Məhkəmə Günü: İnşiqaq Surəsi, Tur Surəsi və Məsih

İnşiqaq Surəsi (Surə 84) Məhkəmə Günündə göyün yarılacağı, yerin dağılacağını təsvir edir: 

Göy yarılacağı və Rəbbini dinləyib boyun əyməyə hazır olacağı zaman; Yer dümdüz ediləcəyi, içindəkiləri kənara atıb boşalacağı və Rəbbini dinləyib boyun əyməyə hazır olacağı zaman; Ey insan! Sən, həqiqətən də, səy göstərib Rəbbinə tərəf can atırsan. Sən Onunla qarşılaşacaqsan! Kimin kitabı sağ əlinə veriləcəksə, o, yüngül sorğu-suala tutulacaq və sevincək öz ailəsinə qayıdacaqdır! Kimin kitabı arxa tərəfindən veriləcəksə, o (özünə) ölüm diləyəcək və alovlu oda atılacaqdır!” 

İnşiqaq Surəsi 84:1-12

İnşiqaq Surəsi Qiyamət Günü haqqında xəbərdarlıq edir: “Kimin kitabı sağ əlinə verilməyəcəksə, alovlu oda atılacaqdır”. 

Əməllərinizin qeyd olunduğu kitab sağ əlinizə yaxud arxa tərəfdən veriləcəyini bilirsinizmi?

Tur Surəsi (Surə 52) Məhkəmə Günündə yerin sarsılacağı və adamların əzabı barədə yazır:

Sən onları sarsılacaqları günə qovuşana qədər tərk et! O gün hiylələri onlara heç bir fayda verməyəcək və onlara kömək göstərilməyəcəkdir. Həqiqətən, zalımlar üçün bundan (başqa) əzab da hazırlanmışdır. Lakin onların çoxu (bunu) bilmir

Surə at-Tur 52:45-47

Səhv əməllər etmədiyinizə və həqiqəti heç vaxt yalan hesab etmədiyinizə əminsinizmi? Həmin Gün Məhkəmədən keçəcəyinizə arxayınsınızmı?

Peyğəmbər İsa Məsih (s) Məhkəmə Günündə əməllərinin siyahısının onlara necə veriləcəyini bilməyən adamlar üçün gəldi. Köməksizlərə kömək etmək üçün gəldi. O, İncildə demişdi:

“İsa yenə onlara dedi: «Doğrusunu, doğrusunu sizə deyirəm: qoyunların qapısı Mənəm. Məndən əvvəl gələnlərin hamısı oğru və quldur idi və qoyunlar onlara qulaq asmadı. Qapı Mənəm, kim Məndən girərsə, xilas olar, girib-çıxar və otlaq tapar. Oğru yalnız qarət etmək, öldürmək və tələf etmək üçün gəlir. Mənsə gəldim ki, onlar həyata, bol həyata malik olsun. Yaxşı çoban Mənəm, yaxşı çoban qoyunlar uğrunda canını verər. Qoyunların çobanı olmayan muzdur isə canavarın gəldiyini görəndə onları atıb qaçar, çünki qoyunların sahibi deyil. Canavar da onları qapıb pərən-pərən salar. Muzdur qaçar, çünki muzdurdur, qoyunlar üçün qayğı çəkməz. Yaxşı çoban Mənəm. Necə ki Ata Məni tanıyır və Mən Atanı tanıyıram, eləcə də özümünküləri tanıyıram, özümünkülər də Məni tanıyır. Mən quzular uğrunda canımı verirəm. Bu ağıldan olmayan başqa quzularım var ki, onları da gətirməliyəm. Onlar da səsimi eşidəcək, beləcə tək sürü, tək Çoban olacaq.

Buna görə də Ata Məni sevir, çünki Mən canımı verirəm ki, yenə də onu geri alım. Canımı Məndən heç kəs ala bilməz, amma onu Özüm verirəm. Onu verməyə də, yenə geri almağa da ixtiyarım var. Bu əmri Atamdan almışam»”

Yəhya 10:7-18

Peyğəmbər İsa Məsih hətta Məhkəmə Günündə Ona məxsus olanları müdafiə etmək və onlara həyat vermək üçün səlahiyyətli olduğunu bəyan edir. Onda bu səlahiyyət varmı? Səlahiyyət haqqında sözlərini  Musa peyğəmbərin Tövratındakı peyğəmbərliklər təsdiqləyir. Tövrat dünyanı altı gün ərzində yaradan Kəlam barədə yazır.  Zəbur və sonrakı peyğəmbərlər Onun gəlişi barədə ətraflı peyğəmbərlik ediblər və Onun gəlişinin səmalarda planlaşdırıldığını göstəriblər.  Adam İsa Məsihə necə məxsus ola bilər? “Mən quzular uğrunda canımı verirəm” – İsanın bu sözlərinin mənası nədir?  Burada həmin izah verilir.

Peyğəmbər İsa Məsihin təlimi həmişə adamların arasında ayrılıq salırdı. Bu, bu gün də belədir. Bu söhbətin sonu barədə növbəti ayələrdə oxuya bilərsiniz və onu dinləyən adamların bölünməsi barədə öyrənə bilərsiniz:

“Bu sözlər üstündə Yəhudilər arasında yenə fikir ayrılığı düşdü. Onların çoxu dedi: «Onda cin var, dəlidir. Niyə Ona qulaq asırsınız?» Başqaları isə dedilər: «Bunlar cinə tutulmuş adamın sözləri deyil. Cin heç kor adamın gözlərini aça bilərmi?»

Yəhudilərin İsa ilə mübahisəsi

O vaxt Yerusəlimdə Təqdis bayramı keçirilirdi. Qış idi. İsa məbədin həyətində olan Süleymanın eyvanında gəzirdi. Yəhudilər İsanın ətrafına yığılıb Ona dedilər: «Nə vaxta qədər ürəyimizi intizarda saxlayacaqsan? Əgər Sən Məsihsənsə, bizə açıq söylə». İsa onlara cavab verdi: «Sizə söylədim, ancaq buna inanmırsınız. Atamın adı ilə gördüyüm işlər Mənim barəmdə şəhadət edir. Amma siz inanmırsınız, çünki Mənim quzularımdan deyilsiniz. Quzularım səsimi eşidir, Mən də onları tanıyıram və Mənim ardımca gəlirlər. Mən onlara əbədi həyat verirəm. Onlar heç vaxt həlak olmayacaq və heç kim onları əlimdən qapmayacaq. Onları Mənə verən Atam hamıdan böyükdür. Onları heç kim Atanın əlindən qapa bilməz. Mən və Ata birik».

Yəhudilər yenə yerdən daş götürdülər ki, Onu daşqalaq etsinlər. İsa onlara dedi: «Sizə Atadan gələn çoxlu yaxşı iş göstərdim. Siz bunların hansına görə Məni daşqalaq etmək istəyirsiniz?» Yəhudilər Ona cavab verdilər: «Səni yaxşı işinə görə deyil, insan olduğun halda Özünü Allah sayaraq küfr etdiyinə görə daşqalaq edirik». İsa onlara dedi: «Məgər sizin öz Qanununuzda yazılmayıb ki, “demişəm: ‹Siz allahlarsınız›”? Allah Öz kəlamını göndərdiyi adamlara “allahlarsınız” deyir. Müqəddəs Yazı ki pozula bilməz. Bəs siz niyə “Allahın Oğluyam” dediyim üçün Mənə – Atanın təqdis edib dünyaya göndərdiyi Şəxsə “küfr edirsən” deyirsiniz? Əgər Atamın işlərini görmürəmsə, Mənə inanmayın. Amma bu işləri görürəmsə, Mənə inanmasanız da, bunlara inanın. Onda Atanın Məndə, Mənim də Atada olduğumu anlayıb bilərsiniz». Onlar yenə İsanı tutmağa çalışdı, amma O, əllərindən sıyrılıb çıxdı.

İsa yenə İordanın o biri sahilinə, Yəhyanın əvvəllər vəftiz etdiyi yerə getdi və orada qaldı. Çoxlu adam Onun yanına gəlib dedi: «Yəhya heç bir əlamət göstərməsə də, onun bu Adam barədə dediyi bütün sözlər doğru çıxdı». Bir çox adam da orada İsaya iman etdi”

Yəhya 10:19-42

Məhkəmə Günü: Masad Surəsi, Hadid Surəsi və Məsih

Masad Surəsi (Surə 111) Son Günün mühakiməsi və alovu barədə xəbərdarlıq edir:

Əbu Ləhəbin əlləri qurusun, qurudu da! Nə var-dövləti, nə də qazandıqları onu qurtara bilməyəcək. O, alovlanan oda atılacaqdır. Onun odun şələsi daşıyan arvadı da. Arvadının boynunda xurma liflərindən kəndir olacaqdır

Masad 111:1-5

Masad Surəsi məhv ola biləcəyimiz barədə xəbərdarlıq edir. Həyat yoldaşı kimi bizim yaxınlarımız da Son Məhkəmə Günündə ölüm təhlükəsi ilə üzləşəcəklər. 

Beləliklə, xəcalətli sirlərimizi bilən Allahın sınağına hazırlaşmaq üçün nə edə bilərik?

Hədid Surəsi (Surə 57) bizi zülmətdən nura çıxarmaq üçün ayələri göndərən Allah barədə yazır.

Sizi zülmətlərdən nura çıxartmaq üçün Öz quluna açıq-aydın ayələri nazil edən Odur. Həqiqətən, Allah sizə Şəfqətlidir, Rəhmlidir

Surə Hadid 57:9

Bizə xəbərdarlıq edilir ki, zülmətdə yaşayanlar həmin Gün azğın şəkildə Nuru axtaracaqlar.

O gün münafiq kişilər və münafiq qadınlar iman gətirənlərə: “(Bir az) gözləyin ki, biz də sizin işığınızdan alaq” – deyəcəklər. (Onlara) deyiləcəkdir: “Geriyə qayıdıb işıq axtarın!” Onların arasına içəri tərəfində mərhəmət, çöl tərəfində əzab olan qapılı bir sədd çəkiləcəkdir. (Münafiqlər) onları haraylayıb deyəcəklər: “Məgər biz sizinlə birlikdə deyildikmi?” (Möminlər) deyəcəklər: “Bəli, lakin siz öz-özünüzü aldadırdınız, (möminlərə bəla üz verməsini) gözləyirdiniz, (haqqa) şübhə edirdiniz və Allahın əmri gələnədək xülyalar sizi yoldan çıxartdı. Tovlayan (şeytan) Allah barəsində sizi yaman aldatdı

Hadid Surəsi 57:13-14

Bəs, həyatımızı Nurda yaşamırıqsa, həmin Gün bizə nə olacaq? Bizim üçün ümid varmı?

Peyğəmbər İsa Məsih (s) həmin Gün bizə kömək etmək üçün gəldi. O, xəcalət içində zülmətdə yaşayanlar üçün Məhkəmə Günündə Nur olduğunu aydın söylədi:

“İsa yenə xalqa dedi: «Dünyanın nuru Mənəm. Mənim ardımca gələn heç vaxt qaranlıqda gəzməyəcək, həyat nuruna malik olacaq». Fariseylər Ona dedilər: «Sən Öz barəndə şəhadət edirsən, Sənin şəhadətin etibarlı deyil». İsa onlara cavab verdi: «Mən Öz barəmdə şəhadət etsəm də, şəhadətim etibarlıdır, çünki haradan gəlib hara gedəcəyimi bilirəm. Sizsə Mənim haradan gəlib hara gedəcəyimi bilmirsiniz. Siz bəşər qaydalarına görə mühakimə edirsiniz, Mənsə heç kəsi mühakimə etmirəm. Mən mühakimə etsəm də, verdiyim hökm doğrudur, çünki tək deyiləm, Məni göndərən Ata da Mənimlədir. Sizin Qanununuzda da yazılıb ki, iki nəfərin şəhadəti etibarlıdır. Mən Öz barəmdə şəhadət edirəm, Məni göndərən Ata da Mənim barəmdə şəhadət edir». Onda İsadan soruşdular: «Atan haradadır?» İsa cavab verdi: «Siz nə Məni, nə də Atamı tanıyırsınız. Əgər Məni tanısaydınız, Atamı da tanıyardınız». İsa bu sözləri məbəddə, nəzir qoyulan yerdə təlim öyrədərkən söylədi. Heç kəs də Onu tutmadı, çünki vaxtı hələ gəlməmişdi.

