s)  Məsihin gəlişinin vaxtını dəqiq söyləmişdir. İndi isə onun Məsih (= Məsh olunmuş=Xristos) barədə söylədiyi başqa bir sözə fikir verin.

“Bunu bil və anla: Yerusəlimi bərpa edib tikmək üçün verilən fərmanın çıxmasından məsh olunmuş hökmdara qədər yeddi yeddiillik dövr keçəcək. Altmış iki yeddiillik dövr ərzində Yerusəlim yenidən küçələr və xəndəklərlə tikiləcək, amma bu çətin vaxtlarda olacaq. Altmış iki yeddiillik dövrdən sonra məsh olunan həlak olacaq, amma bu, özü üçün olmayacaq. Gələcək hökmdarın xalqı şəhəri və Müqəddəs yeri viran edəcək. Onun sonu daşqın kimi olacaq. Müharibə sona qədər davam edəcək. Viranəliklər olacağına qərar verilib”

Daniel 9:25-26

Fikir verin ki, Daniel Məsih gələndə onunla baş verəcək hadisələri yazır. Daniel Məsihin hakim olması barədə danışırmı? Məsihin əcdadının taxtını ələ keçirəcəyi, Roma hakimiyyətini dağıdacağı barədə yazırmı? Xeyr! Əslində, Daniel aydın deyir ki, Məsih həlak olacaq və bu, Özü üçün olmayacaq. Daha sonra deyilir ki, əcnəbilər müqəddəs yeri (yəhudi məbədini) və şəhəri (Yerusəlim) viran edəcəklər.  İsraillilərin tarixinə  nəzər salsanız görəcəksiniz ki, bu, həqiqətən, baş vermişdir. İsanın ölümündən qırx il sonra Romalılar gəlib məbədi yandırdılar, Yerusəlimi dağıtdılar və yəhudiləri öz torpaqlarından sürgün edərək bütün dünyaya yaydılar. Bu hadisələr b.e. 70-ci ilində baş verdi. Daniel b.e.ə. 537-ci ildə bunu dəqiq söyləmişdi. Eləcə də, bunu daha əvvəl Musa peyğəmbər (s) Lənətlər söyləyəndə demişdi.

Beləliklə, Danielin peyğəmbərliyinə görə, Məsih hökm etməyəcəkdi! Məsih həlak olmalı idi və bu, Özü üçün olmamalıydı. Yəhudi rəhbərlər buna diqqət yetirmədilər, çünki onlar “Müqəddəs Yazıları bilmirdilər”. Bu, başqa bir problemə səbəb olur. Danielin peyğəmbərliyi (‘həlak olacaq’) ilə Məsihin hökmranlığı barədə yəhudilərin bildiyi peyğəmbərliklər arasında ziddiyyət varmı? Bütün peyğəmbərlər Allahdan olan sözləri çatdırıblarsa, onların hamısı yerinə yetməlidir. Musa (s) Tövratda bunu deyir. Necə ola bilər ki, Məsih həm həlak olacaq, həm də hökm edəcək? Görünür, onlar Allahın qüdrətindən çox insani məntiqə etibar etdilər.

 ‘Hökm edəcək’ və ‘Həlak olacaq’ ziddiyyətinin izahı

Əlbəttə, onların məntiqi Allahın qüdrətindən güclü deyildi. Onlar, sadəcə, biz insanlar kimi, saymazlıq etdiklərini boyunlarına almırdılar. Onlar Məsihin yalnız bir dəfə gələcəyini zənn edirdilər. Belə olsaydı, onda “hökm edəcək” və “həlak olacaq” peyğəmbərlikləri arasında ziddiyyət olardı. Beləliklə, məntiq səbəbi ilə onlar öz düşüncələrində Allahın qüdrətini məhdudlaşdırdılar. Əslində isə onların məntiqində səhv var idi. Məsih iki dəfə gəlməli idi. “Həlak olacaq, amma bu, özü üçün olmayacaq” – bu, birinci gəlişinə aid peyğəmbərlikdir. “Hökm edəcəkisə ikinci gəlişinə aid peyğəmbərlikdir. Bu halda “ziddiyyət” asanlıqla həll olunur.

Biz də  BÜTÜN Müqəddəs Yazıları bilməyərək Allahın qüdrətini məhdudlaşdırırıqmı?

Həlak olacaq, amma bu, özü üçün olmayacaq” – bunun mənası nədir? Tezliklə bu sualı araşdıracağıq. İndi isə daha yaxşı olar ki, yəhudilərin əlamətlərə əhəmiyyət vermədiklərinə nəzər salaq. Daha əvvəl yəhudilərin Məsihə aid əlamətləri görmədiklərinin iki səbəbini qeyd etdik. Üçüncü səbəb də var. Bu səbəb Yəhyanın Müjdəsində (İncildə) qeyd olunur. İsanın (s) dini rəhbərlərlə söhbətinə diqqət yetirək:

“Siz Müqəddəs Yazıları araşdırırsınız, çünki düşünürsünüz ki, onların vasitəsilə əbədi həyata malik olacaqsınız. Lakin onlar da Mənim barəmdə şəhadət edir. Sizsə həyata malik olmaq üçün Mənə tərəf gəlmək istəmirsiniz… Siz bir-birinizdən izzət qəbul edirsiniz, bir olan Allahdan gələn izzəti isə axtarmırsınız. Bəs onda necə iman edə bilərsiniz?”

Yəhya 5:39,44

Yəhudilər Məsihin əlamətlərini görmədilər. Bunun üçüncü səbəbi odur ki, yəhudilər, sadəcə, istəmədilər.  Onlar bir-birlərindən izzət qəbul edir, bir olan Allahdan gələn izzəti isə axtarmırdılar!

Başqa adamlarla müqayisədə yəhudilər daha çox yanılmadılar və daha çox səhv yola düşmədilər. Onlar İsanın Məsih olduğunu təsdiq edən əlamətlərə diqqət yetirmədilər. İndi bizə oturub onları mühakimə etmək asandır. Lakin onları mühakimə etməzdən əvvəl yaxşı olar ki, özümüzə baxaq. Biz özümüz “bütün Müqəddəs Yazıları bilirik” deyə bilərikmi? Məgər yəhudilər kimi Müqəddəs Yazılarda istədiyimizi, rahat qəbul edə bildiyimizi və başa düşdüyümüzü görmürükmü? Məgər insani məntiqimizlə Allahın qüdrətini məhdud etmirikmi? Bəzən biz özümüz Allahın sözü deyil, adamların bizim haqqımızda nə fikirləşəcəklərini düşünərək Müqəddəs Yazıları rədd etmirikmi?

Yəhudilərin əlamətlərdən yayınmaları bizim üçün bir xəbərdarlıq olmalıdır. Biz cəsarət edərək, Müqəddəs Yazılardan bizə tanış olan və xoşladığımız hissələrlə özümüzü məhdudlaşdırmırıq. Biz cəsarət edərək, insani məntiq səbəbi ilə Allahın qüdrətini məhdudlaşdırmırıq. Biz cəsarət edərək, Müqəddəs Yazıların söylədiyini rədd etmirik. Yəhudilər Məsihin əlamətlərinə etinasızlıq göstərdilər. Bu xəbərdarlıqlara ciddi yanaşaraq bu əsas şəxsin –  Qulun gəlişini dərk etməyə çalışacağıq.

Gələcək Məsihin ‘yeddi’ əlaməti

Allahın “yeddi” sözündən istifadə etməsini Quranda dəfələrlə görürük. Məsələn, Talaq Surəsi (Surə 65 – Talaq) yazır:

“Yeddi göyü və yerdən də bir o qədərini yaradan Allahdır. Vəhy onların arasında ona görə nazil olur ki, Allahın hər şeyə qadir olduğunu və Allahın hər şeyi elmi ilə əhatə etdiyini biləsiniz”

Surə Talaq 65:12

Naba Surəsi (Surə 78 – Naba) yazır:

“Üstünüzdə yeddi möhkəm (göy) qurduq”

Surə Naba 78:12

Təəccüblü deyil ki, Məsihin gəlişinin vaxtı da “yeddi”lərlə verilib.

Peyğəmbərlər haqqında öyrəndikcə gördük ki, onları bir-birindən yüzlərlə il ayırsa da, onların peyğəmbərliklərinin mərkəzi mövzusu Məsih (= Xristos) olub. İnsani baxımdan onlar öz sözlərini bir edə bilməzdilər. Yeşaya peyğəmbər (s) kötükdən bitən Pöhrə barədə yazıb, Zəkəriyyə peyğəmbər (s) Pöhrənin İbrani adı Yhovşuva  olacağını deyib. Bu ad Yunan dilində İesus, yəni İsadır. Məsih (= Xristos) adı İsa Məsihdən (s) 500 il əvvəl deyilmişdi. Bu peyğəmbərlik İncildə deyil, yəhudilərin Müqəddəs Kitabındadır. Yəhudilər bu gün də bu kitabı qəbul edib oxusalar da, onu dərk etmirlər.

Daniel peyğəmbər 

İndi Daniel peyğəmbər  (s) barədə danışaq. O, Babil sürgünü dövründə yaşayıb. O, həm peyğəmbər, həm də Babil və Fars hökmranlığı zamanı əzəmətli məmur olub. Aşağıdakı zaman xətti Daniel peyğəmbərin (s) yaşadığı vaxtı göstərir.

Daniel, Nehemya və digər peyğəmbərlər zaman xəttində

Bu kitabda mələk Cəbrayılın Daniel peyğəmbərə (s) söz söylədiyi yazılır. Bütün Müqəddəs Kitabda mələk Cəbrayıl yalnız Danielə və İsanın anası Məryəmə söz söyləyir. Beləliklə, biz onun sözlərinə xüsusi diqqət yetirməliyik. Mələk Cəbrayıl Danielə dedi:

“Hələ dua edərkən əvvəl görüntüdə gördüyüm insana bənzər mələk Cəbrayıl axşam qurbanı verilən vaxt cəld uçaraq yanıma gəldi. O, məni başa saldı və mənimlə danışıb dedi: «Ey Daniel! İndi mən gəldim ki, sənə müdriklik və dərrakə verim. Sənin duanın başlanğıcında Allah cavab verdi və mən də gəldim ki, onu sənə çatdırım, çünki Allah səni çox sevir. İndi isə sözüm barədə düşün və görüntünü bil.

Sənin xalqın və müqəddəs şəhərin üçün yetmiş dəfə yeddiillik dövr təyin olunub ki, qanunsuzluq bitsin, günah sona çatdırılsın, təqsirlər üçün kəffarə verilsin, əbədi ədalət gətirilsin, görüntü və peyğəmbərlik möhürlənsin, Ən Müqəddəs yer məsh edilsin. Bunu bil və anla: Yerusəlimi bərpa edib tikmək üçün verilən fərmanın çıxmasından məsh olunmuş hökmdara qədər yeddi yeddiillik dövr keçəcək. Altmış iki yeddiillik dövr ərzində Yerusəlim yenidən küçələr və xəndəklərlə tikiləcək, amma bu çətin vaxtlarda olacaq. Altmış iki yeddiillik dövrdən sonra məsh olunan həlak olacaq, amma bu, özü üçün olmayacaq. Gələcək hökmdarın xalqı şəhəri və Müqəddəs yeri viran edəcək. Onun sonu daşqın kimi olacaq. Müharibə sona qədər davam edəcək. Viranəliklər olacağına qərar verilib”

Daniel 9:21-26

Gördüyümüz kimi, bu, gələcək ‘Məsh olunmuş’ (= Xristos = Məsih  burada gördüyümüz kimi) şəxs haqqında bir peyğəmbərlikdir. Mələk Cəbrayıl Məsihin gələcəyi vaxtı söylədi. Cəbrayıl dedi ki, “Yerusəlimi bərpa edib tikmək üçün verilən fərmanın çıxmasından” geri hesab başlanır. Danielə bu söz təxminən b.e.ə. 537-ci ildə verilmişdir. O, özü yaşayıb bu geri hesabın başlanğıcını görmədi.

Yerusəlimi bərpa edib tikmək üçün verilən fərmanın çıxması

Daniel (s) peyğəmbərdən təxminən yüz ilə sonra yaşamış və bu geri hesabın başlanğıcını görən Nehemya olub. O, Fars  imperatoru Artaxşastanın saqisi olub və indiki İran ərazisində yerləşən Şuşan şəhərində yaşayıb. Yuxarıdakı zaman xəttində onun yaşadığı vaxtı görə bilərsiniz. O, öz Kitabında yazır:

Kral Artaxerxesin iyirminci ilində Nisan ayında … Padşah mənə dedi: “Nə istəyirsən?

Sonra göylərin Allahına dua etdim və padşaha cavab verdim: «Bu padşahın xoşuna gəlirsə və xidmətçiniz onun gözündə lütf tapıbsa, qoy məni atalarımın basdırıldığı Yəhudakı şəhərə göndərsin ki, imkan verim. yenidən qur.

Mən də ona dedim: “… Padşah meşəsinin qoruyucusu Asəfə bir məktubum ola bilər. O, məbədin, şəhər divarının və yaşayış yerinin tağının qapıları üçün şüa düzəltmək üçün mənə ağac verəcək. Mən işğal edərəmmi? Allahımın lütfkar əli mənə məxsus olduğuna görə padşah mənim istəklərimi yerinə yetirdi. Beləliklə, mən Fərat Qubernatorlarının yanına getdim və onlara padşahın məktublarını verdim …

Yerusəlimə getdim Nehemya 2: 1-11

Danielin peyğəmbərlik etdiyi “Yerusəlimi bərpa edib tikmək üçün verilən fərmanın çıxması” tarixçəsi burada qeyd olunur. Gördüyümüz kimi, bu, Fars Padşahı Artaxşastanın hakimiyyətinin iyirminci ilində baş verdi. O, tarixdə yaxşı tanınan şah olmuş, hakimiyyəti b.e.ə. 465-ci ildə başlamışdır. Beləliklə, onun hakimiyyətinin 20-ci ili b.e.ə. 444-cü ilə düşür. Cəbrayıl Daniel peyğəmbərə (s) bu barədə demişdi və geri hesabı başlamaq üçün bir əlamət vermişdi. Təxminən yüz il sonra Danielin peyğəmbərliyindən xəbərdar olmayan Fars imperatoru bu fərmanı verir. Beləliklə, Məsh olunmuş şəxsin – Məsihin gələcəyi vaxtın geri hesabı başlayır.

Sirli yeddilər

Cəbrayılın Daniel peyğəmbərə çatdırdığı xəbərdə “yeddi yeddiilliklər” və “altmış iki yeddiillik” qeyd olunur; bundan sonra Məsih gələcək. Beləliklə, ‘Yeddiillik’ nədir? Musanın (s) Tövratında yeddiillik dövrlər təsvir olunur. Hər 7-ci il torpaq gücünü itirməməsi üçün əkindən istirahət etməli idi. Beləliklə, ‘Yeddiillik’ 7 ildən ibarət olan bir dövrdür. Bunu nəzərə alsaq görəcəyik ki, fərmanın çıxmasından vaxtın geri hesabı iki hissəyə bölünür. Birinci hissə yeddi yeddiillik dövründən ibarətdir. Yəni 7*7=49 il. Yerusəlimin bərpası üçün bu qədər il tələb olundu. Bundan sonra 62 yeddiillik gəlir; cəmi  7*7+62*7 = 483 il. Başqa sözlə, Artaxşastanın fərmanının çıxmsından 483 il keçəndən sonra Məsih gələcək.

360 gündən ibarət olan il

Təqvimdə bir qədər düzəliş etməliyik. Qədimdə bir çox millətlər, eləcə də, peyğəmbərlər 360 gündən ibarət olan ili hesablayırdılar. Təqvimdə ilin uzunluğunu müəyyən etməyin bir neçə yolu var. Qərbin qəbul etdiyi təqvimdə bir il (günəş dövrü) 365.24 gün davam edir, Müsəlmanların qəbul etdiyi təqvimdə isə bir il 354 gündən (ayın dövrləri) ibarətdir. Daniel məhz 360 günlük illik təqvimdən istifadə edirdi. Beləliklə, 483 ‘360-günlük’ illər 483*360/365.24 = 476 günəş dövranına əsaslanan ildir.

Məsihin gəlişi ilinə qədər peyğəmbərlik edilib

Bu məlumat bizdə olandan sonra biz Məsihin gəlişinin tarixini hesablaya bilərik. B.e.ə. 1-ci ildən b.e. 1-ci ilinə keçid bir il hesablanır, çünki sıfır hesabı olan il olmayıb. Hesablama aşağıdakı cədvəldə verilir.

Hesablamanın başlandığı il b.e.ə. 444-cü il (Artaxşasta hakimiyyətinin 20-ci ili)
Müddət 476 günəş dövranına əsaslanan il
Qərbi təqvimə görə gəlişinin ili (-444 + 476 + 1) (‘+1’ çünki “0”-cı il yoxdur) = 33
Gəlişinin ili b.e.33-cü il

Nazaretli İsa Yerusəlimə sıpanın üstündə daxil oldu. Bu günü xristianlar Pasxaya bir həftə qalmış axır bazar, ya şənbə günü bayram kimi qeyd edirlər. Həmin gün İsa Öz gəlişini bəyan etdi və yəhudilərin Məsihi kimi Yerusəlimə daxil oldu. Bu, b.e.33-cü ilində baş verdi.

Daniel və Nehemya peyğəmbərləri bir-birindən 100 il ayırır. Onlar şəxsən tanış deyildilər. Allah onlara peyğəmbərlik sözlərini verdi və Məsihin gəlişini gözləmək üçün vaxtın geri hesabını bildirdi. Daniel peyğəmbər Cəbrayıldan xəbər alandan təxminən 570 il sonra İsa bir Məsih olaraq Yerusəlimə daxil oldu. Bu, dəqiq yerinə yetirilmiş böyük bir peyğəmbərlikdir.  Zəkəriyyə peyğəmbər də Məsihin adı barədə peyğəmbərlik etmişdir. Həqiqəti bilmək istəyənlərin hamısının Allahın işini görə bilməsi üçün bu peyğəmbərlər ecazkar peyğəmbərliklər etmişdilər.

Müqəddəs Kitabdakı bu böyük peyğəmbərliklər yəhudilərin Müqəddəs Kitabında yazılıb. Bunlar İncildə deyil. Bəs, nə üçün yəhudilər İsanı bir Məsih kimi qəbul etmirlər? Peyğəmbərliklər onların Kitabındadır! Aydındır ki, yəhudilər bu peyğəmbərliklərə inanmalıdır, halbuki bunların icrası tamamilə yerinə yetmişdi. Yəhudilərin Məsihi nə üçün qəbul etmədiklərini anlasaq, peyğəmbərlərin Məsihin gəlişinə dair söylədiklərində daha möhtəşəm həqiqətləri dərk etmiş olarıq. Bu məsələyə növbəti məqalədə nəzər salacağıq.

Pöhrənin əlaməti: gələcək Məsihin adı verilir

Surə Əhzəb (Surə 33 – Əzhəb) adını tanımadığımız adamı necə çağırmağı bizə öyrədir. Bu, bütün adamlar üçün adi bir haldır.

(Oğulluğa götürdüyünüz uşaqları) öz atalarının adları ilə çağırın. Bu, Allah yanında daha ədalətlidir. Atalarını tanımasanız, onlar sizin din qardaşlarınız və yaxınlarınızdır. Səhvən etdiyiniz əməllərdə sizə heç bir günah yoxdur. Lakin qəlbinizin qəsdlə etdiyi işlərdən ötrü (sizə günah var). Allah Bağışlayandır, Rəhmlidir.

Surə Əhzəb 33:5

Yəni insanın biliyi məhduddur. Çox vaxt biz ətrafdakı adamların adlarını bilmirik. Nəcm Surəsi (Surə 53 – Nəcm) Məhəmməd peyğəmbərin (s) dövründə mövcud olan bəzi bütlər barədə danışır: (Lat, ‘Uzza, və Manat)

“Onlar sizin və atalarınızın qoyduqları adlardan başqa bir şey deyildir. Allah onlar haqqında heç bir dəlil nazil etməmişdir. Onlar yalnız zənnə və nəfslərinin istəklərinə uyarlar. Halbuki Rəbbindən onlara doğru yolu göstərən rəhbər artıq gəlmişdir”

Surə Əhzəb 33:5

Yəni insanın biliyi məhduddur. Çox vaxt biz ətrafdakı adamların adlarını bilmirik. Nəcm Surəsi (Surə 53 – Nəcm) Məhəmməd peyğəmbərin (s) dövründə mövcud olan bəzi bütlər barədə danışır: (Lat, ‘Uzza, və Manat)

“Onlar sizin və atalarınızın qoyduqları adlardan başqa bir şey deyildir. Allah onlar haqqında heç bir dəlil nazil etməmişdir. Onlar yalnız zənnə və nəfslərinin istəklərinə uyarlar. Halbuki Rəbbindən onlara doğru yolu göstərən rəhbər artıq gəlmişdir”

Surə Nəcm 53:23

Bu bütlərə adları adi insanlar qoymuşdurlar. Bu ayələr həqiqi və səhv ibadəti fərqləndirmək üçün göstəriş verirlər. Biz bəzən hətta yanımızdakı adamların adlarını bilmirik. Bir çox il sonra gələcək peyğəmbərin adını necə bilərik? “Məsih” adı əvvəlcədən bir əlamət olaraq verilmişdi ki, bunun səhv deyil, Allahın həqiqi niyyətinin olduğunu bilək. Burada İsa Məsihin adına dair peyğəmbərlikləri görə bilərik.

Adın əlaməti

Biz Gələcək Padşahlığa aid Allahın vədini artıq oxuduq. Bu Padşahlıq bu dünyada olan padşahlıqlardan fərqlidir. Xəbərlərə baxın, görün yer üzündəki padşahlıqlarda nələr baş verir. Müharibə, rüşvətxorluq, qəddarlıq, qətl, güclü zəifi istismar edir. Bu, bütün dünyadakı padşahlıqlarda baş verir. Fərq etməz, bu ölkələrdə müsəlman, xristian, yəhudi, buddist, hindu və ya dinsiz Qərblilər yaşayır. Bütün bu padşahlıqlarda olan problem bundan ibarətdir ki, hər bir adamda olan bu susuzluq bizi günaha və bir çox problemlərə aparır. Korrupsiya, qətl, cinsi zorakılıq və s. Bunların hamısı günahın nəticəsidir. Beləliklə, Allahın Padşahlığının gəlişinə əsas maneə biz özümüzük. Allah bu yeni Padşahlığı elə indi qursa, heç birimiz bu Padşahlığa daxil ola bilmərik, çünki günah yer üzündəki padşahlıqları korladığı kimi, bu Padşahlığı da yaman günə qoyar. Yeremya (s) da Allahın Yeni Əhd bağlayacağı gün barədə peyğəmbərlik edir. Bu Əhd Yeni olacaq, çünki Musanın Qanunu kimi daş lövhələrdə deyil, ürəklərimizdə yazılacaq. Bu Əhd bizi daxildən zahirə dəyişəcək və bu Padşahlığa layiq vətəndaşlar edəcək.