Sonra İsa yenə onlara dedi: «Mən çıxıb gedirəm, siz Məni axtaracaqsınız və öz günahınız içində öləcəksiniz. Siz Mənim gedəcəyim yerə gələ bilməzsiniz». Onda Yəhudilər dedilər: «Məgər O Özünü öldürəcək ki, “siz Mənim gedəcəyim yerə gələ bilməzsiniz” deyir?» İsa onlara dedi: «Siz aşağıdansınız, Mən yuxarıdanam, siz bu dünyadansınız, Mənsə bu dünyadan deyiləm. Buna görə də sizə “günahlarınız içində öləcəksiniz” dedim. Əgər inanmasanız ki, Mən Oyam, günahlarınız içində öləcəksiniz». Onda «Sən Kimsən?» deyə İsadan soruşdular. İsa onlara dedi: «Əvvəlcədən sizə nə söyləyirəmsə, Oyam. Sizin barənizdə söyləyəcəyim və mühakimə edəcəyim çox şeylər var. Lakin Məni Göndərən haqdır və Mən Ondan eşitdiklərimi dünyaya söyləyirəm». İsanın onlara Ata barədə danışdığını anlamadılar. Onda İsa dedi: «Bəşər Oğlunu yuxarı qaldırdığınız vaxt biləcəksiniz ki, Mən Oyam və Özümdən bir şey etmirəm, ancaq Ata Mənə necə öyrədibsə, o cür danışıram. Məni Göndərən Mənimlədir. O Məni tək qoymadı, çünki Mən daim Onun xoşuna gələnləri edirəm». İsa bu sözləri söylədiyi zaman bir çox adam Ona iman etdi”

Yəhya 8: 12-30

İsa Məsih (s) Qanun barədə danışaraq “Dünyanın Nuru” və böyük səlahiyyət sahibi olduğunu bəyan etdi. Musanın (s) Tövratı Onun gəlişi barədə yazır; Tövrat Onun səlahiyyəti barədə də yazır.  Zəbur və sonrakı peyğəmbərlər Onun gəlişi barədə əvvəlcədən ətraflı söyləyirlər ki,  biz Onun bəyan etdiyi səlahiyyətə malik olduğunu bilək. ‘Bəşər Oğlu’ nədir? İsa Məsih ‘Bəşər Oğlu qaldırılacaq’ deyəndə nəyi nəzərdə tuturdu? ‘Həyatın Nuruna malik olmaq’ nədir? Bu barədə burada yazılır.  Qəlbinizə Nuru bu gün qəbul edin, çünki Məhkəmə Günündə  Nuru axtarmaq daha gec olacaq. Hədid Surəsi bizə xəbərdarlıq edir:

Bu gün nə sizdən, nə də kafirlərdən heç bir fidyə qəbul olunmaz. Sığınacağınız yer də oddur. Sizə layiq olan elə odur. Ora nə pis dönüş yeridir!

Hədid 57:15

Bir gün adamlarla söhbətinin sonunda peyğəmbər İsa Məsihin sözlərinə fikir verin:

“O zaman İsa Ona inanmış Yəhudilərə dedi: «Əgər siz Mənim sözümə sadiq qalsanız, həqiqətən, Mənim şagirdlərimsiniz. Onda siz həqiqəti biləcəksiniz və həqiqət sizi azad edəcək». Yəhudilər İsaya cavab verdilər: «Biz İbrahimin nəslindənik, heç kəsə heç vaxt kölə olmamışıq. Bəs Sən niyə “azad olacaqsınız” deyirsən?» İsa onlara dedi: «Doğrusunu, doğrusunu sizə deyirəm: günah edən hər kəs günahın köləsidir. Kölə evdə daim qalmaz, oğulsa daim qalar. Buna görə də əgər Oğul sizi azad etsə, həqiqətən də, azad olacaqsınız. İbrahimin nəslindən olduğunuzu bilirəm, ancaq bununla belə, Məni öldürməyə çalışırsınız. Çünki Mənim sözüm sizin ürəyinizdə yer tapmır. Mən Atanın yanında gördüklərimi söyləyirəm, sizsə öz atanızdan eşitdiklərinizi yerinə yetirirsiniz».

Onlar İsanın cavabında «bizim atamız İbrahimdir» dedilər. İsa onlara dedi: «İbrahimin övladları olsaydınız, İbrahimin etdiyi əməlləri edərdiniz. Sizsə indi Məni – Allahdan eşitdiyi həqiqəti sizə söyləyən Adamı öldürməyə çalışırsınız. İbrahim belə etmədi. Siz öz atanızın əməllərini edirsiniz». Ona dedilər: «Biz zinadan doğulmamışıq, bizim bir Atamız var, O da Allahdır». İsa onlara dedi: «Əgər Allah sizin Atanız olsaydı, Məni sevərdiniz, çünki Mən Allahdan çıxıb gəlmişəm və indi buradayam. Mən Özümdən gəlmədim, lakin O Məni göndərdi. Söylədiyimi niyə anlamırsınız? Çünki Mənim sözümü dinləyə bilmirsiniz. Siz atanız iblisdənsiniz və atanızın arzularını yerinə yetirmək istəyirsiniz. O, başlanğıcdan qatil idi və həqiqətə sadiq qalmadı, çünki onda həqiqət yoxdur. Yalan söyləyəndə öz xasiyyətinə görə söyləyir, çünki yalançıdır və yalanın atasıdır. Mənsə həqiqəti söylədiyim üçün siz Mənə inanmırsınız. Sizdən kim sübut edər ki, Mən bir günah etmişəm? Mən həqiqəti söyləyirəmsə, niyə Mənə inanmırsınız? Allahdan olan şəxs Allahın sözlərini dinləyər. Sizsə dinləmirsiniz, çünki Allahdan deyilsiniz».

İsanın izzəti

Yəhudilər cavabında Ona dedilər: «Sən Samariyalısan və Səndə cin var. Məgər doğru demirikmi?» İsa cavab verdi: «Məndə cin yoxdur, amma Atama hörmət edirəm, sizsə Məni hörmətdən salırsınız. Mən Özümə izzət axtarmıram, Mənə izzət axtaran və bu işi mühakimə edən Biri var.  Doğrusunu, doğrusunu sizə deyirəm: kim Mənim sözümə riayət edərsə, heç vaxt ölüm görməyəcək». Yəhudilər Ona dedilər: «İndi bildik ki, Səndə cin var. İbrahim də öldü, peyğəmbərlər də. Amma Sən “kim Mənim sözümə riayət edərsə, heç vaxt ölməyəcək” deyirsən. Yoxsa Sən atamız İbrahimdən də üstünsən? O da öldü, peyğəmbərlər də. Axı Sən Özünü kim sayırsan?»  İsa cavab verdi: «Əgər Mən Özümü izzətləndirirəmsə, Mənim izzətim heçdir, amma Məni izzətləndirən Atamdır. Siz Onun barəsində “Allahımızdır” deyirsiniz, lakin Onu tanımırsınız. Mənsə Onu tanıyıram. Əgər “Onu tanımıram” desəydim, sizin kimi yalançı olardım. Lakin Mən Onu tanıyıram və sözünə riayət edirəm.  Atanız İbrahim Mənim günümü görəcəyi üçün şad oldu, görüb sevindi». Buna görə Yəhudilər Ona dedilər: «Sənin heç əlli yaşın yoxdur, İbrahimi necə görmüsən?» İsa onlara dedi: «Doğrusunu, doğrusunu sizə deyirəm: İbrahim olmazdan qabaq Var Olan Mənəm». O zaman İsanı daşqalaq etmək üçün yerdən daş götürdülər, ancaq İsa gizləndi və məbəddən çıxdı”

Yəhya 8:31-59

Məhkəmə Günü: Qariə Surəsi, Təkasur Surəsi və Məsih

Qariə Surəsi (Surə 101) Məhkəmə Günü barədə belə yazır:

(Qəlbləri) Qorxuya salan nədir? Sən haradan biləsən ki, (qəlbləri) Qorxuya salan nədir?

O gün insanlar (ətrafa )səpələnmiş pərvanələr tək olacaqlar. Dağlar isə didilmiş yun görkəmi alacaqdır. (O gün) kimin tərəziləri ağır gələrsə xoşbəxt güzəran sürəcək. Kimin tərəziləri yüngül gələrsə, anası Haviyə olacaqdır

Qariə 101:2-9

Qariə Surəsi Məhkəmə Günündə tərəziləri ağır gələn adamların ümidi barədə yazır.

Bəs, tərəziləri yüngül gələnlər necə? 

Təkasur Surəsi (Surə 102) xəbərdarlıq edir:

Çoxluğa hərisliyiniz başınızı o qədər qatdı ki, (gömülməklə) qəbirləri ziyarət etdiniz. Yox-yox! Siz (aqibətinizi) hökmən biləcəksiniz! Bir də yox! Siz (aqibətinizi) tezliklə biləcəksiniz! Xeyr! Kaş ki, yəqin biləydiniz. Siz Cəhənnəmi mütləq görəcəksiniz! Onu həqiqətən öz gözünüzlə mütləq görəcəksiniz! Sonra, o gün nemətlər barəsində hökmən sorğu-suala tutulacaqsınız

Təkasur Surəsi 102:1-8

Təkasur Surəsi Məhkəmə Günü sorğu-suala tutulacağımız və Cəhənnəmin qorxulu odu barədə yazır. 

Xeyirxah işlərimizin tərəzisi yüngüldürsə, həmin Günə hazır ola bilərikmi? 

Peyğəmbər İsa Məsih xeyirxah işlərinin tərəzisi yüngül olanlar üçün gəldi. O, İncildə demişdi:

“İsa onlara dedi: «Həyat çörəyi Mənəm. Mənim yanıma gələn heç vaxt acmaz, Mənə iman edən heç vaxt susamaz. Lakin sizə dedim ki, Məni gördünüz, amma iman etmədiniz. Atanın Mənə verdiyi şəxslərin hamısı yanıma gələcək və yanıma gələni heç vaxt kənara atmaram. Çünki Öz iradəmi deyil, Məni Göndərənin iradəsini yerinə yetirmək üçün göydən enmişəm. Məni Göndərənin iradəsi budur ki, Mənə verdiyi şəxslərin heç birini həlak olmağa qoymayım, lakin son gündə onları dirildim. Çünki Atamın iradəsi budur ki, Oğulu görüb Ona iman edən hər şəxs əbədi həyata malik olsun və Mən onu son gündə dirildim». Bunun cavabında Yəhudilər İsanın «göydən enmiş çörək Mənəm» sözünə görə deyinib dedilər: «Bu, ata-anasını tanıdığımız, Yusifin Oğlu olan İsa deyilmi? İndi necə olur ki, “göydən enmişəm” deyir?» İsa onlara cavab verdi: «Aranızda deyinməyin. Əgər Məni göndərən Ata bir kəsi cəzb etməsə, o Mənim yanıma gələ bilməz. Yanıma gələni isə Mən son gündə dirildəcəyəm. Peyğəmbərlərin kitablarında yazılıb: “Onların hamısını Allah öyrədəcək”. Atadan eşidib öyrənən hər kəs Mənim yanıma gəlir. Əlbəttə, Allahdan gələn Şəxsdən savayı Atanı heç kəs görməyib, yalnız O, Atanı görüb. Doğrusunu, doğrusunu sizə deyirəm: iman edən əbədi həyata malikdir. Həyat çörəyi Mənəm. Ata-babalarınız çöldə manna yedilər, amma öldülər. Bu isə

Yəhya 6: 35-51

Peyğəmbər İsa Məsih ‘göylərdən endiyini’, eləcə də, Ona iman edənə ‘əbədi həyat’ verəcəyini bəyan etdi. Onu dinləyən yəhudilər səlahiyyətini təsdiq etməyini tələb etdilər. Peyğəmbər isə əvvəlki peyğəmbərlərə istinad etdi. Bunlar Onun gəlişi və səlahiyyəti barədə peyğəmbərlik etmişdilər.  Musanın Tövratı Onun gəlişi barədə yazır;  Musadan (s) sonrakı peyğəmbərlər də Onun gəlişi barədə peyğəmbərlik edirlər.  ‘Ona iman etmək’ nədir?  Bu sualı burada araşdıracağıq.

İsa Məsih şəfa möcüzələritəbiət üzərində möcüzələri ilə Öz səlahiyyətini göstərərək təlimini dəstəkləyirdi. 

“Artıq bayramın yarısı keçəndə İsa məbədə gedib təlim öyrətməyə başladı. Yəhudi başçıları buna heyrətlənib dedilər: «Bu Adam təhsil almadığı halda necə olub ki savadlıdır?» İsa da onlara cavab verdi: «Öyrətdiyim təlim Mənim deyil, Məni Göndərənindir. Kim Onun iradəsini yerinə yetirmək istəyirsə, təlimimin Allahdan olduğunu, yoxsa Özümdən söylədiyimi biləcək. Özündən söyləyən öz izzətini axtarır, lakin Onu Göndərənə izzət axtaran Şəxs haqdır, Onda yalan olmaz. Qanunu sizə Musa vermədimi? Amma heç biriniz Qanuna əməl etmirsiniz. Niyə Məni öldürməyə çalışırsınız?» Xalq cavab verdi: «Səndə cin var. Kim Səni öldürməyə çalışır?» İsa onlara dedi: «Mən bir iş gördüm və hamınız buna heyrətlənirsiniz. Musa sizə sünnət etməyi buyurdu, amma Musa yox, ata-babalarınız bunun əsasını qoydu. Siz Şənbə günü də adamı sünnət edirsiniz. Musanın Qanunu pozulmasın deyə Şənbə günü adam sünnət edilir; bəs Şənbə günü bir adamı tamam sağaltdığıma görə Mənə niyə qəzəblənirsiniz? Zahirə görə mühakimə etməyin, ədalətlə mühakimə edin».

İsa Məsihdirmi?

Onda Yerusəlimlilərin bəzisi dedi: «Öldürməyə çalışdıqları Bu deyilmi? Budur, O açıq danışır, amma Ona bir söz demirlər. Bəlkə rəhbərlər, doğrudan da, Onun Məsih olduğunu öyrəndilər? Ancaq bu adamın haradan olduğunu bilirik, halbuki Məsih gələndə Onun haradan olduğunu heç kəs bilməyəcək». İsa məbəddə təlim öyrədərkən nida edib dedi: «Doğrudan da, Məni tanıyırsınızmı, haradan gəldiyimi bilirsinizmi? Mən Özümdən gəlmədim, lakin Məni Göndərən haqdır. Siz Onu tanımırsınız, Mənsə Onu tanıyıram, çünki Ondan gəlmişəm və O Məni göndərdi». Bu sözlərə görə İsanı tutmağa çalışdılar, lakin heç kəs Ona toxunmadı, çünki vaxtı hələ çatmamışdı. Ancaq xalq arasından çoxu Ona iman edib dedi: «Məsih gələndə bu Adamın etdiklərindən çox əlamət göstərəcəkmi?»