Bu necə mümkündür? Allahın planı gizli xəzinəyə bənzəyir. Müqəddəs Kitab elə yazılıb ki, onu yalnız Padşahlığı axtaranlar anlaya bilsin. Digərləri isə Müqəddəs Kitabı başa düşməyərək nadanlıqda qalacaqlar. Biz indi bu ayələrə nəzər salacağıq. Allahın planının mərkəzində Məsihin gəlişidir (burada gördüyümüz kimi Məsih = Xristos). (Allahın ilhamı ilə Padşah Davudun yazdığı) Zəburda biz artıq gördük ki, Məsih Padşah Davudun (buraya baxın) nəslindən gəlməli idi.

Yeşaya peyğəmbər Ağac, Kötük … və Pöhrə barədə yazır

Yeşaya peyğəmbər (s) Allahın niyyətini açıqladı. Müqəddəs Kitabın bir hissəsi olan Yeşayanın kitabında padşah Davudun sülaləsi (b.e.ə. 1000 – 600) yazılmışdı. Kitab yazılanda (b.e.ə. 750) sülalə və İsraillilərin bütün padşahlığı tam pozulmuşdu. Səbəb – adamların ürəklərindəki susuzluqdur.

Zəburdakı bəzi digər peyğəmbərlərlə İsa peyğəmbərin (s.ə.s) tarixi qrafiki
The dynasty of Dawud - like a Tree

Davudun sülaləsi ağaca bənzəyir

Yeşaya (s) Allahdan ilham alaraq İsraillilərin Rəbbə tərəf dönməsi və Musanın Qanununa riayət etməsi üçün yalvarışını yazıya aldı. Yeşaya həmçinin bunun mümkün olmadığını bilirdi. Buna görə də o, İsrail millətinin məhvi, sülalənin isə dağılması barədə də yazdı. Biz bu barədə Burada oxuya bilərik. Öz peyğəmbərliyində Yeşaya sülaləni böyük ağaca bənzədir; bu ağacın tezliklə kəsiləcəyi və yalnız kötüyün qalacağı barədə xəbərdarlıq edir. Bu, b.e.ə. 600-cı ildə baş verdi. O vaxt Babillilər Yerusəlimi dağıtdı və o vaxtdan etibarən Padşah Davudun nəslindən olan heç bir kəs daha Yerusəlimdə taxta çıxmadı.

http://al-injil.net/wp-content/uploads/2013/02/david-stump-300x167.jpg

Kəsilmiş ağacın kötüyü

Bu kitabda gələcək bəlalara aid peyğəmbərliklərlə bərabər xüsusi bir söz də yazılıb:

“Yesseyin kötüyündən yeni bir fidan çıxacaq,

Kökündən çıxan bir pöhrə bar verəcək.

Rəbbin Ruhu,

Hikmət və anlayış ruhu,

Öyüd-nəsihət və qüdrət ruhu,

Bilik və Rəbb qorxusu ruhu

Onun üzərində olacaq” (Yeşaya 11:1-2).

The dynasty of Dawud (PBUH)- now a shoot emerges from the dead stump

Davudun (s) sülaləsi – ölü kötükdən pöhrə çıxır

Yessey – padşah Davudun atası və beləliklə, sülalənin kökü olub. Buna görə də, ‘Yesseyin kötüyü’ Davudun sülaləsinin dağılmasına aid peyğəmbərlikdir. Lakin Yeşaya peyğəmbər, həmçinin, bundan da sonra baş verənləri gördü və kötük (padşahların nəslindən) ölü görünsə də, tam ölü olmayacaq. Bir gün, gələcəkdə həmin kötükdən bir pöhrə çıxacaq. Həmin Pöhrə Davudun nəslindən gələn bir “Şəxsdir”. Allahın Ruhu onun üzərində olduğu üçün o, xüsusilə müdrik, qüdrətli və bilikli olacaq. Yadınızdadırsa, peyğəmbərlik o

lunmuşdur ki, Məsih Davudun nəslindən gələcək. Bu, çox mühümdür. Pöhrə Məsih – hər ikisi Davudun nəslindən? Bu, eyni Şəxsin iki fərqli adları deyilmi? Gəlin Müqəddəs Kitabı araşdırmaqda davam edək.

Yeremya peyğəmbər … Pöhrə barədə

Yeşayadan 150 il sonra gələn Yeremya peyğəmbər (s) gəldi. Əslində, Davudun sülaləsi onun gözləri qarşısında kəsildi. O yazır:

Yeremya və digər peyğəmbərlər zaman xəttində

Rəbb bəyan edir: “Günlər gəlir, Davuda saleh bir budaq, ağıllı bir hökmranlıq edəcək və ölkədə ədalətli və düzgün işlər görən bir Padşah yetişdirəcəyəm. Onun günlərində Yəhuda xilas olacaq və İsrail təhlükəsiz yaşayacaq. Bu adlanacaq ad: Rəbb bizim salehliyimiz “

Yeremya 23: 5-6

Yeşayanın (s) 150 il əvvəl Pöhrə haqqında peyğəmbərlik etdiyi sözü Yeremya (s) davam edir. Həmin Pöhrə padşah olacaq. Biz gördük ki, Məsih də Padşah olacaq. Məsih ilə Pöhrə arasında oxşarlıq artır.

Zəkəriyyə peyğəmbər … Budağın adını söyləyir

Zəkəriyyə peyğəmbər (s) həmin mövzunu davam edir. O, təxminən, b.e.ə. 520-ci ildə yaşamışdır. Həmin vaxt yəhudilər Babilə birinci sürgündən Yerusəlimə qayıtsalar da, Farslar tərəfindən idarə olunurdular.

Zəkəriyyə və digər peyğəmbərlər zaman xəttində

(Zəkəriyyə peyğəmbəri Vəftizçi Yəhyanın atası Zəkəriyyə ilə səhv salmayın. Zəkəriyyə peyğəmbər Yəhyanın atası Zəkəriyyədən 500 il əvvəl yaşayıb. Əslində, Vəftizçi Yəhyanın atasına həmin bu Zəkəriyyə peyğəmbərin adı verilmişdir. Bu gün də bir çox insanın adı Məhəmməddir, çünki onlara Məhəmməd (s) peyğəmbərin adı verilmişdir. Həmin vaxt (b.e.ə. 520) yəhudilər dağılmış məbədi və Harunun (s) qurbanlarını  bərpa etdilər. Zəkəriyyə peyğəmbərin dövründə Harunun nəslindən olan Baş Kahinin adı Yeşua olub. Baş Kahin yalnız Harunun nəslindən ola bilərdi. Beləliklə,həmin vaxt (təxminən b.e.ə. 520) Zəkəriyyə peyğəmbər, Yeşua isə Baş Kahin olublar. Allah Zəkəriyyə peyğəmbər vasitəsilə Baş Kahin Yeşua barədə bunu söylədi:

“Ey baş kahin Yeşua, sən və sənin önündə oturan yoldaşların qulaq assın!

” Ey baş kahin Joshua və sizin qarşınızda oturan yoldaşlarınızı, gələcək hadisələrin simvolu olan dinləyin: Mən budaq qulumu gətirməyə hazırlaşıram. Yeşua’nın önünə qoyduğum daşa baxın! “… deyir Qüdrətli Rəbb,” bu ölkənin günahını bir gündə aradan qaldıracağam. “

Zəkəriyyə 3: 8-9

Yenə “Pöhrə”! Yenə! Lakin bu dəfə o, ‘mənim  qulum’ adlandırılır. Baş Kahin Yeşua bu gələcək Pöhrənin müəyyən mənada bir rəmzidir. Buna görə də, Baş Kahin Yeşua bir əlamətdir. Hansı əlamət? Allahın «bir gün içində bu ölkənin günahını ortadan götürəcəyəm” sözlərinin mənası nədir? (“ortadan götürəcəyəm…”)? Zəkəriyyə peyğəmbərin kitabını oxumaqda davam etsək heyranedici həqiqətləri öyrənəcəyik.

Mənə Rəbbin bu sözü nazil oldu: «…Baş kahin Yehosadaq oğlu Yeşua (barədə). Ona söylə ki, Ordular Rəbbi belə deyir: “Bax ‹Pöhrə› adlanan adam budur!”

Zəkəriyyə 6:10-11

Fikir verin ki, Yeşua məhz pöhrənin adıdır.  İbrani dilindən transliterasiya və tərcümə  barədə öyrəndiklərimizi xatırlayın. Biz burada ‘Yeşua’ adını tərcümədə oxuyuruq. Bəs, İbrani dilində ad necədir? Növbəti diaqram bunu göstərir.

Yeşua = İsa, çünki hər ikisi İbrani dilindən transliterasiyadır

(‘Məsih’ adının haradan gəldiyini öyrənəndə də bunu etmişdik). Kvadrat 1-dən 3-ə keçəndə biz görürük ki, ‘Yeşua’ adı İbrani ‘Yhovşuva’ adından gəlir. Əhdi-Ətiq Azərbaycan dilinə tərcümə olunanda bu ad ‘Yeşua’ kimi transliterasiya olundu. Həmçinin, yadınızdadırsa, Tövrat/Zəbur təxminən b.e.ə. 250-ci ildə Yunan dilinə tərcümə olunmuşdur (Kvadrat 1 -> 2). Əhdi-Ətiqi Yunan dilinə tərcümə edəndə tərcüməçilər İbrani ‘Yhovşuva’ adını transliterasiya etdilər. Yunan dilinə transliterasiya İesus oldu. Beləliklə, İbrani dilində Əhdi-Ətiqdəki ‘Yhovşuva’ adı Yunan dilində Əhdi-Ətiqdə İesus oldu. Yunan dilindən Əhdi-Cədid digər dillərə tərcümə olunanda İesus adı ‘İsa’ kimi transliterasiya olundu. Başqa sözlə, Məsih= Xristos=Məsh Olunmuş olduğu kimi,

‘Yovşuva’ = İesus = Yeşua = İsa 

Eyni ilə, Məhəmməd = محمد, Yeşua = İsa. Maraqlısı odur ki, (və bunu hamı bilməlidir), İncilin peyğəmbəri olan İsa Məsihdən 500 il əvvəl Zəkəriyyə peyğəmbərlik etmişdir ki, Pöhrənin adı İsa olacaq. İsa Pöhrədir! Pöhrə Məsih (yaxud Xristos) eyni şəxsin müxtəlif adlarıdır! Bəs nə üçün ona iki ad gərəkdir? böyük əhəmiyyət kəsb edən hansı işi yerinə yetirəcəkdi? Zəbur və digər peyğəmbərlərin kitabları bunu təfsilatlarla izah edirlər. Bu barədə növbəti məqalədə.

Yeni Əhdin əlaməti

Yeremya (s) peyğəmbərə aid əvvəlki məqalədə oxuduq ki, günah həmçinin susuzluğumuzun əlamətidir. Günahın nə olduğunu və günahın xəcalətə gətirib çıxardığını bilirik, lakin buna baxmayaraq, susuzluğumuz bizi günaha gətirib çıxarır. Yeremya (s) peyğəmbər İsrail Padşahlarının dövrünün sonunda, günahın bol olduğu vaxtda yaşamışdı. Allahın cəzası qısa müddət sonra gəldi.

B.e.ə. 600-cü ildə yaşayan Yeremya (s) peyğəmbərin dövründə İsraillilərin həyatları ifşa olundu. Bu, Musa peyğəmbərin Qanunu verməsindən təxminən min il sonra baş verdi. İsrail xalqı Qanuna riayət etmirdi və buna görə də bütün millət cəzalandı. Din həm Allahı, həm də  susayan adamları məyus etmişdi. Lakin Allahdan cəza xəbərini çatdıran Yeremya peyğəmbər (s) gələcəkdə baş verəcək… başqa bir şey barədə də danışırdı. Bu, nə idi?

Rəbb bəyan edir: «İsrail xalqı və Yəhuda xalqı ilə Yeni Əhd bağlayacağım günlər yaxınlaşır.

Bu Əhd atalarını Misir torpağından çıxartmaq üçün əllərindən tutduğum gün onlarla bağladığım əhdə bənzəməyəcək. Onların ağası olduğum halda o əhdimi pozdular» Rəbb belə bəyan edir

«O günlərdən sonra İsrail xalqı ilə bağlayacağım Əhd belədir: qanunumu onların daxilinə qoyub ürəklərinə yazacağam. Mən onların Allahı, onlar da Mənim xalqım olacaq» Rəbb belə bəyan edir

. «Bundan sonra bir kəs öz qonşusunu yaxud qardaşını “Rəbbi tanıyın” deyib öyrətməyəcək. Ona görə ki böyükdən kiçiyə qədər hamı Məni tanıyacaq. Çünki təqsirlərini bağışlayacağam, günahlarını daha yada salmayacağam» Rəbb belə bəyan edir

Yeremya 31:31-34

Birinci Əhd – Musa peyğəmbərə (s) verilmiş Qanun – pozuldu. Bu, Qanunun pis olduğuna görə baş vermədi. Xeyr, Musanın Qanunu çox yaxşıdır. Problem bundan ibarət idi ki, Qanun, sadəcə, daş lövhələrin üzərində yazılmışdı. Ürəkləri susayan adamlar Qanuna riayət edə bilmədilər. Problem Qanunun yazdığı deyil. Problem Qanunun harada yazılmasıdır. Adamların riayət etmələri üçün Qanun daş lövhədə deyil, adamların ürəklərində yazılmalı idi. Qanun adamların daxilində yazılmalı idi ki, ona riayət etmək üçün adamlarda qüvvət olsun.

Onlar Qanunu niyə pozdular? Yalnız yəhudi olduqlarına görə? Bir çox adam müxtəlif səbəblərə görə yəhudiləri asanlıqla təqsirləndirirlər. Lakin biz indi çalışıb ilk növbədə özümüzə nəzər salacağıq. Hər halda, Məhkəmə Günündə hər birimiz öz günahlarımıza və öz yaxşı əməllərimizə görə Allahın qarşısında cavab verəcəyik; o vaxt biz başqa adamları düşünməyəcəyik. Öz həyatınıza nəzər salıb düşünün: Qanuna riayət edirsinizmi? Ona riayət etmək iqtidarında olmağınız üçün Qanun ürəyinizdə yazılıbmı? Qanuna riayət etdiyinizə əminsinizsə, peyğəmbər İsa Məsihin (s) təlimini oxuyub əməllərinizə bir daha diqqət yetirin. Bəlkə sizin də Yeremyanın dövründə yaşayan İsraillilər kimi, daş lövhələrdə yazılmış Qanuna riayət etməyə gücünüz yoxdur?  Musa peyğəmbərdən (s) götürdüyümüz nümunəni yadda saxlayın. Qanunun əksər hissəsinə riayət etmək kifayət deyil. Biz həmişə və bütün Qanuna riayət etməliyik.

Qanuna tam riayət etmədiyinizi görürsünüzsə, bəzi hərəkətlərinizə görə xəcalət çəkirsinizsə, cürətli olun. Mərhəmətli Allah yuxarıdakı ayədə daha bir vədi – Yeni Əhdi vəd edir. Yeremya peyğəmbər (s) bu Yeni Əhdin gələcəkdə verildiyini söyləyir. Bu Əhd fərqli olacaq, çünki onun tələbləri adamların ürəklərində yazılacaq və əmrləri yerinə yetirmək üçün adamlara güc veriləcək.

Fikir verin ki, bu Yeni Əhd yəhudilərə aiddir. Bunu necə başa düşmək olar? Gördüyümüz kimi, yəhudilər bəzən çox pis, bəzən isə yaxşı vəziyyətdə yaşayıblar. Müqəddəs Kitabın başqa bir böyük peyğəmbəri – Yeşaya (s) (o, Məsihin bakirədən doğulacağını peyğəmbərlik etmişdi) peyğəmbərlik edərək Yeremyanın (s) sözlərini dəstəkləyir. Bu iki peyğəmbəri 150 illik dövr ayırır (aşağıdakı zaman xəttində bunu görə bilərsiniz); onlar bir-birlərini şəxsən tanımırdılar. Lakin buna baxmayaraq, onların peyğəmbərlikləri bir-birini tamamlayır və bundan bilirik ki, onların sözləri Allahdandır.

Yeremya və digər peyğəmbərlər zaman xəttində

Yeşaya həmçinin gələcək Qul barədə peyğəmbərlik edir:

İndi Rəbb deyir
bətnində məni qulluğuna gətirən
Yaqubu yanına qaytarmaq
və İsraili özünə yığ.
çünki Rəbbin gözündə şərəf duyuram
Allahım gücümdür
deyir:
“Mənim üçün qul olmaq çox kiçik bir şeydir
Yaqub qəbilələrini bərpa etmək
saxladığım İsraili geri qaytarın.
Sənə millətlər üçün də bir işıq gətirəcəyəm.
     qurtuluşum yerin uclarına çatacaq. ”

Yeşaya 49: 5-6

Yəni bu gələcək Qul Allahdan gələn xilası yəhudilərdən bütün millətlərə (yəni qeyri-yəhudilərə) və dünyanın ən uzaq yerlərinə yayacaq. Həmin bu gələcək Qul kimdir? O, Allahın bu tapşırığını necə yerinə yetirəcək? Yeni Əhd daşda deyil, ürəklərimizə yazılacağı barədə Yeremyanın peyğəmbərliyi necə icra olunacaq? Gəlin Müqəddəs Kitabın digər peyğəmbərliklərinə nəzər salaq.

Susuzluğumuzun əlaməti

 İsraillilərin tarixi adlı məqalədə biz oxuyuruq ki, onlara Qanunun  verilməsinə baxmayaraq, Müqəddəs Kitab yazır ki, onlar bütün tarixləri boyu bu Qanuna qarşı çox itaətsizlik və günah ediblər.  Zəbur Kitabına giriş sözü adlı məqalədə mən qeyd edirəm ki, Davud və Süleyman (s) peyğəmbərlərdən sonra olan padşahlar onların nəslindən olsalar da, əksəriyyəti şər əməllərlə məşğul olub. Beləliklə,  Allah onlara xəbərdarlıq etmək üçün Zəburun bir çox peyğəmbərlərini göndərdi.

Yeremya – xəbərdarlıq edən peyğəmbər

Zaman xəttində Zəburun peyğəmbərləri ilə bərabər Yeremya peyğəmbər də qeyd olunur.

Yeremya (s) peyğəmbər (zaman xəttinə nəzər salın) padşahların dövrünün sonuna yaxın yaşamışdır. O vaxt günah və şər çoxalmışdı. Onun sadaladığı günahlar bu gün də çoxdur: zina, sərxoşluq, cinsi əxlaqsızlıq, bütpərəstlik, cadugərlik, rüşvətxorluq, dalaşqanlıq, zorakılıq, yalan, zənginin kasıbı istismar etməsi və s. Lakin Yeremya öz kitabını adamların günahlarını yekunlaşdırmaqla başlayır. Yeremya bütün günahları iki əsas hissəyə bölür:

““Çünki xalqım iki pis əməl etdi: Məni – axar suların mənbəyini atıb özlərinə hovuzlar, su saxlamayan çatlı hovuzlar düzəltdilər”

Yeremya 2:13

Yeremya peyğəmbər günahı yaxşı izah etmək üçün metaforadan istifadə edir. Allah (peyğəmbər vasitəsilə) onların susayan adamlar olduğunu deyir. Susamaq pis şey deyil. Sadəcə, onlar yaxşı sudan içməli idilər. Allah Özü onların susuzluğunu yatıra bilən yaxşı Sudur. Lakin susuzluqlarını yatırmaq üçün Allahın yanına gəlmək əvəzinə İsraillilər hovuzların yanına getdilər, lakin bu hovuzlar çatlı olduqlarına görə susuz idilər. Başqa sözlə desək, onların müxtəlif formalarda olan günahını belə yekunlaşdırmaq olar: onlar öz susuzluqlarını doyurmaq üçün Allaha deyil, başqa şeylərə müraciət etdilər və bu şeylər onların susuzluğunu yatıra bilmədi. Günahda davam edən İsraillilər hələ də susuz vəziyyətdə idilər, lakin indi Allah onların yanında deyildi və onlarda olan yalnız çatlı hovuz idi. Bu, günahın səbəbi ilə yaranan problem və çətinliklərdir.

Süleyman bizim ‘çatlı hovuzlarımız’ barədə yazır

Əslində, Süleyman (s) da bunu yaşamışdı. Allahın mərhəmətinə itaət edərkən əldə etdiyim müdriklik  adlı məqalədə izah etdiyim kimi, mənə ən böyük təsir göstərən məhz Süleymanın yazıları oldu. O, öz həyatını təsvir edirdi – insanın arzulaya bildiyi hər bir şey onda var idi, lakin Süleyman yenə də, susayırdı. Ətrafda saysız qədər çatlı hovuzlardan içmək cəhdini Süleyman belə təsvir edir.

Mən Vaiz Yerusəlimdə İsrailin padşahı idim. Ürəyimdə niyyət etdim ki, göylər altında edilən bütün işləri hikmətlə öyrənib araşdırım. Bu çətin işi üzərində zəhmət çəkmək üçün Allah insanlara verib. Səma altında edilən bütün işlərə nəzər saldım və bildim ki, onların hamısı puçdur, külək dalınca qaçmağa bənzər.

Öz-özümə dedim: “Bax mən böyük adam olmuşam və məndən əvvəl Yerusəlimdə yaşayanların hamısından çox hikmət qazanmışam. Ağlımda çoxlu hikmət və bilik var” Sonra ürəyimdə niyyət etdim ki, hikmətin nə olduğunu, dəlilik və axmaqlığın nə olduğunu öyrənim. Amma bildim ki, bu da külək dalınca qaçmağa bənzər.

 Mən ürəyimdə dedim: “Gəl indi də şadlıq etməyi sınaqdan keçir və kefə bax”. Amma gördüm ki, bu da puçdur. Gülmək haqqında “Dəlilikdir!”, şadlıq haqqında “Nə faydası var?” dedim.Hələ ağlım başımda olarkən cəhd etdim ki, necə özümü şərabla şənləndirib ağılsız olum. Beləcə görmək istəyirdim ki, göylər altında insanlar üçün bir neçə günlük ömürlərində kef açan nədir.