Fariseylər xalqın İsa haqqında belə dedi-qodu etdiyini eşitdilər. Başçı kahinlər və fariseylər Onu tutmaq üçün mühafizəçilər göndərdi. İsa dedi: «Bir az müddət də Mən sizinlə olacağam, sonra isə Məni Göndərənin yanına gedəcəyəm. Siz Məni axtarıb tapmayacaqsınız və Mənim olacağım yerə gələ bilməzsiniz». Bunun cavabında Yəhudilər öz aralarında dedilər: «Bu Adam hara gedəcək ki, Onu tapa bilməyəcəyik? Yunanlar arasına səpələnmiş Yəhudilərin yanına gedib Yunanlaramı təlim öyrədəcək? “Siz Məni axtarıb tapmayacaqsınız və Mənim olacağım yerə siz gələ bilməzsiniz” sözü ilə nə demək istəyir?»

Bayramın sonuncu, təntənəli günündə İsa qalxıb nida edərək dedi: «Kim susayıbsa, yanıma gəlib içsin. Müqəddəs Yazılarda deyildiyi kimi, Mənə iman edənin daxilindən həyat suyu axan çaylar çıxacaq». Bunu Ona iman edənlərin alacaqları Ruh barədə söylədi. Ruh isə hələ verilməmişdi, çünki İsa hələ izzətlənməmişdi.

Xalqın bir qismi bu sözləri eşidəndə «Bu, doğrudan da, gəlməli olan peyğəmbərdir» dedilər. Başqaları isə «Bu, Məsihdir» söylədi, ancaq bəziləri dedi: «Nə? Məsih Qalileyadanmı gəlir? Məgər Müqəddəs Yazılarda deyilmir ki, Məsih Davudun nəslindən, Davudun yaşadığı Bet-Lexem kəndindən gəlir?» Beləcə İsa barədə xalq arasında fikir ayrılığı oldu. Bəziləri Onu tutmaq istədi, amma heç kəs Ona toxunmadı”

Yəhya 7:14-44

Onun vəd etdiyi həyat suyu axan çaylar  Müqəddəs Ruhdur. Həmin Ruh Pentikost günü gəldi. Bu gün Müqəddəs Ruh  Məhkəmə Günündəki ölümdən adamları azad edərək Həyat verir. Biz yalnız öz susuzluğumuzu etiraf etməliyik.

Məhkəmə Günü: Tariq, Adiyat və Məsih

Tariq Surəsi (Surə 86) bizi məhkəmə günü barədə xəbərdar edir:

Şübhəsiz ki, (Allah) onu (dirildib) qaytarmağa qadirdir. Sirlərin sınaqdan keçiriləcəyi gün, onun nə bir qüvvəsi, nə də bir köməkçisi olar

Tariq Surəsi 86:8-10

Tariq Surəsi deyir ki, Allah bizim bütün gizli, xəcalətli və sirli düşüncələrimizi və əməllərimizi sınaqdan keçirəcək və bizə bir köməkçi olmayacaq. Adiyat Surəsi (Surə 100) də həmin günü təsvir edir:

Həqiqətən, insan Rəbbinə qarşı yaman nankordur. Özü də bunun şahididir. Həqiqətən, o, var-dövlətə çox hərisdir. Məgər o bilmir ki, qəbirlərdə olanlar çıxardılacağı və kökslərdə olanlar aşkar ediləcəyi zaman – məhz o gün Rəbbi onlardan xəbərdar olacaqdır?

Adiyat Surəsi 100:6-11

Adiyat Surəsi xəbərdarlıq edir: kökslərdə olan xəcalətli sirlər aşkar ediləcək, çünki Allah bunlardan xəbərdardır.

Biz bu gələcək Gün barədə düşünməyə bilərik. Biz hər şeyin yaxşı olacağına ümid edə bilərik, lakin Tariq Surəsi və Adiyat Surəsi Məhkəmə Günü haqqında çox ciddi xəbərdarlıq edir.

Hazır olmaq daha yaxşı deyilmi? Bu, necə mümkündür? 

Peyğəmbər İsa Məsih (s) həmin Günə hazır olmaq istəyən bizlər üçün gəlib.  O, İncildə dedi:

“Ata ölüləri dirildib onlara həyat verdiyi kimi Oğul da istədiyi şəxslərə həyat verir. Ata heç kəsi mühakimə etmir, lakin hökm çıxarmağı Oğulun ixtiyarına verib ki, hər kəs Ataya hörmət etdiyi kimi Oğula da hörmət etsin. Oğula hörmət etməyən Onu göndərən Ataya da hörmət etmir.

Doğrusunu, doğrusunu sizə deyirəm: Mənim sözümə qulaq asıb Məni Göndərənə inanan şəxs əbədi həyata malikdir və ona hökm çıxarılmayacaq, əksinə, ölümdən həyata keçib. Doğrusunu, doğrusunu sizə deyirəm: Allah Oğlunun səsini ölülərin eşitdiyi zaman gəlir və artıq gəlib; bunu eşidənlər yaşayacaq. Çünki Atanın Özündə həyat olduğu kimi Oğula da Özündə həyat olmağı bəxş etdi. Hökm çıxarmaq səlahiyyətini də Ona verdi, çünki O, Bəşər Oğludur”

Yəhya 5:21-27

Peyğəmbər İsa Məsih (s) böyük səlahiyyətə malik olduğunu bəyan edir. O hətta Məhkəmə Günündəki səlahiyyəti barədə də deyir.  Səlahiyyət haqqında sözlərini  Musa peyğəmbərin Tövratındakı peyğəmbərliklər təsdiqləyir. Tövrat dünyanı altı gün ərzində yaradan Kəlam barədə yazır.  Zəbur və sonrakı peyğəmbərlər Onun gəlişi barədə ətraflı peyğəmbərlik ediblər və Onun gəlişinin səmalarda planlaşdırıldığını göstəriblər.  “Bəşər Oğlu yuxarı qaldırılmalıdır ki, Ona iman edən hər kəs əbədi həyata malik olsun”. Bəs peyğəmbərin bu sözlərinin mənası nədir?  Bu sözlərin izahı  buradadır.

Məhkəmə Günü: Huməzə və Məsih

Huməzə Surəsi (Surə 104) Məhkəmə Günü barədə bizə xəbərdarlıq edir:

Hər bir qeybət edənin, tənə vuranın vay halına! O şəxs ki, mal-dövlət toplayıb onu (təkrar-təkrar) sayır və elə güman edir ki, var-dövləti onu əbədi saxlayacaqdır. Xeyr! O, mütləq Hütəməyə atılacaqdır

Huməzə 104:1-6

Huməzə Surəsi Allahın bizim, xüsusilə də, xəsislər başqaları haqqında pis danışanlar üçün qaladığı Oddur.  Səxavətli, ehtiyacda olana əl tutanlar, zənginə paxıllıq etməyən, başqası barədə pis söz danışmayan, pul məsələsində başqası ilə mübahisə etməyənlərin isə əzilməyəcəklərinə və Qiyamət Günündə Allahın qəzəbi ilə üzləşməyəcəklərinə ümid edə bilərlər. 

Bəs, biz necə?

Peyğəmbər İsa Məsih (s) Allahın qəzəbindən qorxan adamlar üçün gəldi.  O, İncildə deyir:

“Heç kəs göyə çıxmayıb, yalnız göydən enmiş Bəşər Oğlu orada olub. Musa çöldə ilanı yuxarı qaldırdığı kimi Bəşər Oğlu da yuxarı qaldırılmalıdır ki, Ona iman edən hər kəs əbədi həyata malik olsun».

Allah dünyanı elə sevdi ki, vahid Oğlunu verdi; bunu ona görə etdi ki, Ona iman edən hər kəs həlak olmasın, amma əbədi həyata malik olsun. Allah dünyanı mühakimə etmək üçün deyil, Oğlunun vasitəsilə xilas etmək üçün Onu dünyaya göndərdi. Ona iman edən mühakimə olunmur, iman etməyənsə artıq mühakimə olunub, çünki Allahın vahid Oğlunun adına iman etməyib. Mühakimə bundan ibarətdir ki, dünyaya nur gəldi, amma insanlar qaranlığı nurdan daha çox sevdilər, çünki əməlləri şər idi. Pislik edən hər kəs nura nifrət edər, əməllərinin üzə çıxmaması üçün nura tərəf gəlməz. Həqiqətə əməl edənsə nura tərəf gələr ki, əməllərini Allah naminə etdiyi bəlli olsun”

Yəhya 3:13-21

İsa Məsih (s) böyük səlahiyyəti barədə danışırdı. O, hətta, Özünün göydən endiyini bəyan edirdi. O, Samariyalı qadınla söhbətində (burada daha ətraflı oxuya bilərsiniz) Peyğəmbər Özünü ‘canlı sular’ adlandırır:

“İsa ona cavab verdi: «Əgər sən Allahın bəxşişini və “Mənə su ver, içim” deyənin Kim olduğunu bilsəydin, özün Ondan su istəyərdin, O da sənə həyat suyu verərdi». Qadın Ona dedi: «Ağa, su çəkmək üçün bir qabın yox, quyu da dərindir. Bəs o həyat suyunu haradan götürəcəksən? Məgər Sən bu quyunu bizə verən, oğulları və mal-qarası ilə buradan su içən atamız Yaqubdan da üstünsən?» İsa ona cavab verdi: «Bu sudan içən hər kəs yenə susayar, amma Mənim ona verəcəyim sudan kim içsə, heç vaxt susamaz. Lakin ona verəcəyim su onun daxilində əbədi həyat verən bir su qaynağına çevriləcək»”

Yəhya 4:10-14

Səlahiyyət haqqında sözlərini  Musa peyğəmbərin Tövratındakı peyğəmbərliklər təsdiqləyir. Tövrat dünyanı altı gün ərzində yaradan Kəlam barədə yazır.  Zəbur və sonrakı peyğəmbərlər Onun gəlişi barədə ətraflı peyğəmbərlik ediblər və Onun gəlişinin səmalarda planlaşdırıldığını göstəriblər.  “Bəşər Oğlu yuxarı qaldırılmalıdır ki, Ona iman edən hər kəs əbədi həyata malik olsun”. Bəs peyğəmbərin bu sözlərinin mənası nədir?  Bu sözlərin izahı  buradadır.

Yusif kim olub? Onun ibrəti nədir?

Yusif Surəsi (Surə 12) Həzrət  Yusifin hekayəsini təsvir edir. Həzrət Yusif Yaqubun oğlu olub; Həzrət  Yaqub – Həzrət  İshaqın, Həzrət  İshaq isə Həzrət  İbrahimin oğludur. Yaqubun on iki oğlu olub, oğullarından biri Yusif idi. Yusifin on bir qardaşı ona qarşı pis niyyətlə birləşdilər. Bu hekayə ilk dəfə Musanın Tövratında 3500 il bundan əvvəl qeyd olunmuşdu. Tövratdakı bütün hekayə buradadır. Yusif Surəsindən (Surə 12) olan hekayə buradadır. Yusif Surəsi bizə bunun, sadəcə, bir hekayə olmadığını deyir:

Sözsüz ki, Yusif və onun qardaşlarının (hekayətində) soru­­şanlar üçün ibrətlər vardır

Yusif Surəsi 12:7

Yusif və onun qardaşları barədə hekayədə bizim üçün ibrət nədir? Biz bu hekayəni həm Tövratdan, həm də Yusif Surəsindən oxuyaraq bu ibrətləri öyrənəcəyik.

Qarşısında səcdə…?

Bir Əlamət atası Yaquba Yusifin danışdığı yuxusudur:

Bir zaman Yusif atasına dedi: “Atacan! Mən (yuxuda) on bir ulduz, günəş və ay gördüm. Onların mənə baş əydiyini də gördüm”

Yusif Surəsi 12:4

Hekayənin sonunda biz oxuyuruq:

O, ata-anasını taxtın üstündə əyləşdirdi. Onlar (hamısı) onun qarşısında səcdə etdilər. O dedi: “Atacan! Bu, çoxdankı yuxumun yozumudur. Rəbbim onu gerçəkləşdirdi. O, mənə lütf etdi. O, məni zindandan çıxartdı və şeytan mənimlə qardaşlarımın arasına ədavət saldıqdan sonra sizi səhradan (yanıma) gətirdi. Şübhəsiz ki, Rəbbim istədiyinə qarşı lütfkardır. Həqiqətən, O, Biləndir, Müdrikdir

Yusif Surəsi 12:100

Bütün Quranda ‘səcdə’ sözü dəfələrlə təkrar olunur, lakin bunların hamısı duada, Kəbədə, hər şeyə Qadir olan Allaha səcdəyə və ya Allahın möcüzələrinə aiddir (məsələn, Misirin cadugərləri və Musanın hekayəsində). Burada isə insanın (Yusifin) qarşısında ‘səcdə’dən söhbət gedir. Yalnız bir dəfə mələklərə Həzrət Adəmin qarşısında səcdə etmək əmr olunur  (Ta-Ha Surəsi 116 və Ərəf Surəsi 11). Lakin mələklər insan deyil; adamlara verilən qayda Rəbbin qarşısında səcdə etməkdir.