Mən böyük işlər gördüm: özümə evlər tikdim, üzüm bağları saldım, özümə bağçalar və bağlar düzəltdim, orada hər cür meyvə ağacı əkdim. Özümə su hovuzları düzəltdim ki, meşədə bitən ağacları suvarsın. Nökərlər və kənizlər aldım, evimdə doğulan qullarım var idi. Naxırlarım və sürülərim də məndən əvvəl Yerusəlimdə yaşayanların hamısınınkından çox idi. Özümə qızıl-gümüş, padşahların və vilayətlərin xəzinələrini yığdım. Özümə kişi və qadın müğənnilər gətirtdim, kişilərin xoşuna gələn ən gözəl qadınların sayını artırdım.

Özümdən gözlərimin istədiyi heç bir şeyi rədd etdim; Mən ürəyimdən heç bir məmnuniyyətlə imtina etdim. Ürəyim bütün işlərimdən ləzzət aldı və bu, bütün əməyimin mükafatı idi. Əllərimin nə olduğunu və nəyə nail olmaq üçün səy göstərdiyimi araşdırdıqda, hər şey mənasız idi, küləyin arxasınca qaçmaq; heç bir şey alınmadı.

Süleymanın müdrikliyi və Yeremyanın xəbərdarlığı bu gün yaşayan bizlər üçün yazılıb. Bunun xüsusi səbəbi həmçinin odur ki, əvvəlki nəsillərlə müqayisədə biz daha zəngin, daha əyləncəli, çoxlu filmlər, musiqi və s. olan dünyada yaşayırıq. İstənilən dövrlə müqayisədə müasir cəmiyyətimiz daha varlı, daha savadlı, çoxlu səyahət etmiş, daha çox əyləncə görmüş, daha çox xoş olanı güdən və daha inkişaf etmiş texnologiya dövründə yaşayır. Beləliklə, biz bu şeylərə çox asanlıqla müraciət edə bilirik. Həyatımıza asanlıqla daxil olan digər şeylər də var:  pornoqrafiya, qadağan olunmuş münasibətlər, narkotiklər, spirtli içkilər, tamahkarlıq, pul, qəzəb, həsəd – bunların bizim susuzluğumuzu yatırmasına ümid edirik. Bütün peyğəmbərlərin yazdığı Qanundan bilirik ki, bunların hamısı səhvdir, lakin bunların ürəklərimizdəki susuzluğu yatıra biləcəyini düşünürük və ehtirasla bunların ardınca gedirik. Bu həm Süleymanın, həm Yeremyanın, həm digər peyğəmbərlərin, eləcə də, bizim dövrümüzdə belədir.

Yeremya və Süleyman vasitəsilə edilən xəbərdarlıq Allah tərəfindən göndərilmişdir ki, özümüzə bəzi düzgün suallar verək.

  • Nə üçün belə zəngin olan bu müasir dünyada biz depressiya, intihar, piylənmə, boşanma, qısqanclıq, paxıllıq, nifrət, pornoqrafiya, narkotik var?
  • Öz susuzluğunuzu yatırmaq üçün hansı hovuzlara müraciət edirsiniz? Bu hovuzlarda “su” varmı?
  • Sizcə Süleyman qədər müdriklik, məhəbbət və səxavət əldə edə bilərsinizmi? Öz nailiyyətləri Süleymanı qane etmədi. Bu şeylər vasitəsilə siz özünüzü qane edə biləcəksinizmi?

Məsələ təkcə əmrləri yerinə yetirməkdə deyil, başqa şey də var. Diqqət yetirməli olduğumuz başqa şey də var. Bu, bizim susuzluğumuzun Əlamətidir. Nəyə qarşı susuz olduğumuzu müəyyən etsək artıq müdriklik əldə etmiş olarıq. Allah bu barədə Zəburda yazır, çünki bizim susuz olduğumuzdan tam xəbərdardır. Allah bizim də bundan xəbərdar olmağımızı istəyir. Bizdə olan susuzluğu yalnız Allah Özü yatıra bilər və O, bunu etmək istəyir. Allah bunu həmişə etdiyi kimi edir  – O, peyğəmbərlik vədini verir və yenə peyğəmbərliyini Yeremya vasitəsilə edir. Buna növbəti məqalədə nəzər salacağıq.

Gələcək Padşahlıq

Quranın ən sonuncu Surəsi – Nas Surəsi (114 – Nas) yazır:

De: “Sığınıram insanların Rəbbinə, insanların Hökmdarına

Surə Nas 114:1-2

Allah ali Hökmdar və bəşəriyyətin Padşahıdır. O, Padşahdırsa, onda Padşahlıq da olmalıdır. Allahın Padşahlığı nəyə bənzəyir? Kəvsər Surəsi (Surə 108 – Kəvsər) bu suala cavab verir.

Həqiqətən, Biz Kəvsəri sənə bağışladıq

Surə Kəvsər 108:

Padşah bolluğu verirsə, Onun Padşahlığında bolluq var. Bəs bu, necə bolluqdur? Bu, Zəbur Kitabını yazan peyğəmbərlərə açıqlanmışdır.

Yeşaya (s) peyğəmbər Bakirənin oğlunun gəlişi barədə peyğəmbərlik edirdi. Bu peyğəmbərlik yüz illərlə sonra, İsa Məsihin (s) doğulmasında yerinə yetdi. Lakin Müqəddəs Kitabın digər peyğəmbərlikləri var ki, bunlar Məsihin gəlişinin vaxtını, yerini və xeyir-duasını əvvəlcədən xəbər veriblər.

İsraillilərin tarixində peyğəmbər və padşah olan Davud (s) Yerusəlim şəhərindən hökm edən padşahların sırasında birincisi olub. Lakin buna baxmayaraq, Davud və Süleymandan (s) sonrakı padşahlar şər işlərlə məşğul olublar. Beləliklə, onların padşahlığındakı həyat bu gün bir çox diktatorun hakimiyyəti altında yaşamağa bənzəyir. Həmin vaxt adamlar və millətlər arasında müharibələr olub. Bunları biz bu gün də müşahidə edirik. O vaxt rüşvətxorluq olub, zəngin kasıbı istismar edib. Bu gün də biz bunları görürük. O vaxt ölüm və bədbəxtçilik olub – həmin şey bu gün də var. Lakin Müqəddəs Kitabda peyğəmbərlər gələcəkdə qurulan Padşahlıq barədə yazıblar. Bu, ədalətli, mərhəmətli, məhəbbət və sülh ilə dolu bir Padşahlıq olacaq. Yeşaya (s) peyğəmbər bu Padşahlıqdakı həyatı təsvir edir.

“Millətlər arasında Rəbb hakim olacaq, Çox xalqlar haqqında qərar çıxaracaq. Onlar qılınclarından kotan, Nizələrindən isə dəryaz düzəldəcək. Millət millətə qarşı qılınc qaldırmayacaq, rtıq dava etməyi öyrənməyəcək”

Yeşaya 2:4

Daha müharibə olmayacaq! Bugünkü dünyada sülhə əminlik yoxdur. Lakin adamlar arasındakı sülhdən başqa, peyğəmbər təbiətdə də baş verəcək dəyişiklikdən yazıb.

“O gün qurdla quzu bir yerdə yaşayacaq, Bəbirlə çəpiş birgə yatacaq, Dana, gənc aslan və bəslənmiş mal-qara Yan-yana duracaq, Onları balaca uşaq gəzdirəcək. İnəklə ayı bir yerdə otlayacaq, Onların balaları bir yerdə yatacaq, Şir də buğa tək saman yeyəcək. Südəmər körpə əfi ilanın Yuvası üstündə oynayacaq, Süddən kəsilmiş uşaq Əlini gürzənin yuvasına salacaq. Müqəddəs dağımın heç bir yerində Heç kimə zərər dəyməyəcək, Heç bir kəs o birisini məhv etməyəcək. ünki sular dənizi bürüdüyü kimi Dünya Rəbbin biliyi ilə dolacaq”

Yeşaya 11:6-9

Hələ ki, bu, baş verməmişdir. Peyğəmbərliklər uzun ömür və təhlükəsizlik barədə də yazır:

“Uşaqlar artıq körpə çağlarında ölməyəcək, Uzun ömür sürməyən qoca olmayacaq, Yüz yaşında ölənlər cavan sayılacaq, Yüz yaşına çatmayanlar lənətli sayılacaq. Onlar evlər tikib orada məskunlaşacaq, Üzüm bağları salacaq, bəhrələrindən yeyəcək. ikdikləri evdə özgələr yaşamayacaq, Əkdikləri bağın meyvələrini başqaları yeməyəcək. Çünki xalqım ağaclar tək uzun ömür sürəcək, Seçilmişlərim əllərinin işlərindən zövq alacaq. Onlar boş yerə əlləşməyəcək, Övladları bəlalarla üzləşməyəcək. ünki özləri də, övladları da, Rəbbin xeyir-dualı nəsli olacaq. Onlar Məni çağırmamışdan Mən onlara cavab verəcəyəm, Onlar hələ danışarkən Mən eşidəcəyəm. Qurdla quzu bir yerdə otlayacaq, Şir buğa tək saman yeyəcək, İlanın yediyi torpaq olacaq. Müqəddəs dağımın heç bir yerində Heç kimə zərər dəyməyəcək, Heç bir kəs o birisini məhv etməyəcək». Rəbb belə deyir”

Yeşaya 65:20-25

Təhlükəsizlik, sülh, duaların dərhal cavabı… Bu peyğəmbərliklərin heç biri hələ ki, yerinə yetməyib. Bu peyğəmbərliklər söylənilib və yazıya alınıb. Bir çoxları düşünür ki, bu ümidverici peyğəmbərliklərdə səhv var. Lakin Bakirənin oğul doğması əlaməti hərfi mənada icra olunduğuna görə biz bu peyğəmbərliklərə də ciddi yanaşmalı və onların icra olunmasını gözləməliyik.

Allahın Padşahlığı

Bir qədər düşünsək bunların nə üçün hələ icra olunmadıqlarını anlaya bilərik. Bu peyğəmbərliklər Allahın Padşahlığına aiddir. Allahın Padşahlığında Allah insanların həyatlarında və əməllərində hökm edir. Allahın Padşahlığına aid daha bir peyğəmbərliyi oxuyun:

“Ya Rəbb, bütün yaratdıqların Sənə şükür edəcək, Möminlərin Sənə alqış edəcək. Padşahlığının əzəmətindən deyəcəklər, Qüdrətindən danışacaqlar. Padşahlığının izzətini, əzəmətini bilsin. ənin padşahlığın əbədi padşahlıqdır, Səltənətin nəsildən-nəslə qədər uzanır. Rəbb yıxılanların hamısına dayaqdır,

Zəbur 145: 10-14

Padşah və peyğəmbər Davud (s) bu sözləri təxminən 1000 b.e.ə. yazmışdı (Davud və Müqəddəs Kitabın digər peyğəmbərlərin yaşadığı illəri görmək üçün buraya baxın). Bu peyğəmbərlik Allahın Padşahlığının gələcəyi gün barədə danışır. Bu Padşahlıqda izzət və cah-calal olacaq. Bu Padşahlıq insanların padşahlıqları kimi müvəqqəti olmayacaq. Bu, əbədi Padşahlıq olacaq. Bu Padşahlıq hələ gəlməyib və buna görə də biz sülhə aid peyğəmbərliklərin icra olunduğunu görmürük. Həqiqi sülh Allahın Padşahlığı ilə gəlir.

Müqəddəs Kitabdakı digər peyğəmbər – Daniel (s) təxminən 550 b.e.ə. Babildə yaşayıb. O, İsraillilərin sürgünü zamanı yaşayıb. Daniel həmin Padşahlığın qurulacağı barədə yazır.