Ey iman gətirənlər! Rüku edin, səcdəyə qapanın, Rəbbinizə ibadət edərək yaxşı işlər görün ki, bəlkə nicat tapasınız

Həcc Surəsi 22:77

Yusif niyə istisna oldu? Atası Yaqub və onun qardaşları nə üçün Yusifin qarşısında səcdə etdilər?

Bəşər Oğlu

Historical Timeline showing Prophet Daniel and other prophets of Zabur

Historical Zaman xətti Daniel peyğəmbər və Əhdi-Ətiqin digər peyğəmbərləri

Müqəddəs Kitabda da yalnız Allahın qarşısında səcdə etmək, yalnız Ona ibadət etmək əmri verilir. Lakin burada da istisna var. Daniel peyğəmbər görüntüdə gələcəyi – Allahın Padşahlığının qurulmasını və ‘Bəşər Oğlu’nu gördü.

Gecə gələn görüntülərdə gördüm ki, budur, bəşər oğluna bənzər Biri göyün buludları ilə gəlir. O, Əzəldən Var Olana yaxınlaşdı və Onun hüzuruna gətirildi. Ona hakimiyyət, izzət və padşahlıq verildi ki, bütün xalqlara, millətlərə və dillərə mənsub adamlar Ona xidmət etsin. Onun hakimiyyəti sona yetməyən əbədi hakimiyyətdir. Onun padşahlığı əsla yox olmayacaq”

Daniel 7:13-14

Yusifin ailəsi Yusifə səcdə etdiyi kimi, görüntüdə adamlar ‘Bəşər Oğlu’na baş əyirlər.

Peyğəmbər İsa Məsih (s)  çox vaxt Özü barədə ‘Bəşər Oğlu’ deyirdi. O, Öz təlimində, verdiyi şəfalardatəbiətin üzərində böyük səlahiyyətə malik idi. Lakin O, Danielin röyada gördüyü kimi, “göyün buludları ilə” gəlmədi. Səbəb həmin röyanın gələcəyə aid olmasındadır, birinci gəlişindən sonra baş verəcək ikinci gəlişinə aiddir. O, (Həzrət Adəmə deyildiyi kimi) Dəccalı məhv etmək üçün bir daha yer üzünə gələcək və Allahın Padşahlığını quracaq.

Birinci gəlişi zamanı O, bakirə Məryəmdən doğulduAllahın Padşahlığı üçün adamlarını satın aldı. Daha sonra O, Özü barədə Bəşər Oğlu kimi buludların üzərində gələcəyi və adamları ayıracağı barədə danışırdı. Yusifin qardaşları Yusifin qarşısında səcdə etdikləri kimi, İsa Məsih də bütün millətlərin qarşısına səcdə ilə gələcəyini gördü. Məsih öyrədirdi:

Bəşər Oğlu bütün mələklərlə birlikdə izzəti ilə gələn zaman Öz izzətli taxtına oturacaq. Bütün millətlər Onun önündə toplaşacaq, O da qoyunları keçilərdən ayıran bir çoban kimi onları bir-birindən ayıracaq. Qoyunları sağına, keçiləri isə soluna qoyacaq.

 O zaman Padşah sağındakılara deyəcək: “Ey sizlər, Atamın xeyir-dua verdiyi adamlar! Gəlin, dünya yaranandan bəri sizin üçün hazırlanmış olan Padşahlığı irs alın. Çünki ac idim, Mənə yemək verdiniz; susamışdım, Mənə su verdiniz; qərib idim, Məni qəbul etdiniz; çılpaq idim, Məni geyindirdiniz; xəstə idim, qayğımı çəkdiniz; zindanda idim, yanıma gəldiniz”. Onda salehlər Ona cavab verib deyəcəklər: “Ya Rəbb, biz Səni nə vaxt ac görüb yemək verdik və ya susamış görüb su verdik?  Nə vaxt Səni qərib görüb qəbul etdik və ya çılpaq görüb geyindirdik? Nə vaxt Səni xəstə və ya zindanda görüb yanına gəldik?” Padşah da cavab verib onlara deyəcək: “Sizə doğrusunu deyirəm: siz bu ən kiçik qardaşlarımdan birinə etdiyinizi Mənə etmiş oldunuz”.

O zaman solundakılara deyəcək: “Ey lənətə gəlmişlər, çəkilin önümdən! İblislə onun mələklərinə hazırlanmış olan əbədi oda yollanın! Çünki ac idim, Mənə yemək vermədiniz; susamışdım, Mənə su vermədiniz; qərib idim, Məni qəbul etmədiniz; çılpaq idim, Məni geyindirmədiniz; xəstə və zindanda idim, qayğımı çəkmədiniz”. Onda onlar da cavab verib deyəcəklər: “Ya Rəbb, Səni nə vaxt ac, susamış, qərib, çılpaq, xəstə və yaxud zindanda gördük ki, Sənə xidmət etmədik?” O zaman onlara cavab verib deyəcək: “Sizə doğrusunu deyirəm: siz bu ən kiçiklərdən birinə etmədiyinizi Mənə etməmiş oldunuz”. Bunlar əbədi əzaba, salehlərsə əbədi həyata gedəcək»

Matta 25:31-46

Həzrət Yusif və İsa Məsih

Qarşısında başqa adamların səcdə etməsindən başqa, Həzrət Yusif və İsa Məsih digər oxşar hadisələri yaşadılar. Bu oxşarlığa fikir verin:

Həzrət Yusifin həyatındakı hadisələr İsa Məsihin həyatındakı hadisələr
İsrailin on iki qəbilə başçıları olan Yusifin qardaşları Yusifə nifrət edərək onu rədd etdilər. Bütün yəhudi xalqı İsa Məsihə nifrət edərək Onu Məsih kimi rədd etdilər.
Yusif qardaşlarının ona səcdə edəcəklərini söyləyir. İsa Məsih Öz qardaşlarının (yəhudilərin) Ona səcdə edəcəkləri barədə (Mark 14:62) söyləyir.
Atası Yaqub Yusifi qardaşlarının yanına göndərir, lakin qardaşları onu rədd edərək ona qarşı sui-qəsd hazırlayır, onu öldürmək istəyirlər. Atası İsa Məsihi qardaşları olan yəhudilərin yanına göndərir, “amma soydaşları Onu qəbul etmədi” (Yəhya 1:11); “İsanı öldürməyi qərara aldılar” (Yəhya 11:53).
Onlar Yusifi quyuya saldılar. İsa Məsih “əvvəlcə aşağılara, yer üzünə də enmişdi”.
Yusifi satdılar və öldürmək üçün özgə adamların əlinə verdilər. İsa Məsihi satdılar və öldürmək üçün özgə adamların əlinə verdilər.
O, uzağa aparıldı; atası və qardaşları onun öldüyünü zənn edirdilər. İsrail xalqı və Onun qardaşları olan yəhudilər İsa Məsihin hələ də ölü olduğunu zənn edirlər.
Yusif qul olaraq alçaldıldı. İsa Məsih özünü “qul surətinə sal”dı və “özünü aşağı tutdu və ölümə qədər itaət göstərdi” (Filipililərə 2:7).
Yusifə günah etməsi barədə böhtan atdılar. Yəhudilər Onu nahaq yerə “çox şeydə ittiham edirdilər” (Mark 15:3).
Yusif qul olaraq həbs olundu; zindanda o, bəzi məhbusların zülmətdən azad olmasını əvvəlcədən gördü.  İsa Məsih “…Qəlbi sınıq olanlar üçün, yaralarını sarımaq üçün, əsirlərə azadlıq, dustaqlara sərbəstlik elan etmək üçün…” göndərilmişdi (Yeşaya 61:1).
Yusif Misirin taxtına qalxır, bütün qüvvələrdən üstün olur, yalnız firona tabe olur. Onun qarşısında adamlar səcdə qılırdılar. “Allah Onu (Məsihi) çox ucaltdı və Ona lütflə bütün adlardan ali bir ad verdi ki, göydə, yerdə və yerin altında olanların hamısı İsanın adına ehtiram edərək diz çöksün və hər dil Ata Allahın izzəti üçün İsa Məsihin Rəbb olduğunu bəyan etsin…” (Filipililərə 2:10-11).
Qardaşları onu ölü hesab etsələr də, millətlər Yusifin yanına gəlir, o isə onları çörəklə təmin edirdi. Yəhudi qardaşları (soydaşları) Onu rədd edərək ölü hesab etsələr də, millətlər İsa Məsihin yanına gəlib yalnız Onun təmin edə biləcəyi həyat çörəyini alırlar.
Yusif öz qardaşlarının xəyanəti barəsində deyir (Yaradılış 50:20). İsa Məsih yəhudi soydaşlarının xəyanəti barəsində deyir ki, bu, Allahın niyyətidir və çoxlu adamların həyatını xilas edəcəyini deyir (Yəhya 5:24).
Onun qardaşları və millətlər Yusifin qarşısında səcdə qılır. Daniel Bəşər Oğlu barədə peyğəmbərlik edir: “Ona hakimiyyət, izzət və padşahlıq verildi ki, bütün xalqlara, millətlərə və dillərə mənsub adamlar Ona xidmət etsin”.

Bir çox təsvirlər və bir çox əlamətlər

Demək olar ki, Tövratın bütün qədim peyğəmbərlərinin həyatları İsa Məsihin həyatının təsviri olub. Bu, Məsihin gəlişindən yüzlərlə il əvvəl baş vermişdir. Bu, bizə göstərir ki, Məsihin gəlişi həqiqətən, Allahın planında olub. Bu, bir insan fikri deyil, çünki insanlar uzaq gələcəyi bilmirlər.

Həzrət Adəmdən başlayaraq, Məsih barədə peyğəmbərliklər olub. Müqəddəs Kitab deyir ki, Həzrət  Adəm

… o gələcək İnsanın əvvəlcədən göstərilən təsviri idi (yəni İsa Məsihin).

Lakin Adəmdən Musaya qədər ölüm hamıya, hətta Adəmin əmri pozmasına bənzər bir günah etməyənlərə də hökmranlıq etdi. Adəm o gələcək İnsanın əvvəlcədən göstərilən təsviri idi”

Romalılara 5:14

Axırda qardaşları Yusifə səcdə etsə də, onun həyatını səciyyələndirən qardaşlarının inkarı, onun qurbanı və qardaşlarından ayrı düşməsi olub. Məsihin qurbanı həmçinin İbrahim peyğəmbərin qurbanında əks etdirilir. Yusifdən sonra Yaqubun on iki oğlundan İsrail xalqının on iki qəbiləsi törəndi; Musa peyğəmbər (s) onları Misirdən çıxartdı. Misirdən çıxış da  Məsihin qurbanına bir işarə olub. Əslində, Tövratda  Məsihin gəlişindən min illərlə əvvəl bir çox Əlamətlər qeyd olunur. Zəbur və digər peyğəmbərlər Məsihin gəlişindən yüz illərlə əvvəl təfsilatları yazıblar.  Məsihin xalq tərəfindən rədd edilməsi Əzab çəkən Qul haqqında peyğəmbərlikdə təsvir edilir. Heç bir insan gələcəyə baxıb yüz illər sonra baş verənləri söyləyə bilməz. Bu peyğəmbərlər Allah tərəfindən ilham almasaydılar, bu təfsilatları haradan bilərdilər? Onlar Allahdan ilham almışdılarsa, onda İsa Məsihin inkar edilməsi və qurbanı Allahın planında olub.

Məsihin gəlişinə aid bu təsvir və peyğəmbərliklərin əksəriyyəti qurbanın səbəbini izah edir:  adamların Allahın Padşahlığına daxil olması və satın alınması üçün Məsih Özünü qurban verdi.

Yusifin nümunəsi, həmçinin uzaq gələcəyə işarə edir; Allahın Padşahlığı başlayacaq və İsa Məsih yer üzünə qayıdanda bütün millətlər Onun qarşısında səcdə qılacaq. İndi yaşadığımız dövrdə bütün adamlar Allahın Padşahlığına dəvət olunurlar. Gəlin  Məaric Surəsində təsvir olunan axmaq adam kimi olmayaq; o, Xilaskarı tapmaq üçün Qiyamət Gününə qədər ləngidi və daha gec oldu. Məsihin sənə həyat təklif etməsi barədə daha çox öyrənin.

Məsih Öz gəlişi barədə öyrədirdi:

O zaman Səmavi Padşahlıq çıraqlarını götürüb bəyin qarşısına çıxan on qıza bənzəyəcək. Onlardan beşi ağıllı, beşi isə ağılsız idi. Ağılsızlar özləri ilə çıraqlarını götürmüşdü, amma yağ götürməmişdi. Ağıllılarsa çıraqları ilə birgə qablarda yağ da götürmüşdü. Lakin bəy gecikdiyindən hamısını yuxu basdı və onlar yatdı. Amma gecə yarısı bir qışqırıq qopdu: “Budur, bəy gəlir, onu qarşılamağa çıxın!” O zaman o qızların hamısı durub öz çıraqlarını düzəltdilər. Ağılsızlar ağıllılara dedi: “Yağınızdan bizə də verin, çünki çıraqlarımız sönür”.  Ağıllılarsa cavab verib dedilər: “Belə olmasın ki, yağ nə bizə çatsın, nə sizə. Yaxşısı budur ki, gedib satıcılardan alasınız”. Onlar yağ satın almağa getdikləri zaman bəy gəldi. Hazır olanlar onunla toy məclisinə girdilər və qapı bağlandı. O biri qızlar da sonradan gəlib “Ağa! Ağa! Qapını bizə aç!” dedilər. O isə cavab verib dedi: “Sizə doğrusunu deyirəm: sizi tanımıram”. Beləliklə, oyaq olun. Çünki siz nə günü, nə də saatı bilirsiniz.