Daniel (s) və digər peyğəmbərlər zaman xəttində

Allahın Babil padşahına Padşahlıqların tarixinə aid verdiyi yuxunu Daniel (s) peyğəmbər yozmuşdu. Daniel bunu belə etmişdi:

“Yuxu budur. İndi isə padşahın önündə onu yozaq. Ey padşah, sən şahənşahsan. Göylərin Allahı padşahlığı, qüvvəti, qüdrəti və izzəti sənə verib. O hər yerdə yaşayan bəşər övladlarını, çöl heyvanlarını və göy quşlarını ixtiyarına verməklə səni onlara hökmdar edib. Qızıldan olan baş sənsən! Sonra səndən aşağı səviyyədə olan başqa padşahlıq yaranacaq. Ondan sonra isə tuncdan olan, bütün dünyaya hökmranlıq edən üçüncü bir padşahlıq olacaq. Dördüncü padşahlıq isə dəmir kimi möhkəm olacaq, çünki dəmir hər şeyi qırıb-dağıtdığı kimi o da başqalarını hər şeyi əzən dəmir tək qırıb-əzəcək. Ayaqların və barmaqların bir hissəsinin dulusçu gilindən, bir hissəsinin isə dəmirdən olduğunu görməyinin mənası budur ki, o bölünmüş padşahlıq olacaq. Onda bir qədər dəmir möhkəmliyi qalacaq, necə ki sən dəmiri dulusçu gili ilə qarışıq görmüsən. Ayaq barmaqlarının bir hissəsi dəmirdən, bir hissəsi gildən olduğu kimi bu padşahlığın da bir hissəsi möhkəm, bir hissəsi kövrək olacaq. Dəmiri dulusçu gili ilə qarışıq gördüyünün mənası budur ki, onlar müxtəlif insan nəsilləri vasitəsilə bir-birləri ilə qarışacaq, ancaq dəmir gillə birləşmədiyi kimi onlar da bir-birləri ilə birləşməyəcək. O padşahların dövründə göylərin Allahı heç vaxt dağılmayan bir padşahlıq quracaq və bu padşahlıq başqa xalqın əlinə keçməyəcək. O bütün əvvəlki padşahlıqları əzib-dağıdacaq, özü isə əbədi qalacaq. Sən gördün ki, dağdan bir daş əl dəymədən qoparıldı, dəmiri, tuncu, gili, gümüşü və qızılı parça-parça etdi. Beləcə böyük Allah bundan sonra nə olacağını padşaha bildirib. Bu yuxu doğrudur və onun yozumu da etibarlıdır”

Daniel 2:36-45

Bu Padşahlığın başlanğıcı kiçikdir (‘dağdan bir daş əl dəymədən qoparıldı’), lakin tədricən böyüyərək əbədi Padşahlıq olacaq. Bu, yuxarıda qeyd etdiyimiz Davudun (s) peyğəmbərliyinə oxşayır. Beləliklə, Allah Öz Padşahlığını nə üçün belə ləng qurur? Nə üçün buna bu qədər vaxt lazımdır? Nə üçün bu Padşahlıq hələ gəlməyib? Siz bu barədə düşünəndə xatırlayın ki, bütün padşahlıqlar növbəti hissələrdən ibarətdir:

  • Padşah və ya hakim
  • Vətəndaşlar
  • Qanun
  • Torpaq

Məsələn, mən Kanadada yaşayıram və bura bir padşahlığa bənzəyir. Kanadanın başçısı var –seçilmiş Baş Nazir Castin Trudeau. Kanadanın vətəndaşları var – mən onlardan biriyəm. Kanadada qanun var və bu qanun vətəndaşların hüquq və öhdəliklərini müəyyən edir. Kanadanın torpağı var, yəni yer üzündə müəyyən bir yerdədir; onun ölçüsü, iqlimi, təbii sərvətləri və s. var. Keçmişdə və indiki zamanda mövcud olan bütün ölkə və padşahlıqlar bu dörd hissədən ibarətdir.

Siz və mən Allahın Padşahlığına dəvət olunuruq

Bu, Allahın Padşahlığına da aiddir. Yuxarıda oxuduğumuz peyğəmbərliklərdən artıq gördük ki, bu Padşahlığın xüsusi yeri olacaq (izzətli və əbədi), onun Qanunu olacaq (sülh, ədalət, uyğunluq və s.). Daha iki hissə Allahın Padşahlığının mövcudluğunu mümkün edir: onun Padşahı və onun vətəndaşları. Padşaha biz növbəti məqalədə nəzər salacağıq. Hələlik isə özünüzə sual verin: bu Padşahlığın vətəndaşı olmaq istəyirsinizmi? Yeşaya (s) peyğəmbər bütün adamları bu Padşahlığın vətəndaşı olmağa dəvət edir.

“Ey bütün susamışlar, gəlin su başına! Ey pulu olmayanlar, gəlin, alın, yeyin! Gəlin, şərabı və südü pulsuz, havayı alın! Nə üçün pulunuzu çörək olmayan şeylərə, Qazandığınızı sizi doydurmayan şeylərə xərcləyirsiniz? Məni diqqətlə dinləyin ki, Yaxşı şeylər yeyəsiniz, nemətlərdən dadasınız. Qulaq asın, Mənim yanıma gəlin, Dinləyin ki, sağ qalasınız. Mən sizinlə əbədi əhd, Davuda vəd etdiyim sadiq məhəbbət əhdi kəsəcəyəm. Tapmaq fürsəti olarkən Rəbbi axtarın, O yaxın ikən Onu çağırın”

Yeşaya 55:1-3,6

Allah bu Padşahlıq üçün susayan bütün adamları ona dəvət edir. Padşah Davuda (s) verilən məhəbbət bu vətəndaşlara da veriləcək. Siz dəvət olunursunuzsa, deməli, hələ gəlməmisiniz. Əslində, Allah bizi dəvət edir. Yəni Allah bizi Öz Padşahlığının vətəndaşları olmağa və sülhün idarəsi altında yaşamağa dəvət edir. Beləliklə, hal-hazırda bizim bu Padşahlığa dair bir çox sualımız var: necə, nə vaxt… Biz bunlara  Müqəddəs Kitaba aid sonrakı məqalələrdə nəzər salacağıq. Lakin bir suala siz indi cavab verə bilərsiniz: «Mən bu Padşahlıqda olmaq istəyirəmmi?»

Bakirənin Oğlu əlaməti

Zəbura giriş sözündə qeyd etdim ki, peyğəmbər və padşah Davud (s) Allahdan ilham alaraq Zəburu, sonrakı peyğəmbərlər isə digər kitabları yazdılar. Böyük həcmli kitab yazdığına görə “böyük peyğəmbər” adlanan Yeşayanın peyğəmbərlik sözləri çox əhəmiyyət kəsb edir. O, b.e.ə. 750-ci ildə yaşamışdır. Növbəti zaman xətti Müqəddəs Kitabın peyğəmbərləri ilə bərabər Yeşayanın da yaşadığı dövrü əks etdirir.

Yeşaya və digər peyğəmbərlər zaman xəttində

Yeşaya uzun müddət bundan əvvəl yaşamışdı (təxminən 2800 il əvvəl). Lakin buna baxmayaraq, o, gələcək hadisələr barədə bir çox peyğəmbərliklər etmişdir. Musa (s) peyğəmbər daha əvvəl bu barədə yazmışdı ki, peyğəmbər gələcək barədə xəbər verməlidir. Onun peyğəmbərliyi elə böyük möcüzə barədə xəbər verir ki, Surə Təhrim (Surə 66 – Təhrim) 12-ci ayədə bunu qeyd edir.

“Həmçinin ismətini qoruyan İmran qızı Məryəmi də (misal çəkdi). Biz onun (paltarının yaxasında olan kəsiyinə) Öz ruhumuzdan üfürdük. O, Rəbbinin Sözlərini və Onun Kitablarını təsdiq etdi və itaət edənlərdən oldu” Surə Təhrim 66:12

Təhrim Surəsi nəyi təsvir edir? Peyğəmbərliyi izah etmək üçün Yeşayanın yazısına nəzər salaq.

Zəbur Kitabına girişdə izah olunduğu kimi, Süleymandan (s) sonra yaşayan padşahlar əsasən şər işlərlə məşğul olub. Yeşayanın dövründə yaşayan padşahlar da şər olublar. Buna görə də Yeşayanın kitabı gələcək cəza barədə xəbərdarlıqlarla doludur. Həmin cəza təxminən 150 il sonra baş verdi: Yerusəlim Babil tərəfindən dağıdıldı – qısa tarixi burada oxuya bilərsiniz. Həmçinin Yeşaya daha da uzaq gələcək barədə peyğəmbərlik edərək Allahın verəcəyi xüsusi əlamət barədə deyirdi. Bu, bəşəriyyətə hələ verilməmiş bir hadisə idi. Yeşaya Davudun (s) nəslindən gələn İsrail padşahı barədə danışır. Bu əlamətin Davudun ailəsinə aidiyyəti var:

“Bunun üstündən Yeşaya belə dedi: «Eşidin, ey Davud nəsli! İnsanları bezdirməyiniz bəs deyilmi ki, mənim Allahımı da bezdirirsiniz? Buna görə də Xudavənd Özü sizə işarə verəcək: budur, bakirə qız hamilə olub oğlan doğacaq, adını İmmanuel qoyacaq. Bu uşaq pisə pis deyib yaxşını seçə biləndə kəsmik və bal yeyəcək” (Yeşaya 7:13-15).

Bu, doğrudan da, cəsarətli peyğəmbərlikdir! Heç bakirənin oğlan doğması barədə eşidilib? Bu o qədər ağlasığmaz peyğəmbərlik olub ki, adamlar bunun səhv olduğunu sanıblar. Əlbəttə, gələcək barədə, sadəcə, ehtimal edən adi insan belə bir sözü nə deyər, nə də gələcək nəsillərin oxuması üçün bu sözü yazar. Bu, həqiqətən, ağlasığmaz peyğəmbərlikdir. Lakin  bu gün mövcud olan Ölü Dəniz Əlyazmalarından bilirik ki, bu peyğəmbərlik, əslində, İsanın (s) doğulmasından yüz illərlə əvvəl yazılmışdır.

İsa Məsihin (s) bakirə qızdan doğulması barədə əvvəlcədən peyğəmbərlik edilmişdir

İsa Məsihdən (s) sonra yaşayan bizlər görürük ki, bu, onun gəlişinə aid bir peyğəmbərlikdir. Başqa heç bir peyğəmbər – İbrahim, Musa və Məhəmməd (s) daxil olmaqla, bakirə qızdan doğulmayıb. Bütün insanlardan yalnız İsa (s) bu dünyaya bu yolla gəlmişdir. Beləliklə, İsanın dünyaya gəlməsindən yüz illərlə əvvəl Allah onun gəlişinə dair bir Əlamət verdi və bizi bakirə qızın oğlundan öyrənməyə hazırlaşdırdı. Xüsusilə, iki məsələyə diqqət yetirək.