Səmavi Padşahlıq səyahətə çıxan bir adama bənzəyir. O, qullarını çağırıb əmlakını onlara əmanət etdi. O hər birinə öz qabiliyyətinə görə – birinə beş, birinə iki, birinə də bir talant verdi və yola düşdü. Beş talant alan dərhal gedib bunları sərmayəyə qoydu, daha beş talant qazandı. İki talant alan da beləcə daha iki talant qazandı. Bir talant alansa gedib torpağı qazdı və ağasının pulunu gizlətdi.

Uzun zamandan sonra həmin qulların ağası gəldi və onlardan hesabat tələb etdi. Beş talant alan gəlib daha beş talant gətirərək dedi: “Ağa, sən mənə beş talant əmanət etdin. Budur, mən daha beş talant qazandım”. Ağası ona dedi: “Afərin, yaxşı və sadiq qulum! Sən xırda işlərdə sadiq oldun, səni böyük işlər üzərinə qoyacağam. Ağanın sevincinə şərik ol!”

İki talant alan da gəlib dedi: “Ağa, mənə iki talant əmanət etdin. Budur, mən daha iki talant qazandım”. Ağası ona dedi: “Afərin, yaxşı və sadiq qulum! Sən xırda işlərdə sadiq oldun, səni böyük işlər üzərinə qoyacağam. Ağanın sevincinə şərik ol!”

Bir talant alan da gəlib dedi: “Ağa, sənin sərt bir adam olduğunu bilirdim. Əkmədiyin yerdən biçərsən, səpmədiyin yerdən yığarsan.  Ona görə qorxdum, gedib sənin talantını torpaqda gizlətdim. Buyur, öz malını geri götür!” Ağası isə cavab verib ona dedi: “Pis və tənbəl qul! Mənim əkmədiyim yerdən biçdiyimi və səpmədiyim yerdən yığdığımı bilirdinmi? Onda gərək mənim pulumu sərraflara verəydin ki, mən qayıdanda onu faizlə geri alım. İndi əlindəki talantı ondan alın və on talantı olana verin! Çünki kimin varıdırsa, daha çox veriləcək və o, bolluq içində olacaq, kimin yoxudursa, əlində olan da ondan alınacaq. Yaramaz qulu isə qaranlıq çölə atın. Orada ağlaşma və diş qıcırtısı olacaq”

Matta 25:1-30

Əyyub peyğəmbər kim olub? Nə üçün o, bu gün məşhurdur?

Beyyinə Surəsi (Surə 98) yaxşı adam olmağın şərtlərini təsvir edir:

“Halbuki onlara, dini məhz Allaha məxsus edərək, həniflər kimi ibadət etmək, namaz qılmaq və zəkat vermək əmr olunmuşdu. Doğru din də elə budur!”

Beyyinə Surəsi 98: 5

Eyni ilə, Əsr Surəsi (Surə 103) Allah qarşısında pis vəziyyətə qalmamaq üçün bizə gərək olan xüsusiyyətlər barədə yazır:

“Həqiqətən, insan ziyan içərisindədir. Yalnız iman gətirib yaxşı işlər görənlər, bir-birinə haqqı məsləhət görənlər­­ və bir-birinə səbrli olmağı məsləhət edənlərdən başqa”

Əsr Surəsi 103:2-3

Əyyub (s) peyğəmbər Beyyinə və Əsr Surələrində təsvir olunan kimi olub. Əyyub peyğəmbər çox məşhur olmasa da, Quranda dörd dəfə adı çəkilir.

“Biz Nuha və ondan sonrakı peyğəmbərlərə vəhy etdiyimiz kimi sənə də vəhy etdik. Biz İbrahimə, İsmailə, İshaqa, Yaquba və onun nəslinə, İsaya, Əyyuba, Yunusa, Haruna və Süleymana da vəhy etdik. Davuda da Zəburu verdik”

Nisa Surələri 4:163

“Biz ona İshaqı və Yaqubu bəxş etdik. Hər ikisini doğru yola yönəltdik. (Bundan) əvvəl Nuhu da doğru yola yönəltmişdik. Onun nəslindən olan Davudu, Süleymanı, Əyyubu, Yusifu, Musanı və Harunu da. Biz yaxşı əməl sahiblərini belə mükafatlandırırıq”

Ənam Surələri 6:84

Əyyubu da (yada sal!) Bir zaman o, Rəbbinə yalvarıb demişdi: “Mənə, həqiqətən də, bəla düçar olubdur. Sən rəhmlilərin ən rəhmlisisən!”

Ənbiya Surələri 21:83

Qulumuz Əyyubu da yada sal! Bir zaman o, öz Rəbbinə yalvarıb demişdi: “Şeytan mənə bəla və əzab toxundurmuşdur!”

Sad Surələri 38:41

Əyyub İbrahim, İsa Məsih, Davud kimi peyğəmbərlərin siyahısına daxildir, çünki o, daha sonra Müqəddəs Kitaba daxil edilən bir kitab yazmışdı. Onun kitabı onun həyatını təsvir edir. O, Nuhİbrahim (s) peyğəmbərlərin arasındakı dövrdə yaşayıb. Müqəddəs Kitab onun barəsində belə yazır:

“Us ölkəsində Əyyub adlı bir şəxs var idi. O, kamil, əməlisaleh, Allahdan qorxan və özünü şərdən uzaq saxlayan bir adam idi. Onun yeddi oğlu, üç qızı var idi. O, yeddi min baş qoyuna, üç min baş dəvəyə, beş yüz cüt öküzə, beş yüz baş eşşəyə və çoxlu nökərlərə sahib olub şərqdə yaşayanlar arasında ən varlı adam sayılırdı.

Oğlanları növbə ilə evlərində ziyafət qurar və üç bacılarını da çağırardılar ki, birgə yeyib-içsinlər. Ziyafət müddəti bitəndən sonra Əyyub övladlarını çağırtdırıb təqdis edər və erkən qalxıb bütün övladlarının sayına görə yandırma qurbanı təqdim edərdi. Əyyub «bəlkə övladlarım günaha bataraq ürəklərində Allaha lənət ediblər» deyə düşündüyündən həmişə belə edərdi”

Əyyub 1:1-5

Beyyinə və Əsr Surələrinin təsvir etdiyi bütün zəruri xüsusiyyətlər Əyyubda olub. Lakin daha sonra Şeytan Rəbbin qarşısına gəldi. Əyyubun Kitabı onların arasında olan söhbəti qeyd edir:

“Bir gün ilahi varlıqlara Rəbbin hüzuruna qalxmaq üçün gələndə Şeytan da onlara qoşulub gəldi. Rəbb Şeytana dedi: «Haradan gəlirsən?» Şeytan cavabında «dünyanı gəzib-dolaşmaqdan» dedi. Rəbb ona dedi: «Qulum Əyyuba yaxşı-yaxşı nəzər sala bildinmi? Axı yer üzərində onun kimisi yoxdur. O, kamil, əməlisaleh, Allahdan qorxan və özünü şərdən uzaq saxlayan bir adamdır».  Şeytan Rəbbə belə cavab verdi: «Əyyub Allahdan boş yerəmi qorxur? Canına, evinə, var-dövlətinə sipər olub onu qoruyan Sən deyilsənmi? Əlinin bütün əməyinə bərəkət vermisən, sürüləri bütün ölkəni bürüyüb. İndi bir əl uzadıb onun var-yoxunu əlindən al, o, gözünün qabağında mütləq Sənə lənət edəcək».

Rəbb Şeytana dedi: «Yaxşı, sahib olduğu hər şeyi sənə təslim edirəm, amma canına toxunma». Beləliklə, Şeytan Rəbbin hüzurundan getdi”

Əyyub 1:6-12

Beləliklə, bundan sonra Şeytan Əyyubun üzərinə bəlalar gətirir:

“Bir gün Əyyubun oğulları ilə qızları böyük qardaşlarının evində yemək yeyib şərab içərkən bir nökər gəlib Əyyuba belə dedi: «Öküzlər cüt sürür, eşşəklər də onların yanında otlayırdı. Bu zaman Səbalılar hücum edib onları apardılar və nökərləri qılıncdan keçirtdilər. Təkcə mən sağ qalmışam ki, sənə xəbər gətirim». O hələ sözünü qurtarmamış başqa nökər gəlib dedi: «Göydən Allahın odu töküldü. Həm qoyunları, həm də nökərləri yandırıb külə çevirdi. Təkcə mən sağ qalmışam ki, sənə xəbər gətirim». O, sözünü qurtarmamış başqa nökər gəlib dedi: «Xaldeylilərdən üç qoşun hücum edərək dəvələrini apardı və nökərləri qılıncdan keçirtdi. Təkcə mən sağ qalmışam ki, sənə xəbər gətirim». O hələ sözünü qurtarmamış başqa bir nökər gəlib belə dedi: «Oğullarınla qızların böyük qardaşlarının evində yemək yeyib şərab içərkən qəflətən çöldə güclü tufan qopdu və evin dörd tərəfini bürüdü. Ev uçub bu cavanların üstünə töküldü, hamısı öldü. Təkcə mən sağ qalmışam ki, sənə xəbər gətirim».

Buna görə Əyyub durub cübbəsini yırtdı, saç-saqqalını kəsdi, yerə sərilib səcdə etdi.  O belə dedi:

«Bu dünyaya çılpaq gəlmişəm,

Çılpaq da gedəcəyəm.

Verən də Rəbdir, alan da Rəbdir.

Rəbbin isminə alqış olsun!»

Bütün bu hadisələr baş verərkən Əyyub özünə günah qazanmadı və Allahı təqsirləndirmədi”

Əyyub 1:13-22

Şeytan Əyyubu Rəbbə lənət oxumağa məcbur etmək istəyirdi. Buna görə də, ikinci dəfə hücum etdi.

“Başqa bir gün ilahi varlıqlar Rəbbin hüzuruna qalxmaq üçün gələndə Şeytan da onlara qoşulub Rəbbin hüzuruna qalxmaq üçün gəldi. Rəbb Şeytana dedi: «Haradan gəlirsən?» Şeytan «dünyanı gəzib-dolaşmaqdan» deyə cavab verdi. Rəbb dedi: «Qulum Əyyuba yaxşı-yaxşı nəzər sala bildinmi? Axı yer üzərində onun kimisi yoxdur. O, kamil, əməlİsaleh, Allahdan qorxan və özünü şərdən uzaq saxlayan bir adamdır. Məni vadar etdin ki, boş yerə onu məhv edim, amma o hələ kamil olaraq qalıb». Şeytan Rəbbə belə cavab verdi: «Dəri əvəzinə dəri! İnsan canına görə hər şeyini verər. Əlini uzadıb onun ətinə və sümüyünə toxun, o, gözünün qabağında mütləq Sənə lənət edəcək». Rəbb Şeytana dedi: «Yaxşı, onu sənə təslim edirəm. Yalnız canını alma».

Beləliklə, Şeytan Rəbbin hüzurundan getdi və sonra Əyyubun bədəninə başdan ayağadək ağrılı çibanlar çıxartdı. Əyyub çibanlarını qaşımaq üçün bir saxsı parçası götürdü və kül içində oturdu.  Arvadı ona dedi: «Yenə də kamil olaraq qalacaqsan? Lənət et Allaha, öl qurtar!» Əyyub cavab verdi: «Lap nadan arvadlar kimi danışırsan. Nə oldu, Allahdan yaxşılığı qəbul edək, pisliyi qəbul etməyək?» Bütün bu hadisələr baş verərkən Əyyub özünə günah qazandıran bir kəlmə də demədi”

Əyyub 2:1-10

Məhz buna görə Ənbiya Surəsi Əyyubun dərd içində fəryad etdiyi, Sad Surəsi isə Şeytanın onu xəstəliyə salması barədə yazır.

Əyyub bəlaya düşəndə üç dostu ona baş çəkməyə gəlir.

“Əyyubun üç dostu – Temanlı Elifaz, Şuahlı Bildad və Naamatlı Sofar onun başına gələn bütün bəlaları eşidərkən üçü də yaşadıqları yerdən çıxıb bir yerdə görüşdü. Onun dərdinə şərik olmaq və onu ovutmaq üçün yanına gəldilər. Əyyubu uzaqdan görərkən tanıya bilmədilər, hönkürüb ağlayaraq öz cübbələrini cırıb-dağıtdılar və yerdəki torpağı götürüb başlarına tökdülər. Yeddi gün-yeddi gecə onunla birlikdə quru yerdə oturdular. Kimsə ağzını açmadı, çünki Əyyubun dərdinin nə qədər böyük olduğunu gördülər”

Əyyub 2:11-13

Dostları Əyyubun başına gələn bəlaların səbəbini bilmək istəyirdilər. Əyyubun Kitabı onların uzun söhbətlərini bir çox fəsildə qeyd edir. Axırda dostlar Əyyuba bəlanın yalnız pis adamların üzərinə gəldiyini deyirlər: çox güman ki, Əyyub gizlicə günah edib. Günahlarını tövbə etsə, Allah onu bağışlayar. Lakin Əyyub hər dəfə təqsiri olmadığını, bəlaların səbəbini bilmədiyini söyləyir.

Onların söhbətləri uzun olduğu üçün bunları ətraflı tədqiq edə bilmərik, lakin Əyyub sualları arasında əmin olduğu bir söz deyir:

“Amma mən bilirəm ki, Satınalanım yaşayır,

Axırda O, yer üzərində dayanacaq.

Dərim yox olandan sonra

Bədən alıb Allahı görəcəyəm.

Mən Ona baxacağam,

Başqası yox, mən öz gözlərimlə görəcəyəm.

Budur, ürəyim həsrətdən üzülür!”

Əyyub 19:25-27

Bəlaların səbəbini bilməsə də, Satınalanın yer üzünə gələcəyini dəqiq bilirdi. Satınalan günahlarına görə qiymət ödəyəcək bir Şəxsdir. Əyyub ona ‘Satınalanım’ deyir. Yəni Əyyub onun üçün gələcək Satınalan barədə bilirdi. Əyyubun “dərisi yox olandan sonra” (yəni öləndən sonra) o, Allahı öz gözləri ilə görəcək.

Əyyub gələcəyə, Dirilmə Gününə baxır. Dirilmə Günü Allah ilə üz-üzə görüşəcəyinə əmindir, çünki onu Satınalan yaşayır və onu satın alıb.

Məaric Surəsi (Surə 70) həmçinin Dirilmə Günü və Satınalan barədə yazır. Lakin Məaric Surəsi həmin Günə və Xilaskara xor baxan axmaq barədə yazır: 

“(Halbuki) onlar bir-birini görəcəklər. Günahkar o günün əzabından qurtarmaq üçün fidyə vermək istəyər – öz oğullarını, həyat yoldaşını və qardaşını, ona sığınacaq vermiş nəslini və yer üzündə olanların hamısını – təki (bu) onu xilas etsin”

Məaric Surələri 70:11-14

Axmaq adam Məaric Surəsində xilaskar axtarsa da uğursuz olur. O, həmin Günün – Qiyamət Gününün cəzasından onu xilas edəcək bir nəfəri axtarır. Onun övladları, arvadı, qardaşı və yer üzündə olan bütün adamlar onu xilas və ya satın ala bilmir. Onlar onu xilas edə bilmirlər, çünki özləri də öz cəzalarını çəkməlidirlər.

Əyyub saleh olub, lakin buna baxmayaraq, həmin Gün Satınalana ehtiyac duyduğunu bilirdi. Çətinliklərə baxmayaraq, o, Satınalanın olduğuna əmin idi. Tövrat “günahın əvəzi ölümdür”, “Satınalan öz həyatı ilə qiyməti ödəməlidir” yazır. Əyyub bilirdi ki, “axırda O, yer üzərində dayanacaq”. Əyyubun Satınalanı kimdir? Ölən və  yer üzündə dayanmaq üçün dirilən yeganə şəxs – peyğəmbər İsa Məsihdir (s). Cəzanın (Ölümün) qiymətini ödəyən və axırda yer üzərində dayana bilən Kəs yalnız Odur.

Əyyub kimi salehin Satınalana ehtiyacı olubsa, sizin və mənim də Qiyamət Günü Ona ehtiyacımız  böyük deyilmi? Beyyinə və Əsr Surələrində xüsusiyyətləri təsvir olunan xeyirxah adama Satınalan gərəkdirsə, bəs bizə necə? Gəlin Məaric Surəsindəki Sonuncu Günə qədər gözləyən və cəzasından onu satın alan şəxsi uğursuz axtaran axmaq kimi olmayaq. Peyğəmbər İsa Məsih (s) sizi satın ala bilər, bunu indi anlayın. Əyyub peyğəmbər əvvəlcədən bildiyi kimi, siz də bunu əvvəlcədən bilin.

Öz kitabının sonunda Əyyub Rəbb ilə görüşür (burada oxuyun) və onun xoş həyatı bərpa olunur (burada oxuyun). 

İlyas peyğəmbər kim olub? Bu gün o bizə necə istiqamət verə bilər?

İlyas peyğəmbərin adı Ənam və Saffat Surələrində üç dəfə çəkilir:

“Zəkəriyyəni, Yəhyanı, İsanı və İlyası da. Hamısı əməlisalehlərdən idilər”

Ənam Surələri 6:85

“Şübhəsiz ki, İlyas da elçilərdəndir. Bir zaman o, öz qövmünə demişdi: “Məgər qorxmursunuz? Siz yaradanların ən yaxşısını qoyub niyə Bələ yalvarırsınız – həm sizin Rəbbiniz, həm də əcdadlarınızın Rəbbi olan Allahımı (tərk edirsiniz)?” Onlar onu yalançı saydılar. Ona görə də hamısı (Cəhənnəmə) gətiriləcəkdir. Yalnız Allahın seçilmiş (səmimi) qullarından başqa. Sonradan gələnlər arasında ona (gözəl xatirə) qoyduq. İlyasinə salam olsun! Həqiqətən, Biz yaxşı iş görənləri belə mükafatlandırırıq. Həqiqətən, o, Bizim mömin qullarımızdandır”.

Saffat Surələri 37:123-132

Müqəddəs Kitabın peyğəmbərlərindən biri olduğuna görə İlyasın da adı Yəhya və İsa Məsihlə bərabər çəkilir. Qeyd etdiyimiz kimi, İlyas Baal bütünün peyğəmbərlərinə qarşı çıxmışdı. Bu, Müqəddəs Kitabda burada ətraflı təsvir olunur. İndi biz (Saffat Surəsinin vəd etdiyi kimi, “sonradan gələnlər”) İlyasın xeyir-duasına nəzər salacağıq.

İlyas və Baal bütünün peyğəmbərləri

İlyas Baal bütünün 450 peyğəmbərinə qarşı çıxan sərt insan olub. O, bu qədər adama necə qarşı çıxa bildi? Müqəddəs Kitabda yazılana görə o, ağılla bir sınağı təşkil etdi. Həm İlyas, həm də Baal bütünün peyğəmbərləri heyvan qurban təqdim etməli, lakin qurbanı yandırmaq üçün alov gətirməməli idilər. Hər kəs göydən alov endirməsi üçün öz Allahına dua etməli idi. Qurbana göydən alov göndərən Allah həqiqi, Var olandır. Beləliklə, bu 450 peyğəmbərlər bütün gün ərzində Baalı çağırdılar və göydən qurbana alov göndərməsi üçün yalvardılar, lakin alov gəlmədi. Daha sonra tək İlyas Yaradana göydən qurbana alov göndərməsi üçün dua etdi və dərhal göydən alov gəldi, bütün qurbanı yandırdı. Bu sınağın şahidi olanlar həqiqi Allahın və yalançı bütün kim olduğunu bildilər. Baalın yalanı üzə çıxdı.

Biz bu sınağın şahidi olmamışıq, lakin peyğəmbərin Allahdan gəlib-gəlmədiyini öyrənmək üçün İlyas kimi bunu sınaya bilərik. Sınaq elə olmalıdır ki, yalnız Allah və onun elçisi sınaqdan keçə bilsin, bütə sitayiş edən peyğəmbərlər isə sınaqdan keçməyəcəklər.

İlyasın sınağı bu gün

İlyasdan nümunə götürərək bunu necə sınamaq olar?

Nəcm Surəsi bizə deyir:

“Axirət də, dünya da Allahındır”

Nəcm Surəsi 53:25

Axirəti əvvəlcədən yalnız Allah bilir. Adamlar gələcəyi əvvəlcədən bilmir; yalnız hadisələr baş verəndən sonra bilirlər. Buna görə də gələcəyi söyləmək sınağı bizə yarayır. Heç bir insan və ya büt bunu edə bilməz. Gələcəyi yalnız Allah bilir.

Bir çox adam peyğəmbər İsa Məsihin (s) İncildə dediyi sözlərin Allahdan olub-olmamasına şübhə edirlər, bu sözlərin ağıllı adamlar tərəfindən yazıldığını düşünürlər. Bu suala cavab vermək üçün İlyasın sınağını keçirə bilərik. Tövrat, Zəbur və peyğəmbərlərin kitabları İsa Məsihdən (s) yüz illərlə, hətta min illərlə əvvəl yazılmışdır. Bunlar yəhudi peyğəmbərlər tərəfindən yazılmış kitablardır və buna görə də, ‘xristianların’ yazıları deyil. Bu qədim əlyazmalar İsa Məsihin həyatındakı hadisələr barədə dəqiq peyğəmbərliklər edirlərmi? Burada Tövratın peyğəmbərlikləri barədə oxuya bilərsiz. Burada Zəburun və sonrakı peyğəmbərlərin kitablarındakı peyğəmbərliklər barədə oxuya bilərsiz. İlyas kimi özünüz sınayıb yoxlayın: peyğəmbər İsa Məsih (s) haqqında İncilin yazdıqları həqiqətən Allahdandır, yoxsa adamlar İncili təhrif ediblər?

Ənam Surəsi Yəhya və İsa Məsih ilə bərabər İlyasın da adını çəkir. Maraqlıdır ki, Əhdi-Ətiqin sonuncu Kitabında İlyasın yer üzünə gələcəyi və adamları Məsihin gəlişinə hazırlaması haqqında yazır. İncildə  İlyas kimi gələn Yəhya peyğəmbər barədə oxuyuruq. O, adamların səhv həyat tərzinə qarşı çıxdı və onları  Məsihin gəlişinə hazırladı. Yəhya və Məsihlə bərabər İlyas haqqında da peyğəmbərliklər edilib.

Quran tək kitabdır! Bəs, hədislər bu barədə nə deyir?

“Quran bir əlyazmadır – eyni dildə, hərflərlə və oxunuşla verilib. Burada insan şərhi və ya tərcümə səhvi yoxdur… Dünyanın müxtəlif yerlərində olan evlərdəki Quranı götürüb müqayisə etsəniz onların arasında fərq tapmazsınız”.

Bu sözləri mənə dostum yazdı. O, Müqəddəs Quranı İncilin mətni ilə müqayisə edirdi. İncilin 24000 qədim əlyazmaları mövcuddur və onların arasında çox kiçik fərqlər var, sadəcə, bir neçə söz fərqlidir. 24000 əlyazmaların hamısında bütün mövzular və fikirlər eynidir.  Bu, İsa Məsihin qurban ölümü və dirilməsinə də aiddir. Yuxarıda oxuduğunuz kimi, Quran mətnlərinin arasında bir fərqin olmadığı barədə çox söz deyilir və buna görə də, Quranın Müqəddəs Kitabdan daha üstün olması vurğulanır, çünki möcüzəli şəkilidə onun qorunub saxlanılması bunu təsdiq edir. Bəs hədislər Quranın tərtibatı barədə nə deyir?

Peyğəmbərdən Xəlifələrə qədər dövrdə Quranın tərtib olunması

Ömər ibn Xəttab yazır:

Hişam ibn Hakim ibn Hizamın Furqan Surəsini məndən fərqli söylədiyini eşitdim. Allahın Elçisi bunu mənə özü öyrətmişdi (fərqli tərzdə). Beləliklə, mən onunla (dua vaxtı) mübahisə etmək istədim, lakin duanın bitməsini gözlədim. Daha sonra mən onun paltarını boynuna dolayaraq onu tutub Allahın Elçisinin yanına gətirdim və dedim: “Bu Furqan Surəsini mənə öyrətdiyindən fərqli söylədiyini eşitdim”. Peyğəmbər mənə onu buraxmağı əmr etdi və Hişamdan Surəni söyləməyi xahiş etdi. O, Surəni əzbər söyləyəndə Allahın Elçisi dedi: “Surə belə verilmişdi”. Daha sonra o, Surəni söyləməyi məndən xahiş etdi. Mən Surəni əzbər söyləyəndən sonra o dedi: “Surə belə verilmişdi. Quran yeddi müxtəlif yol ilə verilmişdir, beləliklə, sizə necə asandırsa, elə də onu söyləyin”.

Sahih al-Bukhari 2419; Kitab 44, hədis 9

İbn Məsud danışmışdı:

Bir nəfərin (Quran) ayəsini başqa cür söylədiyini eşitdim; peyğəmbərin isə həmin ayəni fərqli söylədiyini eşitmişdim. Beləliklə, onu peyğəmbərin yanına gətirdim və bu barədə ona xəbər verdim, lakin onun üzündə narazılıq ifadəsinə fikir verdim. Daha sonra o dedi: “Hər ikiniz haqlısınız, ayrı-seçkilik salmayın, çünki sizdən əvvəl yaşayan xalqlar ayrı-seçkilik saldılar və məhv olundular”.

Səhih əl-Buxari 3476 Kitab 60, hədis 143

Bu iki hədis bizə aydın söyləyir ki, Məhəmməd peyğəmbərin (s) dövründə Quranı müxtəlif cür söyləyirdilər və Məhəmməd (s) peyğəmbər bunların hamısını qəbul edir və təsdiqləyirdi. Bəs onun ölümündən sonra nə baş verdi?