Anası onun adını ‘İmmanuel’ qoydu

Birincisi, bakirə öz oğlunun adını ‘İmmanuel’ qoyacaq. Adın mənası ‘Allah bizimlədir’. Bunun mənası nədir? Çox güman ki, bunun bir neçə mənası var. Lakin fikir verək ki, bu peyğəmbərlik tezliklə cəzalanacaq şər padşahların dövründə bəyan edilmişdir. Buna görə də, bu peyğəmbərliyin böyük əhəmiyyət kəsb edən mənası odur ki, oğulun doğulması bir əlamətdir: daha Allah cəza verərək onlara qarşı deyil, onlarla birgədir. İsa (s) doğulanda İsraillilər sanki Allah tərəfindən tərk edilmişdilər, çünki düşmənlər onların üzərində hökm edirdi. Bakirənin oğul doğması Allahın bu xalqa qarşı deyil, bu xalq ilə birgə olmasının bir əlaməti idi. Lukanın Müjdəsində İncil yazır ki, İsanın anası Məryəm mələkdən onun oğul doğacağı barədə xəbəri eşidəndə müqəddəs bir ilahi nəğmə ilə mədh etdi. Nəğmənin sözləri bunlardır:

“«Qəlbim Rəbbi ucaldır, Ruhum Xilaskarım Allaha görə şadlanır, Çünki O, Öz qulunun yazıq halını gördü. Çünki Qadir Olan mənim üçün böyük işlər etdi, Onun adı müqəddəsdir! Onun mərhəməti də nəsildən-nəslə Ondan qorxanlara göstərilər. O, qolu ilə qüdrətli işlər gördü, Ürəklərində qürurla düşünənləri pərən-pərən saldı. Hökmdarları taxtlarından endirdi, Məzlumları yüksəltdi. Acları nemətlərlə doydurdu, Varlıları isə əliboş yola saldı. Rəbb qulu İsrailin imdadına çatdı, Ata-babalarımıza vəd etdiyi kimi İbrahimə və onun nəslinə əbədilik Mərhəmət göstərməyi yada saldı»”

Luka 1:46-55

Gördüyünüz kimi, bakirə Məryəm oğul doğacağı barədə xəbəri eşidəndə bunun mənasını başa düşdü: Rəbb İbrahimə və onun nəslinə Öz mərhəmətini əbədi davam edir. Cəza Allahın İsrail xalqından həmişəlik üz döndərməsi demək deyil.

Bakirənin oğlu “pisə pis deyib yaxşını seçə biləcək”

Yeşayanın bu peyğəmbərliyinin ecazkar cəhəti bundan ibarətdir ki, bu oğul “pisə pis deyib yaxşını seçə biləndə kəsmik və bal yeyəcək”. Bunun mənası odur ki, şüurlu yaşa çatanda “pisə pis deyib yaxşını seçəcək”. Mənim gənc oğlum var. Onu çox sevirəm, lakin demək olmaz ki, özbaşına qalanda o, pisə pis deyib yaxşını seçir. Arvadımla birgə mən çox çalışıb işləmişik, öyrətmişik, xatırlatmışıq, öyüd vermişik, nümunə göstərmişik, tərbiyə vermişik, yaxşı dostlar tapmağa kömək etmişik, saf mühitdə onu saxlamağa çalışmışıq və s. Biz ona pisə pis deyib yaxşını seçməyi öyrətmişik, lakin bütün zəhmətimizə baxmayaraq, zəmanət yoxdur. Bir valideyn kimi, öz uşaqlığımı və öz valideynlərimin də mənə “pisə pis deyib yaxşını seçməyi” səylə öyrətdiklərini yadıma salıram. Valideynlər səy göstərməsələr və hər şeyi öz axını ilə getməyə buraxsalar uşaq böyüyüb “pisə pis deyib yaxşını seçən” adam olmaz. Biz sanki, mənəvi ağırlıq qüvvəsinə qarşı çalışırıq; səylərimizi dayandıran kimi hər şey əldən çıxır.

Məhz buna görə biz hamımız evimizin qapısını açarla bağlayırıq; hər bir ölkədə polis lazımdır; bank kartlarının parol-şifrəsi var; bütün ölkələr yeni qanunlar qəbul etmək məcburiyyətindədir. Səbəb odur ki, biz bir-birimizdən özümüzü qorumalıyıq, çünki biz “pisə pis deyib yaxşını seçə bilmirik”.

Hətta peyğəmbərlər belə, həmişə “pisə pis deyib yaxşını seçməyiblər”.

Bu, hətta peyğəmbərlərə də aiddir. Tövrat İbrahim (s) peyğəmbərin iki dəfə öz arvadını “bacı” adlandıraraq yalan danışdığı barədə yazır (Yaradılış 12:10-13 və Yaradılış 20:1-2). Tövrat həmçinin Musa (s) peyğəmbərin bir misirlini öldürdüyü (Çıxış 2:12) və bir dəfə Allahın əmrinə tam itaət etmədiyi barədə yazır (Saylar 20:6-12). Məhəmməd Surəsində (Surə 47 – Məhəmməd) Məhəmməd (s) peyğəmbərə bağışlanmanı diləmək əmr olunur. Yəni o, özü də həmişə pisə pis deyib yaxşını seçməyib.

Bil ki, Allahdan başqa (ibadətə layiq olan) heç bir məbud yoxdur. Sən həm öz günahlarının, həm də mömin kişilərlə mömin qadınların bağışlanmasını dilə. Allah gəzib-dolaşdığınız yeri də, gecələyəcəyiniz məskəni də bilir

Məhəmməd Surəsi 47:19

Müslimin hədisi onun sidq ürəkdən bağışlanma üçün dua etdiyi barədə söyləyir:

Abu Musa Aşari öz atasının səlahiyyəti barədə danışarkən demişdi ki, Allahın Elçisi (s) bu sözlərlə yalvarırdı: “Ey Allah, səhvlərimi, nadanlığımı, istəklərimdə hədd-hüdud bilməməyimi mənə bağışla. Sən mənim işlərimdən özümdən yaxşı xəbərdarsan. Ey Allah, şüurla və şüursuz (diqqətsizlik səbəbi ilə və ya könüllü) etdiyim günahlarımı mənə bağışla. Bütün bunlar (günahlar) məndə var. Ey Allah, tələsik və ya ləng hərəkət səbəbi ilə etdiyim günahlarımı bağışla; təklikdə və ya adamlar arasında etdiyim günahları mənə bağışla. Sən bu günahlardan məndən yaxşı xəbərdarsan. Sən Başlanğıc və Sonsan, hər şeyə Qadirsən”

Müslim 35:6563

Bu, Davud (s) peyğəmbərin tövbə duasına oxşardır:“Məhəbbətinə görə, ey Allah, mənə rəhm et, Bol mərhəmətinə görə qanunsuzluqlarımı sil. Təqsirimi tamamilə yu, Günahımdan məni təmizlə. Günahım daim gözümün qarşısındadır. Sənə, yalnız Sənə qarşı günah işlətmişəm, Gözündə pis sayılanı etmişəm. Məni məhkum etməkdə haqlısan. Mən doğulandan bəri günahkaram, Ana bətnindən belə, təqsirkaram. Sənsə ürəkdə düzlüyün olmasını istəyirsən, Mənə daxilən hikmət öyrət. Məni züfa ilə pak et, təmiz olum, Məni yu, qardan da ağ olum… Bütün təqsirlərimi sil”

Zəbur 51:1-9

Peyğəmbər olduqlarına baxmayaraq, bu adamlar günah ilə mübarizə aparır və bağışlanmaq üçün dua edirdilər. Görünür, Adəmin bütün nəsli üçün bu, adi haldır.

Bakirənin müqəddəs oğlu

Yeşayanın peyğəmbərlik etdiyi bu oğul isə gənc yaşından pisə pis deyib yaxşını seçəcək. Onda xüsusi bir duyğu olacaq. Bunun üçün o, başqa genetikaya mənsub olmalı idi. Bütün peyğəmbərlər atalarından Adəmin günahını miras alıblar. Gördüyümüz kimi, Adəm pisə pis deyib yaxşını seçmədi. Genetika atanın təbiətindən nəslə keçdiyi üçün Adəmin üsyankar təbiəti bizim hamımıza, hətta peyğəmbərlərə belə, keçdi. Lakin bakirədən doğulan Oğul Adəmin nəslindən deyildi. Bakirənin Oğluna ata vasitəsilə Adəmin təbiəti keçmədi. Onun insan atası olmadığına görə O, müqəddəs idi. Məhz buna görə Məryəmin yanına mələyin gəlişini təsvir edən Quran bu oğulu “müqəddəs” adlandırır:

 (Mələk) dedi: “Mən sənə ancaq pak bir oğlan bəxş etmək üçün Rəbbinin elçisiyəm”. (Məryəm) dedi: “Mənə bir insan toxunmadığı və özüm də zinakar olmadığım halda, necə mənim övladım ola bilər?” (Mələk )dedi: «Elədir, lakin Rəbbin buyurdu: “Bu, Mənim üçün asandır. Biz onu insanlar üçün bir möcüzə və Öz tərəfimizdən bir mərhəmət edəcəyik. (Bu,) hökmü verilmiş bir işdir”». (Məryəm) uşağa qaldı və bətnindəki ilə birlikdə gedib uzaq bir yerə çəkildi Məryəm surəsi.

Surə 19:19-22

Yeşaya (s) peyğəmbər aydın demişdi, sonrakı kitablar da bunu təsdiqləyir: bakirə oğul doğacaq, onun insan atası olmayacaq, onun günahlı təbiəti olmayacaq və buna görə də, Müqəddəs olacaq.

Cənnətdəki Adəmə qayıdaq

Bakirənin oğlu barədə təkcə sonrakı kitablar yazmır. Onun barəsində əvvəldən yazılmışdır. Adəmin nümunəsi məqaləsində Allahın İblisə dediyi sözləri oxumuşduq. Bu sözləri burada təkrar edirəm:

“Mən səninlə qadın arasına, Sənin balanla onun övladı arasına Düşmənçilik salıram. Bu övlad sənin başından vuracaq, Sən də onu dabanından sancacaqsan”

Yaradılış 3:15

Allah elə edəcək ki, İblisin “balası”, qadının isə “övladı” olacaq. Bunların arasında nifrət və düşmənçilik olacaq. Qadınla İblis arasında da düşmənçilik olacaq. İblis qadının övladını dabanından sancacaq, qadının övladı isə İblisin başından vuracaq. Bu münasibətlər növbəti diaqramda görünür.

The characters and their relationships in the Promise of Allah given in Paradise

Bu şəxsiyyətlər və onların münasibətləri barədə vədi Allah hələ cənnət bağında verdi.

Lütfən, fikir verin ki, Allah vədini kişinin övladına deyil, qadının övladına aid edir. Bu, qeyri-adi məsələdir, çünki bütün Müqəddəs Kitabda (Tövrat, Zəbur və İncildə) oğulun atadan gəldiyi vurğulanır. Əslində, Qərbdə yaşayan müasir tənqidçilər bu kitablara irad tutaraq deyirlər ki, burada qadının genetikası nəzərə alınmır. Onlar yalnız cinsi fərqi görürlər. Lakin bu ayədə övladın kişi vasitəsilə dünyaya gəlməsi qeyd edilmir. Ayə, sadəcə, övladın qadın vasitəsilə gələcəyini söyləyir və kişinin adını çəkmir.

Yeşayanın bəhs etdiyi “bakirənin oğlu” məhz “qadının övladı”dır

Yeşayanın bakirənin oğul doğacağı barədə etdiyi aydın peyğəmbərliyindən aşkar olur ki, cənnət bağında adı çəkilən övlad yalnız qadından (bakirədən) dünyaya gələcək. Çox xahiş edirəm, qayıdıb Adəmin nümunəsi adlı məqalədə bu barədə təkrar oxuyun. Bunların uyğun gəldiyini görəcəksiniz. Bəşəriyyət tarixinin başlanğıcından Adəmin bütün övladları eyni bəladan əzab çəkərək pisə pis deyib yaxşını seçə bilməyiblər. Əcdadımız Adəm də belə idi. Beləliklə, ilk dəfə günah törədiləndə Allah vəd verdi: Adəmin nəslindən olmayan bir müqəddəs gəlib İblisi başından vuracaq.