Abu Bəkr və Quran

Zaid İbn Thabit yazır:

Yamama əhalisi (yəni Müsailimaya qarşı döyüşən peyğəmbərin bir çox tərəfdarları) öldürüləndə Abu Bəkr As-Siddiq məni çağırmaq üçün bir nəfəri göndərdi. (Mən onun yanına getdim) və Ömər İbn Al-Xəttabın onunla oturduğunu gördüm. Abu Bəkr daha sonra (mənə) dedi: “Ömər yanıma gəlib dedi: “Yamama döyüşü günündə Quran Qürrələri (yəni Quranı əzbər bilənlər) arasında tələfat çox oldu. Qorxuram, digər döyüşlərdə daha böyük tələfatlar olar və beləliklə, Quranın böyük hissəsi itmiş olar. Buna görə də təklif edirəm, sən (Abu Bakr) əmr et ki, Quran toplansın. “Allahın Elçisi etmədiyi işi sən necə edə bilərsən?” mən Ömərə dedim. Ömər cavab verdi: “Allah üçün bu yaxşı işdir”. Ömər öz təklifini qəbul etməyim üçün çox təkid etdi, o vaxta qədər ki, Allah qəlbimi açdı və mən Ömərin təklifində yaxşı tərəfi görməyə başladım”. Daha sonra Abu Bəkr (mənə) dedi. “Sən ağıllı cavansan və sənə şübhə etmirik; sən Allahın Elçisi üçün ilahi vəhyləri yazırdın (ﷺ). Beləliklə, sən Quranın (hissələrini) axtarmalısan və onu bir kitaba toplamalısan”. Allahın izni ilə onlar mənə dağı yerindən köçürməyi əmr etsəydilər bu, Quranı bir yerə toplamaq qədər çətin olmazdı.  Daha sonra mən Abu Bakrə dedim: “Allahın Elçisinin (ﷺ) etmədiyi işi sən necə edəcəksən?” Abu Bəkr cavab verdi: “Allahın izni ilə, bu yaxşı işdir”. Abu Bəkr ta ki, Allah ürəyimi açana qədər mənə təkid etməkdə davam edirdi və Abu Bəkr ilə Ömərin ürəyinə qoyduğunu mənim də ürəyimə qoydu. Beləliklə, mən Quranı axtarmağa başladım və (üzərində yazılan) palma gövdələrindən, nazik ağ daşlarda və həmçinin onu əzbər bilən adamlardan toplamağa başladım və Abi Xuzaima Al-Ansaridən Tövbə Surəsinin sonuncu ayəsini tapana qədər davam etdim. Bu ayəni ondan başqa bir kimsədə tapa bilmədim. Ayə belədir: “Həqiqətən sizin yanınıza aranızdan bir Elçi (Məhəmməd) gəldi. İstənilən yara və ya çətinliyiniz onu kədərləndirir (Bəraət Surəsinin sonuna qədər (Tövbə) (9.128-129). Daha sonra Quranın bütöv əlyazmalarının (nüsxəsi) Abu Bəkr ölənə qədər onda qaldı; daha sonra Ömərin ömrü bitənə qədər onda qaldı və daha sonra Ömərin qızı Həfsədə qaldı.

Səhih əl-Buxari 4986 : Kitab 66, hədis 8

Bu, Abu Bəkr Məhəmməddən (s) sonra xəlifə olanda baş vermişdi. Hədis bizə deyir ki, Məhəmməd (s) heç vaxt Quranı bir mətn formasına salmamışdı və ya bu barədə bir göstəriş verməmişdi. Quranı əzbər bilənlər döyüşlərdə şəhid olduqlarına görə Abu Bəkr və Ömər (2-ci xəlifə) Zaidi yola gətirdilər ki, o, Quranı müxtəlif mənbələrdən toplamağa başlasın. Zaid əvvəlcə bunu etmək istəmirdi, çünki Məhəmməd (s) mətni standart formasına salmaq barədə bir göstəriş verməmişdi. O, bir neçə yoldaşına Quranı davamçılarına öyrətməyi etibar etmişdi. Növbəti hədis bizə bu barədə deyir:

Masriq danışıb:

Abdulla İbn Əmr Abdulla İbn Məsudun adını çəkib dedi: “Həmişə bu adamı sevəcəyəm, çünki eşitmişdim, peyğəmbər (ﷺ) demişdi: ‘Quranı dörd nəfərdən götürüb (əzbərlə): Abdulla İbn Məsud, Səlim, Muadh və Ubai İbn Kab'”.

 Səhih əl-Buxari 4999: Kitab 66, hədis 21

Lakin buna baxmayaraq, peyğəmbərin (s) ölümündən sonra davamçıların arasında fikir ayrılığı artdı, çünki ayələr fərqli tərzdə söylənilirdi. Növbəti hədis Surə 92:1-3 (Al-Layl) aid fikir ayrılığı barədə yazır:

İbrahim danışır:

Abdulla (bin Məsudun) yoldaşları Abu Dardanın yanına gəldilər (və bundan əvvəl onlar onun evinə gəlmişdilər), o, onları axtarıb tapdı. Daha sonra onlardan soruşdu: ‘Sizlərdən Abdulla kimi (Quranı) əzbər kim söyləyə bilər?” Onlar cavab verdilər: “Hamımız”. O sual verdi: “‘Sizlərdən kim onu əzbər bilir?” Onlar Əlqama işarə etdilər. Daha sonra o, Əlqamadan soruşdu: “Abdulla İbn Məsud Al-Lail Surəsini necə söyləyir?” Alqama əzbər dedi: ‘Kişi və qadın ilə’. Abu Ad-Darda dedi: “Şəhadət edirəm sizə ki, Peyğəmbərin də eynilə söylədiyini eşitmişəm, lakin bu adamlar mənim belə söyləməyimi istəyirlər: And olsun kişini və qadını yaradana’. Lakin Allah haqqı, mən onların dediyini etməyəcəyəm.

: Vol. 6, Kitab 60, hədis 468

Bu gün Quran Leyl Surəsi 92:3-cü ayəni ikinci variantda yazır. Maraqlıdır ki, əvvəlki hədisdə Məhəmməd peyğəmbərin (s) Quranı əzbər danışmaq üçün səlahiyyət təyin etdiyi dörd nəfərdən biri olan Abdulla və Abu Ad-Darda bu ayəni başqa cür söyləyirdilər və onu başqaları kimi söyləmək istəmirdilər.

Növbəti hədis göstərir ki, bütün İslam imperiyasının regionlarında ayəni müxtəlif cür əzbər söyləyirdilər, elə ki, ayənin deməsindən haralı olduğu müəyyən edilirdi. Növbəti hədisdə Kufalı İraqis Surə 92:1-3-ü Abdulla İbn Məsud kimi söyləyir.

‘Alqama dedi:

Abu Darda ilə görüşdüm və o, mənə dedi: Haralısan? Mən dedim: Mən İraqdanam. O yenə soruşdu: Hansı şəhərindən? Cavab verdim: Kufa şəhərindən. O yenə soruşdu: Sən Abdulla b. Məsud kimi ayəni söyləyirsən? Mən dedim: Bəli. O dedi: Bu ayəni əzbər de. Beləliklə, mən əzbər dedim: “(And olsun (yer üzünü zülmətə) bürüməkdə olan gecəyə! And olsun aydınlaşan gündüzə! And olsun kişini və qadını yaradana!” O güldü və dedi: Allahın Elçisinin (ﷺ) bunu belə söylədiyini eşitmişəm.

Kitab 6, hədis 346

İbn Abbas deyir:

Ömər dedi, aramızda (Quranı) əzbər danışanların ən yaxşısı Ubai olub. Lakin buna baxmayaraq, biz onun söylədiklərinin bəzilərini demirik.’ Ubai deyir: ‘Mən bunu Allahın Elçisinin (ﷺ) ağzından eşitmişəm və heç bir halda bir hissəsini belə, kənarda qoymaram”. Lakin Allah dedi: “Vəhyimizin heç birini Biz ləğv etməyəcəyik və ya unutdurmarıq. Biz onu daha yaxşısı ilə və ya ona bənzəri ilə əvəz edəcəyik”. 2.106

Kitab 66, hədis 27

Ubai  Quranı əzbər söyləyənlərin ‘ən yaxşısı’ olmasına baxmayaraq (Məhəmməd (s) özü ona fikir vermişdi), cəmiyyətdə olanların qalan hissəsi onun söylədiklərinin bir hissəsini kənar etdi. Hansı hissələrin ləğv olunmalı və ləğv olunmamalı olduğuna dair mübahisələr gedirdi. Növbəti hədisdə gördüyümüz kimi, problem belə həll olundu.

Xəlifə Osman və Quran

Anas İbn Malik danışır:

Huzeyfə  İbn Al-Yaman Osmanın yanına gəldi. Həmin vaxt Şəm əhalisi və İraq əhalisi Arminya və Adharbijanı ələ keçirmək üçün müharibə edirdilər. Huzeyfə  onların (Şəm və İraq) əhalisinin Quranı fərqli söylədiklərindən narahat idi və buna görə də o, Osmana dedi: “Ey imanlıların başçısı! Yəhudilər və xristianlar kimi olmasın deyə, bu xalqı xilas et ki, Kitab (Quran) barədə onlarda fikir ayrılığı yaranmasın”. Beləliklə, Osman Həfsəyə xəbər göndərdi: “Quranın əlyazmasını bizə göndər ki, biz Quranın hissələrini tərtib edərək mükəmməl nüsxə yaradaq və əlyazmaları sonra sənə qaytaraq”. Həfsə onu Osmana göndərdi. Osman daha sonra Zaid İbn Thabit, Abdulla İbn AzZubair, Said İbn Al-As və AbdurRahman İbn Harith İbn Hişama əmr etdi ki, əlyazmaları köçürərək mükəmməl nüsxə yaratsınlar. Osman Quranı bilən üç kişiyə dedi: “Qureyşə dair Zaid İbn Thabit ilə razı olmasanız, daha sonra onu Qureyş dialektində yazın, Quran onların dilində verilmişdir”. Beləliklə, onlar bunu etdilər və bir çox surətləri yazandan sonra Osman orijinal əlyazmaları Həfsəyə göndərdi. Osman hər bir Müsəlman vilayətinə yazdıqları bir nüsxəni göndərdi və Quranın hissələrini və ya bütöv əlyazmaları yandırmağı əmr etdi.

 : Kitab 66, hədis 9

Buna görə də bu gün Quranın mətni hər yerdə eynidir. Səbəb bu deyil ki, Məhəmməd peyğəmbər (s) bir mətni qəbul etdi və ya istifadə etdi (o, yeddi mətni istifadə edirdi). Məhəmməd peyğəmbər (s) səlahiyyətli Quranı da tərtib etmədi. O, bunu etmədi. Əslində,  online sunna arasında “müxtəlif oxunan Quran ayələri” axtarsanız 61 hədis görəcəksiniz ki, bunlar Quranın müxtəlif oxunuşları barədə yazırlar. Bugünkü Quran təkdir, çünki Osman (üçüncü xəlifə) bir variantı götürdü, onun üzərində düzəlişlər etdi və digər variantları yandırdı. Növbəti hədislər bugünkü Quranda olan düzəlişlər barədə  yazırlar:

İbn Abbas dedi:

Ömər dedi: “Qorxuram, uzun müddət keçəndən sonra adamlar deyəcəklər: “Müqəddəs Kitabda Rəcm (daşqalaq) barədə bir söz tapmırıq” və nəticədə adamlar Allahın verdiyi öhdəlikdən yan keçə bilərlər. Qulaq asın! Mən təsdiq edirəm ki, Rəcm cəzası qanunsuz cinsi əxlaqsızlıq edən kəsə tətbiq oluna bilər, əgər o, evlidirsə və cinayəti şahidlər və ya hamiləlik və ya etiraf təsdiq edirlərsə”. Sufyan əlavə etdi: “Bu sözü mən əzbərləmişəm”. Ömər əlavə etdi: “Əlbəttə, Allahın Elçisi (ﷺ) Rəcm cəzasını tətbiq edirdi və biz də ondan sonra tətbiq edirdik”.

Kitab 86, hədis 56

İbn Abbas dedi:

…Allah Məhəmmədi həqiqət ilə göndərdi və ona Müqəddəs Kitabı açıqladı və Allah Rəcm (daşqalaq) barədə göstərişi də verdi. Bu, zina edən evli adamın (kişi və qadının) daşqalaq olunmasına aiddir. Biz bu ayəni söylədik, anladıq və əzbər söylədik. Allahın Elçisi (ﷺ) daşqalaq cəzasını tətbiq edirdi və biz də ondan sonra edirdik…”

 Buxari Kitab 86, hədis 57

Bu gün Quranda daşqalaq barədə (Rəcm) bir söz yoxdur. Beləliklə, bu, düzəliş vaxtı mətndən çıxarılıb.

İbn Az-Zubair dedi: Mən Osmana dedim: “Bəqərə Surəsində olan bu ayə: “Sizlərdən kim ölür və dul qadınlarını sağ qoyur…” başqa ayə ilə ləğv olunub. Daha onu (Quranda) nə üçün yazırsınız?” ‘Osman dedi: “Onu (olduğu yerdə) qoyun qalsın, … çünki mən onda (yəni Quranda) olan əvvəlki yazını dəyişməyəcəyəm”.

 : Vol. 6, Kitab 60, hədis 60

Burada biz Osman və İbn Az-Zubair arasında fikir ayrılığı görürük. Söhbət ləğv olunmuş ayəni Quranda saxlayıb-saxlamamaq barəsindədir. Osman özü bildiyi kimi etdi və buna görə də ayə bu gün Qurandadır. Lakin bu barədə mübahisə gedir.

Osman və Tövbə Surəsindəki (Surə 9) başlıq

Osman İbn Affan dedi:

Yazid al-Farisi dedi: İbn Abbas deyəndə eşitmişdim: Mən Osman İbn Affandan soruşdum: Hansı səbəblə sən yüz ayəsi olan Surələrə aid Bəqərə Surəsini və Ənfal Surəsini Quranın ilk uzun Surəsi və ya fəslinə aid etdin və onların arasında “Mərhəmətli və Rəhmli Allahın adı ilə” yazmadın?

Osman cavab verdi: Quranın ayələri peyğəmbərə (ﷺ) veriləndə o, onları onun üçün  yazmağa bir nəfəri çağırır və ona deyirdi: Bu ayəni bunu və bunu söyləyən Surəyə yaz; və bir və ya iki ayə veriləndə o, (onlara dair) oxşar sözü deyirdi. (Surə) al-Ənfal Mədinədə verilən ilk Surədir, (Surə) Bəqərə isə Quranda sonuncu verilən Surədir və bunların məzmunu Ənfal Surəsi ilə oxşardır. Buna görə də Ənfal Surəsinin bir hissəsi olmasına baxmayaraq, mən onu yeddi uzun Surələrə aid etdim və bunların arasında “Mərhəmətli və Rəhmli Allahın adı ilə” yazmadım.

 : Kitab 2, hədis 396

Surə 9 (Tövbə və ya Barah) Quranda yeganə Surədir ki, ‘Mərhəmətli və Rəhmli Allahın adı ilə’ sözləri ilə başlamır. Hədis bunun səbəbini izah edir. Osman Surə 9-u Surə 8-in bir hissəsi olduğunu hesab edirdi, çünki mövzu bənzər idi. Sual-cavabdan görürük ki, ilk müsəlman cəmiyyətində bu, mübahisəli məsələ olub. Növbəti hədis bir nəfərin Osmanın Quranına münasibətini göstərir.

‘Abdulla (b. Məsud) dedi ki, o, (yoldaşlarına onlarda olan Quranın nüsxələrini) gizlətməyi söylədi və daha sonra dedi:

Bir şeyi gizlədən hər bir kəs gizlətdiyini Qiyamət Günü üzə çıxaracaq və daha sonra dedi: Kimin söylədiyi kimi mənə söyləməyi əmr edirsən? Mən Allahın Elçisinin (ﷺ) qarşısında Quranın yetmişdən çox Surəsini əzbər söyləmişəm və Allahın Elçisinin (ﷺ) adamları bilir ki, mən Allahın Kitabını (onlardan) daha yaxşı anlayıram və kiminsə məndən yaxşı Surələri anladığını bilsəydim, onun yanına gedərdim. Şaqiq dedi: Məhəmmədin (ﷺ) adamlarının yanında oturmuşam, lakin heç kimin onun əzbər söylədiyini rədd etməsini və ya bunlarda bir qüsur tapmasını eşitməmişəm.

Səhih Müsəlman Kitab 44, hədis 162

Bir neçə məsələyə fikir verin:

  1. Abdulla b. Məsud müxtəlif səbəblərə görə davamçılarına Quranı gizlətməyi tapşırır.
  2. Görünür, başqa bir kəs ona fərqli cür əzbər söyləməyi əmr edir. Bunun səbəbini bilmək üçün Osmanın Quranın standart mətnini yaratdığı vaxta nəzər salaq.
  3. İbn Məsudun Quranı fərqli cür əzbər söyləməyə etirazının səbəbi budur: Mən (Məsud) Kitabı daha yaxşı anlayıram.
  4. Şaqiq dedi ki, Məhəmmədin adamları Məsud ilə razı idilər.

Quranın bu gün mövcud olan müxtəlif mətnləri

Buna baxmayaraq, Osmanın düzəlişlərindən sonra mətndə fərqlər qaldı. Əslində, görünür, 4-cü əsrdə  peyğəmbərdən [(s)] sonra fərqli oxunuşa qayıtmağa icazə verildi. Beləliklə, bu gün əsas oxunan Ərəb mətn Hafs (və ya Hofs) olduğuna baxmayaraq, Şimali Afrikada Varş, Qərbi Afrikada Al-Duri və digərləri mövcuddur. Bu mətnlər əsasən yazılışa və sözlərdə olan kiçik müxtəlifliyə görə fərqlənir. Adətən bu, mənaya təsir göstərmir. Lakin mənaya təsir göstərən bəzi fərqli sözlər geniş fikrə deyil, kiçik hissəyə aiddir.

Beləliklə, Quranın hansı variantının istifadəsini seçmək olar?

Biz öyrəndik ki, bu gün Ərəbcə Quranın fərqli variantları mövcuddur və Məhəmməd peyğəmbərin (s) ölümündən sonra Quranın mətni düzəldildi və əlyazmalar arasından seçildi. Quran mətnində fərq çox azdır və bunun səbəbi o dövrdə fərqli mətnlərin yandırılmasındadır. Quran ayələrinin fərqli oxunuşuna aid qeydlər yoxdur; səbəb bu fərqli oxunuşların mövcud olmaması deyil, fərqli mətnlərin məhv edilməsindədir. Çox güman ki, Osman Quranın gözəl mətnini tərtib etdi, lakin bu, yeganə mətn deyildi və bu mətn ziddiyyətsiz deyildi. Beləliklə, Quran “orijinal yazıdır – bir dildə, eyni hərflərlə, eyni oxunuşla. İnsan şərhinə ehtiyac qalmır” fikri geniş yazılsa da, düzgün deyil. Həm Müqəddəs Kitabın, həm də Quranınmətn fərqliliyi olduğuna görə, hər ikisinin əlyazmaları mövcuddur. Bu əlyazmalar bugünkü mətnin orijinala yaxın olduğunu təsdiq edir. Hər iki kitab orijinalı layiqincə təmsil edə bilər. Bir çoxları kitabların məzmununu başa düşməyə çalışmır. Bunun səbəbi Qurana həddən böyük sitayiş və Müqəddəs Kitabın dəyişməzliyinə həddən çox xor baxmaqdır. Bundansa, kitabları anlamaq üçün böyük səy göstərsəydik, daha yaxşı olardı. Kitablar ilk növbədə bunun üçün verilmişdir. Bunu etmək üçün Adəmdən başlamaq əla olardı.

Qədr gecəsi, izzətli sübh və peyğəmbərlərin dünyası

Quranda Qədr Surəsi (Surə 97) Qədr gecəsini təsvir edir:

“Həqiqətən, Biz onu (Quranı) Qədr gecəsində nazil etdik! Sən haradan biləsən ki, Qədr gecəsi nədir? Qədr gecəsi min aydan xeyirlidir. O gecə Rəbbinin izni ilə mələklər və Ruh (Cəbrayıl) hər işə görə (yerə) enirlər. O gecə sübh açılanadək əmin-amanlıq olur”

Qədr Surəsi 97:1-5

Qədr gecəsini təsvir edən Qədr Surəsi onun ‘min aydan xeyirli’ olduğunu söyləyir. Bu ayədə Qədr gecəsinin nə olduğu barədə sual verilir.  Qədr gecəsində Ruh nə edir ki, bu gecəni min aydan xeyirli edir?

Leyl Surəsi (Surə 92) həmin günü oxşar şəkildə təsvir edir və gecədən sonra gələn nurdan bəhs edir. Gündüz günəşin çıxması ilə gəlir və Allah insana istiqamət verir, çünki O, əvvəldən axıra qədər hər şeyi bilir. Buna görə də Allah bizi od və son barədə xəbərdarlıq edir.

“And olsun (yer üzünü zülmətə) bürüməkdə olan gecəyə! və olsun (günəşin çıxması ilə) aydınlaşan gündüzə!”

Leyl Surəsi 92:1-2

“Şübhəsiz ki, doğru yola yönəltmək Bizə aiddir. Sözsüz ki, Axirət də, dünya həyatı da Bizimdir. Mən sizi alov saçan bir odla qorxutdum”

Leyl Surəsi 92:12-14

Qədr Surəsini və Leyl Surəsini növbəti ayə ilə müqayisə edin:

“Həmçinin bizdə daha əmin olan peyğəmbərlik sözləri var. Onlar qaranlıq yerdə işıq saçan bir çırağa bənzəyir. Səhər açılıb dan ulduzu ürəklərinizdə doğana qədər bu sözlərə diqqət verirsinizsə, yaxşı edirsiniz”

2 Peter 1:19

Oxşarlığı görürsünüz? Qədr Surəsini və Leyl Surəsini oxuyanda bu ayə yadıma düşdü. Ayə həmçinin gecədən sonra gələn səhər barədə yazır. Gecə vaxtı peyğəmbərlərə vəhy verilir. Ayə həmçinin peyğəmbərlərin sözünə etinasızlıq göstərməmək barədə bizə xəbərdarlıq edir. Əks halda kəskin nəticələrlə üzləşəcəyik.

Bu ayəni həvari Peter yazıb. O, şagirdlərin başçısı və peyğəmbər İsa Məsihin (s) yoldaşı olub. Saff Surəsi (Surə 61) İsa Məsihin şagirdləri barədə yazır:

Ey iman gətirənlər! Allahın köməkçiləri olun. Necə ki, Məryəm oğlu İsa həvarilərə: “Allah yolunda kimlər mənə köməkçi olacaq?”– demiş, həvarilər də: “Bizik Allahın köməkçiləri!”– demişdilər. İsrail oğullarından bir zümrə iman gətirdi, digər bir zümrə isə kafir oldu. Biz də iman gətirənləri düşmənlərinə qarşı qüvvətləndirdik və onlar üstün gəldilər

Saff Surəsi 61:14

Saff Surəsi deyir ki, İsa Məsihin şagirdləri ‘Allahın köməkçiləri’ olub. Şagirdlərin sözlərinə iman edənlər bəhs edilən qüvvəni qəbul edəcəklər. Şagirdlərin başçısı kimi Peter Allaha kömək edərək rəhbərlik edirdi. Peyğəmbər İsa Məsihin (s) şagirdi olduğuna baxmayaraq, onun bir çox möcüzələrinin şahidi olduğuna, Onun təlimini öz qulaqları ilə eşitməsinə və onda olan səlahiyyəti gözləri ilə görməsinə baxmayaraq, Peter hələ də ayədə deyir ki, peyğəmbərlərin sözləri ‘daha əmin’dir. Nə üçün Peter gözləri ilə gördüklərinə deyil, peyğəmbərlərin sözlərində daha əmin idi? O davam edir:

Hər şeydən əvvəl bunu bilməlisiniz ki, Müqəddəs Yazılardakı peyğəmbərlik sözlərinin heç birini şəxsən şərh etmək olmaz.  Çünki heç vaxt peyğəmbərlik insan iradəsi ilə qaynaqlanmamışdır, lakin Müqəddəs Ruh tərəfindən yönəldilən insanlar Allahdan gələn sözləri söylədi”

(2 Peter 1:20-21

Ayə bizə deyir ki, Allahın Müqəddəs Ruhu peyğəmbərləri ‘yönəldirdi’. Beləliklə, onlar Allahdan gələn sözləri söylədilər və daha sonra yazdılar. Onların yazdıqları ‘Allahdan idi’. Məhz buna görə Qədr gecəsi min aydan daha xeyirlidir. Qədr gecəsinin kökü “insanın iradəsində” deyil, Müqəddəs Ruhdadır. Saff Surəsi bizə deyir ki, Peterin sözünə diqqət edən kəs Qədr gecəsində iştirak edən qüvvəni alacaq və qalib gələcək.

Peyğəmbər İsa Məsihin dövründə yaşayan Peter Əhdi-Ətiq dövrünün ‘peyğəmbərləri’ barədə yazırdı. Bu kitablar İncildən əvvəl yazılmışdır. Musanın Tövratında Adəm, Qabil və Habil, Nuh, Lutİbrahim peyğəmbərdən yazılır. Həmçinin, Musanın fironun qarşısına gəlməsi, Şəriət Qanununu Allahdan alması,  Bəqərə Surəsi adını daşıdığı qardaşı Harunun qurbanları barədə yazır.

 Tövratdan sonra Zəbur Kitabı gəlir. Burada Davud ilham alaraq gələcək Məsih barədə yazır. Sonrakı peyğəmbərlər Məsihin bakirədən doğulacağından,  Allahın Padşahlığının hamı üçün açıq olacağından və həmçinin, gələcək Qulun çoxlu əzab çəkəcəyindən yazırlar. Daha sonra  Məsihin adı barədə peyğəmbərlik olunur, həmçinin Onun gəlişinin dəqiq vaxtı , Vəsatətçi barədə vəd verilir.

Çoxumuzun bu müqəddəs kitabları oxumağa imkanımız olmayıb. Burada müxtəlif istinadlarla sizə bu imkan verilir. Leyl Surəsi gələcək od barədə xəbərdarlıq edir. Qədr Surəsi Qədr gecəsində fəal olan Allahın Ruhundan yazır. Saff Surəsi şagirdlərin sözlərinə iman edənlərə Qüvvəni vəd edir. Bu şagirdlərin başçısı Peter daha sonra bizə əvvəl gələn peyğəmbərlərin Vəhylərinə diqqət yetirməyi məsləhət edir. Onlar peyğəmbərlikləri gecə alaraq, gələcək səhəri görürdülər. Onların sözlərini oxuyub bilmək yaxşı deyilmi?