Bəs, müqəddəs övlad bunu necə edəcək? Söhbət Allahın sözlərini çatdırmaq idisə, bu vəzifəni İbrahim və Musa (s) kimi peyğəmbərlər sədaqətlə yerinə yetirirdilər. Xeyr, bu müqəddəs övladın vəzifəsi fərqli idi. Bunu anlamaq üçün biz Zəbur Kitabını tədqiq etməliyik.

Zəbur və digər peyğəmbərlərin kitablarına giriş sözü

Peyğəmbərlərin arasında Davud (s) xüsusi yer tutur. İbrahim (s) peyğəmbər ilə yeni dövr başladı. (Bu dövr ərzində Allah insanlarla müəyyən yol ilə davranırdı). Allah İbrahim (s) peyğəmbərə nəslindən böyük milləti vəd etdi, sonra isə böyük qurbanı təqdim etdi. Musa (s) peyğəmbər Pasxa qurbanı vasitəsilə İsrailliləri qul əsarətindən azad etdi və sonra onlara  Qanun verdi ki, onlar bir millət ola bilsinlər. Allahdan lənət deyil, xeyir-dua  almaları üçün onların üzərində hökm edən bir padşahları yox idi. Həmin padşah və peyğəmbər Davud (s) oldu. Davud ilə yeni dövr başlayır. Bu dövr ərzində Yerusəlim şəhərindən padşahlar hökm edirdilər.

Padşah Davud (s) kim olub?

Zaman xəttində İsraillilərin tarixi adlı məqalədən görə bilərsiniz ki, Davud (s) təxminən 1000 il b.e.ə. yaşayıb. İbrahim (s) peyğəmbərdən min il sonra, Musa (s) peyğəmbərdən isə 500 il sonra yaşayıb. Davud (s) uşaqlıqda ailəsinin qoyunlarını otarırdı.

İsraillilərin düşməni olan nəhəng Qolyat İsraillilərə qarşı orduya başçılıq edirdi, İsraillilər isə məyus və məğlub olmuşdular. Davud (s) isə Qolyata qarşı çıxdı və döyüşdə onu öldürdü. Nəhəng əsgəri öldürdüyünə görə gənc çoban Davud (s) məşhur oldu. Bundan sonra İsraillilər öz düşmənlərinə qalib gəldilər. Quran Davud (s) ilə Qolyat arasındakı döyüş barədə belə yazır:

“(Möminlər) Allahın izni ilə onları darmadağın etdilər. Davud Calutu öldürdü. Allah ona hökmranlıq və hikmət verdi, ona istədiyini öyrətdi. Əgər Allah insanların bəzilərini digərləri ilə dəf etməsəydi, yer üzü fəsada uğrayardı. Lakin Allah aləmlərə qarşı lütfkardır”

Surə 2:251

Bu döyüşdən sonra döyüşçü Davudun şöhrəti daha da artdı. Lakin buna baxmayaraq, o, uzun və çətin illərdən sonra padşah oldu. Onun həm digər xalqlardan, həm də İsrail xalqından olan bir çox düşmənləri var idi. Müqəddəs Kitabda Şamuel peyğəmbərin I və II kitabı Davud (s) peyğəmbərin həyatındakı çətinlik və qələbələri barədə yazır. Şamuel (s) Davudu (s) padşahlığa məsh edən peyğəmbər olub.

Davud (s) həmçinin məşhur musiqiçi olub, Allaha həsr olunmuş gözəl mahnılar və şerilər yazıb. Bu barədə Sad Surəsi (Surə 38 – Sad surəsi) yazır:

“Onların dediklərinə səbr et və qüdrətli qulumuz Davudu yadına sal! O, daim (Allaha) üz tutardı. Biz dağları ona ram etmişdik. Onlar axşam çağı və səhər onunla birlikdə (Allahın şəninə) təriflər deyirdilər. Biz quşları da toplum halda (ona ram etmişdik). Hamısı daima (Allaha) üz tutardı. Biz onun mülkünü möhkəmləndirdik, özünə də hikmət (peyğəmbərlik) və düzgün qərar çıxartmaq qabiliyyəti bəxş etdik”

Surə Sad 38:17-20

Bu ayələr Davud (s) peyğəmbərin döyüşçü qüdrətini təsdiqləyir və həmçinin, Allaha quşların nəğmələri ilə bərabər “təriflər” deyirdi. Allah Özü müdrik sözləri bu padşaha vermişdi. Davudun (s) bu mahnı və şeriləri Zəbur Kitabında qeyd olunur. Allahın verdiyi hikmətə görə Davudun (s) yazıları Tövrat kimi müqəddəs və ilahi ilhamla yazılmış hesab olunur. Quran bunu belə izah edir:

“Rəbbiniz göylərdə və yerdə olanları çox yaxşı tanıyır. Biz peyğəmbərlərin bəzisini digərlərindən üstün etdik və Davuda Zəbur verdik”

Surə 17:55

Süleyman – Zəburun davamı

Allahın ilhamı ilə yazılan sözlər uzun ömür sürüb vəfat edən padşah Davudla (s) bitmədi. Onun oğlu və varisi Süleyman (s) da Allahdan hikmət aldı. Surə Sad bunu belə təsvir edir:

“Biz Davuda Süleymanı bəxş etdik. O necə də gözəl qul idi! Daima (Allaha) üz tutardı”

Surə Sad 38:30

Və:

“Davudu və Süleymanı da (yada sal!) Bir zaman onlar özgə adamların qoyunlarının girib zay elədiyi bir əkin sahəsi barəsində hökm vermişdilər. Biz onların hökmünə şahid idik. Biz o hökmü Süleymana anlatdıq. Hər ikisinə hökmranlıq (peyğəmbərlik) və elm bəxş etdik. Biz dağları və quşları Davudla birlikdə (Allahı) tərifləmələri üçün (ona) ram etdik. Bunları Biz etdik”

Surə 21:78-79

Biz Davuda və Süleymana elm verdik. Onlar dedilər: “Bizi Öz mömin qullarının çoxundan üstün tutan Allaha həmd olsun!”

Surə 27:15

Beləliklə, Süleyman (s) Zəburdan sonra Allahın ilhamı ilə daha bir neçə hikmət kitabını yazdı. Onun kitablarının adları bunlardır: Süleymanın Məsəlləri, Vaizin Kitabı, Nəğmələr Nəğməsi.

Zəburdan sonra peyğəmbərlər kitab yazmaqda davam edirlər

Süleyman (s) əbədiyyətə qovuşandan sonra, daha sonra hakimiyyətə gələn padşahlar Tövrata itaət etmədilər və bu padşahlardan heç birinə Allah tərəfindən ilham almış kitabı yazmaq nəsib olmadı. Bütün İsrailin padşahları arasından yalnız Davud və Süleyman (s) Allah tərəfindən ilham almış kitabları yazıblar. Bunlar həm peyğəmbər, həm də padşah olublar. Lakin Süleymandan sonra hökm edən padşahların yanına Allah xəbərdarlıq sözləri deyən peyğəmbərləri göndərib. Böyük balığın udduğu Yunus bu peyğəmbərlərdən idi (Surə 37:139-144). Bu, təxminən, 300 il davam etdi. Bu müddət ərzində Allah tərəfindən bir çox peyğəmbərlər göndərildi. Onların xəbərdarlıq və peyğəmbərlik sözləri də Müqəddəs Kitaba əlavə edildi. Burada izah edildiyi kimi, axırda İsraillilər əsir alındılar və Babilə sürgün oldular. Daha sonra Fars İmperiyasının banisi Kir padşahın dövründə Yerusəlimə qayıtdılar. Bu müddət ərzində Allah peyğəmbərləri göndərməkdə davam edirdi və onların kitabları ilə Əhdi-Ətiq tamamlanır.

Zəbur – Məsihin gəlişinin intizarında

Bizim üçün bütün bu peyğəmbərlər əhəmiyyət kəsb edir, çünki onların yazılarında İncilin təməli qoyulur. Əslində, ‘Məsih’ adını ilk dəfə Davud (s) öz Zəburunda qeyd etmişdir. Sonrakı peyğəmbərlər isə gələcək Məsih barədə daha böyük təfsilatlarla yazırdılar. Bu xüsusilə vacib idi, çünki sonrakı padşahlar Tövrata, İsraillilər isə  Əmrlərə riayət etmirdilər. Vəd, ümid və Məsihin gəlişinin intizarı günah içində yaşayan adamların yaşadığı dövrdə peyğəmbərlik sözlərində əks olunmuşdu. Peyğəmbərlər gələcək barədə xəbər verirdilər. Musa (s) Tövratda bu barədə yazır. Bu peyğəmbərliklər bu gün bizə də aiddir. Bəzilərimiz lazımi tərzdə düzgün həyat yaşamırıq. Günah və səhvlər içində olan adamlar üçün Məsih bir ümid mayakıdır.

İsa Məsihin (s) Zəbura və peyğəmbərlərin kitablarına münasibəti

Əslində, adamlara İncili və Məsihin vəzifəsini izah etmək üçün İsa Məsih özü peyğəmbərlərin kitablarından istifadə edirdi. İsa barədə belə deyilir:

“Sonra Musa ilə bütün Peyğəmbərlərdən başlayaraq Müqəddəs Yazıların hamısında Özü haqqında olanları onlara izah etdi”

Luka 24:27

‘Bütün peyğəmbərlər” sözü Musanın (s) Tövratından və Davudun (s) Zəburundan sonra yazılan peyğəmbərlərin kitablarına istinad edir. İsa (s) Məsih barədə əvvəlcədən edilən peyğəmbərlikləri insanların dərk etmələrini istəyirdi. İsa Məsih (s) belə öyrədirdi:

“Sonra İsa onlara dedi: «Sizinlə birgə olarkən söylədiyim sözlər bunlardır: Musanın Qanununda, Peyğəmbərlərin kitablarında və Zəburda Mənim haqqımda yazılanların yerinə yetirilməsi lazımdır». Bundan sonra Müqəddəs Yazıları anlamaq üçün onların zehnini açdı”

Luka 24:44-45

Burada Davudun yazdığı Zəbur və daha sonrakı peyğəmbərlərin kitablarından söz gedir. İsa Məsih (s) ‘onların zehnini açdı’ və yalnız bundan sonra onlar ‘Müqəddəs Yazıları anlaya bildilər’. Müqəddəs Yazılar – Allahdan ilham almış Tövrat, Zəbur və peyğəmbərlərin kitablarıdır. Məqsədimiz növbəti məqalələrdə İsa Məsihin (s) bu kitablardan verdiyi təliminə nəzər salmaqdır ki, bizim də zehnimiz açılsın və İncili başa düşək.

Davud (s) və digər peyğəmbərlər zaman xəttində

Növbəti rəsmdə əksər peyğəmbərlər göstərilir. Yer kifayət olmadığından hamısını göstərə bilmədik. Burada hər bir peyğəmbərin yaşadığı dövrü görə bilərsiniz. Zaman xəttində İsraillilərin vəziyyəti qeyd olunur. Musanın (s) lənət və xeyir-duaları barədə danışarkən İsraillilərin tarixinə  nəzər saldıqda eyni rənglərdən istifadə etmişdik.

Davud Peyğəmbərin (s.ə.v) və Zaburun bəzi digər peyğəmbərlərinin tarixi qrafiki